Lược sử
Chùa Phúc Hưng thuộc trung tâm làng Phượng Đình, phường Tào Xuyên, thành phố Thanh Hóa. Vào đầu thế kỷ XIX, dưới triều vua Gia Long thuộc tổng Từ Minh, huyện Hoằng Hóa, phủ Hà Trung, trấn Thanh Hoa. Từ cuối thế kỷ XIX đến trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, bỏ đơn vị hành chính cấp tổng, làng Phượng Đình thuộc xã Hoằng Anh, huyện Hoằng Hóa.
Hiện nay, không còn một tài liệu nào cho biết một cách chính xác sự ra đời của chùa Phúc Hưng, nhưng qua lời kể của các cụ cao niên trong làng cho biết, chùa Phúc Hưng có từ lâu đời mà dấu tích còn lại qua những di vật được lưu giữ lại cho đến ngày nay. Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, nhân dân trong làng và du khách thập phương đã có lòng hảo tâm công đức tiền của để tôn tạo lại ngôi chùa trong khuôn viên đất cũ, tuy chưa được khang trang rộng rãi nhưng đây vẫn là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh, tín ngưỡng của cộng đồng cư dân ở vùng đất này.
Sự kiện lịch sử
Trong cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, chùa Phúc Hưng là nơi tập kết cứu thương cho thương binh và bộ đội pháo cao xạ Đồng Đá; nơi cung cấp đạn dược, lương thực thuốc men phục vụ chiến đấu. Tại đây cũng là nơi chứng kiến hình ảnh dân quân du kích tình nguyện tiếp máu cứu sống bộ đội.
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, chùa Phúc Hưng là nơi dạy học văn hóa, truyền bá chữ Quốc ngữ cho dân làng.
Chùa Phúc Hưng cũng như hàng loạt các di tích khác của làng Phượng Đình bị ảnh hưởng bởi bom đạn giặc Mỹ, cùng với những năm bài trừ mê tín dị đoan, các di tích của làng Phường Đình đã lần lượt bị phá bỏ, những hiện vật quý giá như thần tích, sắc phong bị thiêu hủy, bia đá, khánh đá, hoành phi, câu đối, bát hương, mâm bồng v.v.. đều bị chôn vùi. Những công trình kiến trúc gỗ rất quy mô, bề thế chỉ còn lại trong ký ức của nhân nhân làng Phượng Đình nói chung và nhân dân quanh vùng nói riêng.
Bước sang thời kỳ đổi mới, sau hơn 30 năm chùa Phúc Hưng được sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, nhân dân trong làng Phượng Đình và du khách thập phương đã công đức tôn tạo lại trong khuôn viên đất chùa cũ. Tuy chưa được khang trang, rộng rãi nhưng đây là một công trình tín ngưỡng thờ Phật đã trở thành tiềm thức của nhân dân từ bao đời nay, nó cần được bảo tồn để phát huy tác dụng lâu dài.
Kiến trúc của chùa hiện nay
Chùa Phúc Hưng có lịch sử lâu đời, trải qua thời gian dài dưới sự hủy hoại của thiên nhiên, con người, nhất là thời kỳ chống chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ ở miền Bắc trong những năm 1964, 1965, 1972, chùa đã bị hư hỏng, đổ nát. Trong những năm gần đây chính quyền địa phương và nhân dân làng Phượng Đình đã tôn tạo lại ngôi chùa trên khuôn viên đất cũ để làm nơi sinh hoạt tín ngưỡng. Cấu trúc của di tích hiện nay được bố trí gồm các hạng mục công trình như: Cổng – Sân – Chùa chính – Nhà Tổ – nhà Khách.
Ngoài ra, trong khuôn viên của chùa còn lưu giữ được một số di vật cổ. Đây là những di vật rất có giá trị trong việc tìm hiểu quy mô, cấu trúc của chùa trước đây, cũng như tìm hiểu về truyền thống của nền mỹ thuật đương thời qua các hiện vật như: đá lăn giai, chân tảng đá, đế căm tàn, lộng, thống đá, quán tẩy v.v…
Về mỹ thuật: Các hiện vật còn lưu giữ được chân tảng, đá lăn giai, thống đá, mâm bồng, đài nước, khay mịch, bát hương, vv… là những hiện vật rất có giá trị giúp cho các nhà nghiên cứu trong việc tìm hiểu đạo Phật cũng như lịch sử vùng đất này trên nhiều phương diện.
Chùa Phúc Hưng nằm trong một không gian văn hóa lịch sử đậm nét của các làng Việt cổ đồng bằng sông Mã, có cầu Tào Xuyên, cầu Hàm Rồng, núi Ngọc, núi Rồng lịch sử và huyền thoại, … đã tạo cho nó một vị thế giao lưu lịch sử, tín ngưỡng và tâm linh, vì vậy, chùa còn có khả năng đáp ứng không chỉ hành lễ, mà còn có giá trị trong việc tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và phát triển của làng Phượng Đình trong lịch sử.
- Trích theo cuốn Chùa xứ Thanh Tập III – Tác giả Đại Đức THÍCH TÂM ĐỨC – Xuất bản năm 2016
