Chùa Kim Sơn (Chùa Kim Mã – Ba Đình, Hà Nội)

Chùa Kim Sơn (Chùa Kim Mã – Ba Đình, Hà Nội)

Gii thiu chung


Chùa Kim Sơn còn có các tên gọi Am Vạn Linh, chùa Tàu Mã, chùa Kim Mã. Chùa ở số 73 phố Kim Mã, quận Ba Đình, Hà Nội. Chùa Kim Sơn thờ Phật.

Lược s


Thời Lý, vùng Kim Mã là pháp trường, nơi này trở thành nghĩa địa, người trong thôn Kim Mã lập một am nhỏ để thờ cúng. Sau này thi hài các chiến sĩ tử trận Đống Đa (1789) trong kháng chiến chống giặc Thanh được đưa vào tử táng tại nghĩa địa Kim Mã. Am được gọi là am Vạn Linh. Năm 1831 người làng Kim Mã sửa lại am, bên trong dựng tượng Phật, linh vị thờ Vạn Linh đặt ra hai bên, gọi là chùa Tàu Mã. Năm 1897 đổi tên là chùa Kim Sơn.

Năm 1932 xây dựng lại chùa, dựng tòa Tam Bảo, đền thờ Mẫu và đàn Vạn Linh. Năm 1952 nghĩa địa Kim Mã chuyển lên Bất Bạt, năm 1953 xây Tam quan Ngũ môn. Năm 1952, chùa Linh Sơn ở phố Nguyễn Trường Tộ bị bom Mỹ tàn phá, toàn bộ tượng Phật của chùa Linh Sơn được chuyển về chùa Kim Sơn và đặt trong gian thờ Vạn Linh của chùa Kim Sơn.

Hiện nay ở chùa Kim Mã có một pho tượng Phật bằng đồng, cao 76,8cm nặng khoảng trên 30kg. Tượng được thể hiện trong tư thế đứng thẳng với tay ấn “vô ủy” trên một bệ dạng hình hộp gần vuông đúc liền khối với tượng. Mặt trước chân bệ có khắc chìm một dòng chữ Lào. Tượng có mái tóc xoắn ốc, đỉnh đầu gồ cao như búi tóc, khôn mặt hình trái xoan, đôn hậu. Mắt dài, khép hờ, hơi xếch, cặp lông mày thanh thảnh uốn cong xuống đuôi mắt. Sống mũi thẳng cao, cánh mũi nở miệng mỉm cười, môi mỏng, tai to và dài. Tượng có dáng thon thả, lưng eo, vai rộng, ngực và mông nở. Hai chân đứng thẳng song song, bàn chân mập. Tượng mặc áo cà sa bó sát thân, làm lộ rõ những hình khối nở nang. Có một dải vải dài từ thân trước vắt qua vai sau. Một áo choàng dài phủ kín phía sau. Đây có thể là pho tượng Phật của Lào đã du nhập các chùa ở Việt Nam trong sự giao lưu văn hóa Phật giáo.

Trước đây vào ngày 5/1 âm lịch ngày giỗ trận Đống Đa chùa lập đàn chay tưởng niệm các chiến sĩ đã hi sinh vì nước.

Kiến trúc


Chùa được làm theo kiểu “nội công ngoại quốc” với phong cách nghệ thuật cuối thời Nguyễn.

Tam quan

Tam quan trước chùa rộng tới 50m có 5 cửa nên còn gọi là Giải Ngũ môn. Trong Ngũ môn có treo 1 quả chuông đồng khá lớn và đặt 1 pho tượng Phật. Mặt trước và sau Ngũ môn đều có câu đối viết chữ Quốc ngữ.

Qua Ngũ môn là một khu vườn trong có bể non bộ, 2 ngọn tháp và nhiều cây cau. Sau đó đến một sân gạch rồi đến chùa chính được bố cục ba phần tương đối độc lập. Giữa vườn đặt tượng Bồ Tát đứng trên một cái hồ bán nguyệt nhỏ có tường gạch bao quanh. Sau hồ là bức bình phong, hai bên có các tháp mộ cổ.

