Chầu Bà Đệ Tam Thoải Phủ (Thập Nhị Vị Chầu Bà)

Chầu Bà Đệ Tam Thoải Phủ (Thập Nhị Vị Chầu Bà)

Chầu Đệ Tam Thoải Phủ

Chia sẻ

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Địa điểm thờ tự:
Lễ hội:
Nguồn gốc:
Phủ / Nơi cai quản:
Danh hiệu:
Trang phục:

Chầu Đệ Tam Thoải Phủ là vị Chầu Bà thứ ba trong hàng Tứ Phủ Thánh Chầu, sau Chầu Đệ Nhị Thượng Ngàn, trước Chầu Đệ Tứ Khâm Sai. Bà là người hầu cận Mẫu Đệ Tam Thoải Phủ, hoặc có khi được xem là hóa thân của Mẫu.

Tuy vậy, có thể do thần tích của Chầu Đệ Tam vẫn chưa được rõ ràng, nhiều người mới gán ghép thần tích của Mẫu Đệ Tam cho Chầu Đệ Tam, coi Chầu Đệ Tam chính là Xích Lân Công Chúa. Tuy nhiên, cách gán ghép như trên là không hợp lý. Mẫu Đệ Tam và Chầu Đệ Tam không phải cùng một vị…

Thông tin chính

  1. Nguồn gốc: Thủy Tinh Công Chúa – Con gái Vua Cha Thoải Phủ
  2. Phủ/ nơi cai quản: Thoải Phủ
  3. Hầu cận: Mẫu Đệ Tam Thoải Phủ
  4. Lĩnh vực chính: Khâm sai tra xét, ban thuốc thang lộc tài

Thần tích

Chầu Đệ Tam là một thiên thần, không phải nhân thần. Chầu không giáng trần, do vậy không có thần tích cụ thể.

Trong dân gian lưu truyền giai thoại: Chầu Đệ Tam vốn là con gái Vua Thủy Tề, ở chốn Long Giai.

Chầu kết duyên cùng Kính Xuyên (là con Vua Đất). Khi Kính Xuyên đi vắng, chầu ở nhà khâu vá, chẳng may kim đâm vào tay chảy máu, chầu lấy tấm vải lụa trắng để thấm máu. Thảo Mai, tiểu thiếp của Kinh Xuyên, vốn đã sinh lòng đố kị từ lâu, nhân cơ hội đó giấu tấm lụa đi, đến khi Kính Xuyên về, Thảo Mai lấy ra rồi vu oan cho bà ở nhà đã cắt máu thề nguyền để tư thông cùng kẻ khác. Kính Xuyên không nghe lời thanh minh, ghen tuông mù quáng, một mực bắt đóng cũi bỏ bà lên rừng cho thú dữ ăn thịt. Ở nơi rừng núi, bà được muôn loài quý mến, dâng hoa quả nước uống cho bà. Đến một ngày kia thì bà gặp được Liễu Nghị, vốn là thư sinh, nhờ tập ấm cha mẹ để lại nên đèn sách chuyên cần. Hôm đó trên đường đi thi thì chẳng may bị lạc vào nơi bà bị đày ải. Thấy bà vậy, Liễu Nghị đến hỏi han, sau khi biết rõ sự tình, Liễu Nghị nguyện kết duyên cùng bà. Nhưng bà từ chối, sau đó lấy máu, viết thư nhờ Liễu Nghị mang về đến chốn Long Cung để vua cha thấu hết sự tình rồi sẽ định liệu sau.

Theo lời bà, Liễu Nghị ra đến sông Ngân Hán, là mái Long Giai ngoài biển Đông, thấy có cây ngô đồng, Liễu Nghị rút cây kim thoa, gõ vào cây ba lần. Tức thì gió giật mưa sa, biển động ầm ầm, giữa dòng thấy hiện lên đôi bạch xà, Liễu Nghị bèn trình bày mọi việc, đôi bạch xà vâng lệnh đưa Liễu Nghị xuống Thủy Cung. Tại đây, Liễu Nghị trao cho Vua Thủy Tề bức thư và kể hết mọi chuyện. Vua cha tức giận, sai người đi bắt Kính Xuyên và Thảo Mai, còn truyền cho Trưởng Tử Xích Lân lên đón bà về. Sau đó Chầu Đệ Tam được rước về Thoải Phủ, kết duyên cùng Liễu Nghị, người được giao cho chức Quốc Tế Thủy Quan. Còn Kính Xuyên và Thảo Mai thì bị gia hình chịu tội (Câu Chuyện này được lưu lại trong tích “Liễu Nghị truyền thư”).

Nghi thức hầu bóng

Chầu Đệ Tam là một trong những vị Chầu ít khi giáng đồng nhất. Cũng chính vì sự nhầm lẫn, cho rằng Chầu là hóa thân của Mẫu Thoải, vốn gắn với sự tích buồn, nên người ta thường kiêng hầu Chầu, đặc biệt là trong các dịp tiệc mừng vui, lễ Thượng Nguyên, hoặc đại đàn mở phủ.

Khi hầu Chầu Đệ Tam, nhiều thanh đồng sử dụng bản văn của Mẫu Đệ Tam. Có ý kiến cho rằng không nên như vậy, thay vào đó phải sử dụng bản văn riêng của Chầu.

Chầu hay ngự về ở các ngôi đền thờ các vị thánh Thoải Phủ, hoặc tại chính đền thờ Mẫu Thoải.

