Chùa Cầu Đông (Hoàn Kiếm, Hà Nội)

Chùa Cầu Đông (Hoàn Kiếm, Hà Nội)

Chùa Cầu Đông là ngôi chùa có trước từ những năm 1624. Chùa có tên gọi khác là ” Đông Môn Tự” thuộc số 38B phố Hàng Đường, Phường Hàng Đào, Quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

Lược sử


Chùa Cầu Đông là ngôi chùa của làng Đông Hoa Môn, theo dân gian chùa có từ đầu thời Lý. Đến thời Trần, lại được Linh Từ Quốc Mẫu Trần Thị Dung sửa sang. Tuy nhiên, trải qua nhiều năm hiện tại chùa chỉ lưu giữ được những tấm bia dựng nhân dịp chùa được trùng tu lớn vào năm 1624, 1639 lưu lại dấu ấn về quá trình xây chùa từ thời Lê Trung Hưng.

Theo dân gian vào thời Vĩnh Tộ (1619 – 1629) theo văn bia “Đông Môn Tự Ký” do nhà sư Thích Đạo Án chủ trì tạo tác vào tháng 10 năm Vĩnh Tộ thứ 6 (1624) có mô tả việc mua đất của Tăng thống Đạo Tâm (thế danh Phạm Đức) để mở rộng chùa “Bốn phía thửa ruộng ấy: trên giáp cầu đá, dưới giáp phường Diên Hưng, phía trước giáp đường cái, phía sau giáp Đông Ngục”.

Theo một số sự tích cữ có ghi Diên Hưng là một phường buôn bán sầm uất của Thăng Long xưa, rất nhiều thương gia các nước như Hà Lan, Bồ Đào Nha, Anh và đông nhất là Trung Quốc đã đến đây.Để qua khúc sông Tô, người thôn Đông Hoa Môn đã xây một chiếc cầu bằng đá, gọi là Cầu Đông (cầu của thôn Đông). Và ngay bên cạnh cầu có khu chợ Cầu Đông rất nổi tiếng đã từng đi vào ca dao: “Bà già đi chợ Cầu Đông / Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng”…

Thời đó, chùa Cầu Đông theo dòng Tào Động. 

Kiến trúc – cảnh quan


Trong chùa hiện có một quả chuông đồng đề chữ “Đông Môn Tự Chung” (chuông chùa Đông Môn), đúc năm Cảnh Thịnh thứ 8 (1800) thời Tây Sơn. Trên chuông còn ghi: …“Duy có chùa cổ, cầu đá phía đông, sông Tô bên trái, cửa Hoa bên phải”…Cây cầu đá ở phía đông thôn Đông Hoa Môn  tạo nên tên của ngôi chùa Cầu Đông.

Theo nhiều người kẻ lại, ở đầu cầu có 1 tượng Phật ngôi xếp bằng trên bệ được tạc bằng đá. Tượng này cười tủm tỉm, nên được gọi là tượng “Tiểu Phật”. Đương thời, nhà thơ Ngô Ngọc Du đã từng viết bài thơ “Tiếu Phật hành” khá nổi tiếng, trong đó có câu: “Trò đời phô hết trăm màu vẻ/ Đức Phật từ bi cũng bật cười”… (tạm dịch). 

Đến cuối thế kỷ 19, đời vua Thành Thái, đoạn sông Tô Lịch chảy từ Nhị Hà đến Cửa Bắc bị thực dân Pháp cho lấp hết, tượng Phật cười cũng biến mất…

Chùa Cầu Đông xưa hoành tráng hơn nhiều so với bây giờ. Văn bia “Đông Môn Tự” khắc năm Dương Hoà thứ 5 (1639) cho biết: “Chùa Đông Môn đẹp như cảnh tiên, dải sông Nhị phô bày trước mắt, thành Thăng Long dăng khắp phía sau”… Tư liệu cho biết ngôi chùa đã được sửa chữa, tôn tạo nhiều lần. Có lẽ khuôn viên bị thu hẹp khi thực dân Pháp lấp sông Tô Lịch và mở mang phố xá. Đến đầu thế kỷ 20, thiền sư Thích Thông Toàn đã tổ chức xây dựng lại chùa.

Chùa mới đây lại tiếp tục được sửa sang nhưng dáng vẻ vẫn gần nguyên vẹn như lần trùng tu cũ, chủ yếu mang phong cách nghệ thuật kiến trúc thời Nguyễn, có thêm đài bia tưởng niệm liệt sĩ. Tam quan trông khá to cao so với khuôn viên hẹp của chùa, được xây kiểu hai tầng tám mái với gác chuông. Bố cục toà tam bảo vẫn theo hình chữ “Công”, gồm 5 gian tiền đường3 gian ống muống (thiêu hương) nối liền với 3 gian thượng điện thờ Phật. Bên trái chùa là đình Đức Môn cùng chung bức vách và khoảnh sân của tiền đường. Ngôi tháp 5 tầng và đài liệt sĩ đối diện nhau qua sân này. Sân nhỏ phía sau thượng điện dẫn tới nhà thờ Mẫu và nhà thờ Tổ, bên phải là nhà Tăng.

Ngoài các bia đá và quả chuông cổ đã kể ở trên, trong chùa Cầu Đông còn có gần 60 pho tượng tròn. So với các ngôi chùa khác trên địa bàn Hà Nội, số lượng tượng như thế là tương đối nhiều.

Trong chính điện có ba pho tượng Tam Thế được tạo tác vào nửa đầu thế kỷ 18, hình thức gần giống nhau. Đây là những cổ vật quý hiếm và đạt giá trị nghệ thuật cao. Tượng đeo vòng anh lạc, khuôn mặt như phụ nữ, mang phong cách tượng Phật thế kỷ 17-18 ở nước ta.

Trong điện còn có pho tượng Tuyết Sơn áo buông trên vai, lộ tấm thân gầy, nét mặt thanh tao, thoát tục, dáng vẻ gần với tượng Tuyết Sơn ở chùa Nành (Ninh Hiệp, Gia Lâm) và chùa Tây Phương (Thạch Thất). Ngoài ra cần kể đến các pho tượng khác như: Di Lặc, Quan Âm Thiên Thủ, các Thánh Mẫu…

Đặc biệt, cuối hành lang hậu cung tại chùa Cầu Đông có một ban thờ tượng Trần Thủ Độ và phu nhân Trần Thị Dung. Tượng hai người này đều ở tư thế tọa sen, nét mặt già nua hơi quay đi hai hướng khác nhau, có lẽ thể hiện khi họ đã sám hối và quy Phật. Đây cũng là ngôi chùa duy nhất tại Hà Nội thờ Thái sư Trần Thủ Độ và Linh Từ Quốc Mẫu Trần Thị Dung, những người có công lớn trong thời kỳ đầu triều đại nhà Trần.

Tham Khảo


  • http://ditichlichsu-vanhoahanoi.com/2017/10/07/chua-cau-dong/
  • https://hanhtrinhtamlinh.com/chua-cau-dong-dong-mon-tu/
5/5 (1 Review)
Chia sẻ
4. Chùa Cầu Đông (Nguồn_laodongthudo.vn)
5/5 (1 Review)

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nội dung đang được cập nhật.
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.
Hình ảnh
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

pexels4035926