Chính giữa khu vườn chùa là tòa Tam bảo thờ Phật, bên phải là Vạn Linh đàn, bên trái là đền thờ Mẫu.

Tòa Tam Bảo (Chính điện)

Tòa Tam Bảo với hai cửa ngách thông sang đàn Vạn Linhđền thờ Mẫu. Nóc đền và nóc đàn được đắp hình lưỡng long triều nguyệt. Nóc Tam Bảo thì có bảng ghi ba chữ Hán “Kim Sơn Tự”, hai bên đắp hai con rồng nhỏ. Bên trong Tam Bảo có nhiều hoành phi, câu đối và bia đá. Bức đại tự “Kim Sơn Cổ Sát” treo trước chính điện. Trong điện có 21 pho tượng Phật xếp làm 4 tầng, bên trên là 4 cửa võng chạm trổ rất cầu kỳ.

Đàm Vạn Linh

Đàn Vạn Linh nằm sát bên phải tòa Tam Bảo, bên trong hậu cung có bài trí hệ thống tượng Phật đem từ chùa Linh Sơn tới: tượng A Di Đà ở bệ trên cùng, tầng 2 đặt Quan Âm Bồ TátQuan Âm Đại Thế Chí, tầng 3 là tượng Di Lặc, tầng 4 có 2 tượng Văn Thù Bồ TátPhổ Hiền Bồ Tát, tầng 5 là tòa Cửu Long nhưng không có tượng Thích Ca, tầng 6 là 2 tượng Nam Tào, Bắc Đẩu. Gian ngoài cùng bày hương án thờ Phật với 2 hương án thờ Vạn Linh ở hai bên, dưới sàn có tượng đàn voi Tây Sơn. Trong đàn Vạn Linh cũng có hoành phi, câu đối, chuông, bia…

Đền thờ Mẫu

Đền thờ Mẫu ở bên trái tòa Tam Bảo. Gian hậu cung trong cùng đặt một khám thờ trong có 3 tượng Thánh Mẫu Liễu Hạnh, Bà Chúa Thượng Ngàn, Thủy Tinh Công chúa. Phía dưới khám gỗ là 2 tượng nữ thị vệ với nhiều bát nhang. Gian ngoài bày hương án, trên đặt 3 ngai thờ, Hùng Vương ở giữa. Hai gian đầu hồi gồm hai bệ thờ, mỗi bên có 3 tượng nữ thị vệ và binh khí.

Phía sau tòa Tam Bảo, Vạn Linh đàn và nhà Mẫu có nhà hậu để thờ các vị sư tổ trụ trì tại chùa Kim Sơn đã quá cố và cũng để cho sư ở. Cạnh nhà hậu là cổng hậu trông ra phố Kim Mã.

Di vt


Chùa hiện lưu giữ nhiều pho tượng có giá trị nghệ thuật cao. Trong đó, đáng chú ý nhất là pho tượng Phật bằng đồng nguyên khối đúc liền, cao 77cm và nặng trên 30kg đặt ở chính điện, được coi là một tuyệt tác nghệ thuật Phật giáo.

Thành tu


Chùa đã được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc – nghệ thuật ngày 1/4/1985

Tham kho


  • Sách “Chùa Hà Nội”, Nguyễn Thế Long, Phạm Mai Hùng
  • https://codo.vn/chua-kim-son-ngoi-chua-xay-tren-phap-truong-giua-trung-tam-ha-noi
  • http://ditichlichsu-vanhoahanoi.com/2017/10/05/chua-kim-son/

 

0/5 (0 Reviews)
Chia sẻ
1-Chùa Kim Sơn (phatgiao.org.vn)
0/5 (0 Reviews)

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Nội dung đang được cập nhật.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

pexels4035926