Nơi thờ tự

  1. Chầu Đệ Tam được thờ ở các cửa sông cửa biển, nơi có lập đền thờ Mẫu Đệ Tam, nhưng nơi được mọi người biết đến nhiều hơn cả là Đền Thác Hàn ở tỉnh Thanh Hóa.
  2. Đền Mẫu Thoải

Trang phục và phụ kiện

Khi ngự về, Chầu mặc áo màu trắng, cầm quạt khai quang.

Văn chầu

Bản 1

Xuân qua ba tiết tháng hè

Thu rồi đông đến mây che thanh nhàn

Mừng giầu mừng thịnh mừng sang

Phú lại mừng quý quan sang mừng giầu

Làm tôi Chầu độ sống lâu

Phơ phơ tóc bạc trên đầu bằng bông

Trứng rồng lại nở ra rồng

Hạt thông lại nẩy chồi thông rườm rà

Bốn phương phẳng lặng can qua

Dân an quốc thái xướng ca chơi bời

Quân thần phải đạo chúa tôi

Trên thuận lòng trời dưới thuận lòng dân

Hội đồng ba phủ nghiêm quân

Đệ tam chầu thoải thanh tân hay là

Tóc mây rẽ mái mượt mà

Lưng ong mắt phượng da ngà điểm trang

Tay đàn tang tính tình tang

Miệng cười hoa nở ai đang hầu Chầu

Muôn dân thiên hạ cúi đầu

Quyền Chầu cai quản bộ hầu nàng tiên

Rong chơi cửa phủ cửa đền

Vâng lệnh Mẫu truyền giáng phúc trừ tai

Ơn trên tiếp lộc ban tài

Độ cho già trẻ gái trai yên lành

Khi vui trống phách rập rình

Đỉnh đang thơ phú tính tình giao ca

Thơ thơ phú phú ngâm nga

Cung năm dịp bẩy cung ba dịp mười

Thơ dâng đã bốn câu rồi

Lạy bà bảo hộ tiểu tôi an lành

Chậu nước trong xin bà tẩy điện

Vuông nhiều điều còn vẹn liêm phong

Xin bà đại xá cho đồng

Kẻo còn nhầm lỗi kẻo còn dại ngây

Chúa tiên khéo miệng khéo tay

Miệng thời tấu đối tay may vóc rồng

Xách đầy theo Mẫu vô cung

Dệt tấm vóc rồng tiến đức vua cha

Lộc tài Chầu mới ban ra

Bổng lộc cho lắm lại nhiều hơn xưa

Đồng con hương khói phụng thờ

Ba mươi mồng một mười tư hôm rằm

Chữ rằng Thánh giáng lưu ân

Chầu bà ban lộc thiên xuân thọ trường

Bản 2

Tiểu tôi rung trống quỳ tâu

Tâu qua Thuỷ Phủ trước sau trình bày

Thỉnh mời Chầu Thoải thiêng thay

Hành vân giá vũ ngự rầy gió mưa

Kéo mây dâng nước mịt mờ

Vua Cha phán hỏi đền thờ nơi nao

Việc làm phảng phất chiêm bao

Vi nam vi nữ trần nào ai hay

Bệnh nhân lòng dạ vơi đầy

Cơm ăn chẳng được nước rày cầm hơi

Thuốc vào lại hãm mồ hôi

Xem trong chứng bệnh ấy thời khó thông

Ngày đêm lo sợ hãi hùng

Khâm sai bà đã ứng trong bao giờ

Bệnh làm như thể lửa hơ

Tứ chi quyết lãnh trói gò chân tay

Bệnh làm đêm nặng hơn ngày

Thuốc thang chẳng đỡ hao gầy hình dong

Phải mau thỉnh bóng mời đồng

Kiều lên xem xét gia trung thế nào

Hay là cô tổ nhập vào

Dưới toà Thuỷ Phủ quan cao Động Đình

Tín chủ con sửa lễ tâm thành

Vua Cha giáng ngự uy hành mới hay

Mời Bà khâm sai về đây

Trần gian sớ điệp kêu rầy làm sao

Khâm sai thời đó tâu vào

Tâu qua Thuỷ Phủ quan cao trình bày

Khâm sai Thoải Phủ thiêng thay

Mẫu cắt Bà rày giữ bệnh trần gian

Thánh Chầu chưa có lễ ban

Khéo mời khéo luyện khéo van mới về

Trông ơn đại đức đan trì

Trần gian bất đáng để thời Bà coi

Khéo kêu Bà độ cho người

Rút bệnh về thuỷ lên chơi thạch bàn

Thấy người phù thuỷ dương gian

Tay cầm búa sắt roi son khảo trừ

Phán rằng lễ ấy cho hư

Khuyên mời chẳng có khảo trừ vào ai

Khâm sai giận chẳng chả nhời

Người lại vì người tiên lại vì tiên

Chớ nghe thầy bói càn xiên

Nơi khấn chẳng khấn khấn liền nơi đâu

Bấy giờ đệ tử kêu cầu

Xin Bà nghĩ lại trước sau thương đồng

Bà lại hoá phép thần thông

Tiếp lộc cho đồng cứu trợ bệnh nhân

Chữ rằng Thánh giáng lưu ân

Thánh Bà lưu phúc thiên xuân thọ trường

 

Hình ảnh

Hình ảnh

Chia sẻ

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hình ảnh