Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Hàm Dương (Dương Khánh tự) thuộc địa phận thôn 4, làng Hàm Dương (nay là thôn Tây Hàm Dương), xã Hòa Bình, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng, trên một thế đất cao ráo, bằng phẳng, mặt nhìn về hướng Nam – hướng sông Chanh Dương. Trong Phật đạo, hướng Nam là hướng của bát nhã, hương của trí tuệ, nhờ đó mà diệt trừ vô minh (sự ngu tối, xấu xa).
Lịch sử – Kiến trúc
Chùa Hàm Dương nằm ngay sau ngôi đình Hàm Dương, bên kia con đường liên thôn, nằm trong cụm di tích kháng chiến của làng. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, chùa đã trở thành trụ sở làm việc của cơ quan chính quyền, là nơi lực lượng du kích, bộ đội địa phương lấy làm địa điểm tập trung huấn luyện quân sự. Trong những năm chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, chùa Hàm Dương là cơ sở duy trì sản xuất. Ngoài ra, ở đây còn là địa điểm dạy và học cho học sinh xã Hòa Bình, địa điểm dưỡng thương của các chiến sĩ bệnh binh từ chiến trường về điều trị.
Theo các tư liệu hiện có, chùa được xây dựng vào khoảng thời Nguyễn, thế kỷ XIX, quy mô vừa phải. Hiện tại kiến trúc chùa bố cục kiểu chữ Đinh truyền thống với 3 gian tiền đường, 2 gian Phật điện với đầy đủ các pho tượng Phật, nhang án và các đồ trần thiết khác. Chùa và đình Hàm Dương được xây dựng trong cùng một khuôn viên theo lối “tiền Thánh – hậu Phật” rất khang trang, bề thế, có không gian cảnh quan đẹp. Quy mô chùa xưa rất to lớn, là một tổng thể khép kín bao gồm: cổng tam quan, ao hồ, vườn, tháp, nhà khách, Phật điện.
Cổng chùa xây dựng theo kiểu tam, kết cấu hai tầng, tám mái đao cong. Sau cổng chùa là tượng Bồ Tát trong tư thế đứng, cao 3,5m, tay phải cầm cành dương liễu giơ ngang vai, tay trái đặt trước ngực nâng bình nước cam lồ. Tượng có khuôn mặt nữ dịu hiền, thon thả thường gặp trong các ngôi chùa của nước ta. Bên trái chùa có ao sen hình tròn, bên phải chùa là hai bia đá khắc tên các tín chủ, du khách thập phương có công đóng góp, xây dựng di tích chùa Hàm Dương.
Ngoài ra, xung quanh chùa còn trồng nhiều loài cây tán rộng, cành lá sum suê, có cây tuổi thọ tới 100 tuổi. Tất cả được sắp xếp theo trật tự tạo nên vẻ trang nghiêm của cổ tự cõi linh.
Chùa chính được xây dựng theo kiểu chữ Đinh gồm 3 gian tiền đường, 2 gian hậu cung. Bộ khung chịu lực bên trong chủ yếu được bào trơn, ít thể hiện các đề’ tài trang trí điêu khắc nghệ thuật.
Hiện vật
Hệ thống tượng ở chùa rãi phong phú gồm: bộ Tam Thế Phật, Di Đà Tam Tôn, Quán Thế Âm, Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu, Thích Ca Sơ Sinh, Hộ Pháp, đặc biệt còn có tượng Tuyết Sơn có giá trị cao về nghệ thuật tạo hình, dáng tượng mang đậm bản chất Đức Thích Ca suy tư, tìm chân lý.
- Cung bên trái là ban thờ Đức Ông.
- Cung bên phải là ban thờ Mẫu.
Các pho tượng đều mang giá trị nghệ thuật cao, gần giống nét nghệ thuật của làng tượng Bảo Hà – Đồng Minh.
Xếp hạng
Từ năm 2010 trở lại đây, dưới sự trụ trì của nhà sư cũng như sự quan tâm của chính quyền địa phương và nhân dân, chùa Hàm Dương đã được trùng tu, tôn tạo xây dựng nhiều hạng mục mới như: Phật đường và một số công trình phụ trợ khác. Chùa Hàm Dương được công nhận là Di tích Lịch sử Kháng chiến cấp Thành phố vào ngày 11 tháng 5 năm 2005.
Tài liệu tham khảo
- Thành đoàn Hải Phòng, Đình chùa Hàm Dương, xã Hòa Bình, huyện Vĩnh Bảo, Số ra ngày 06/04/2023.
- Chùa cổ Hải Phòng, tập 2, Nxb Hải Phòng, 2017, tr 21-23.
____________________
Các ngôn ngữ khác
1. English
Name and Geographical Location
Ham Duong Pagoda, formally Duong Khanh Tu, is located in Hamlet 4 (now Tay Ham Duong Hamlet), Hoa Binh Commune, Vinh Bao District, Hai Phong City. The pagoda stands on elevated and level ground facing south toward the Chanh Duong River. In Buddhist cosmology, the south represents the direction of prajñā (wisdom) — illuminating ignorance and dispelling darkness.
History and Architecture
Ham Duong Pagoda lies just behind the village communal house (Ham Duong Dinh), across the inter-hamlet road, forming part of the Ham Duong Resistance Site Complex.
During the anti-French resistance (1946–1954), the pagoda served as the headquarters for local authorities, and as a training base for village guerrilla and militia forces. During the anti–U.S. war (1960s–1970s), it became both a production site and a school for Hoa Binh Commune pupils, as well as a medical recovery station for wounded soldiers returning from the front.
Existing materials indicate that the pagoda was built in the Nguyen Dynasty (19th century) on a moderate scale.
Its current architecture follows the traditional “Dinh” (丁) layout — three bays in the Front Hall (Tien Duong) and two bays in the Buddha Hall (Phat Dien), containing Buddha statues, incense tables, and ritual furnishings.
Ham Duong Pagoda and Ham Duong Communal House were constructed within a shared compound, following the “Front Saint – Rear Buddha” (Tien Thanh – Hau Phat) pattern — a common and solemn arrangement in northern Vietnamese religious architecture.
The pagoda once featured a grand, enclosed layout with a triple gate (Tam Quan), ponds, gardens, towers, guest quarters, and Buddha Hall.
The main gate is two-tiered with eight curved roofs. Behind it stands a 3.5-meter-tall statue of Avalokiteśvara Bodhisattva, right hand holding a willow branch, left hand lifting a vase of nectar — a gentle feminine form typical of Vietnamese Buddhist sculpture. To the left lies a round lotus pond; to the right, two stone steles engraved with the names of patrons and devotees who contributed to the pagoda’s reconstruction.
Around the compound are century-old trees with broad canopies, arranged harmoniously to evoke the sacred tranquility of an ancient temple.
The main sanctuary follows the “Dinh” plan, with a smooth, undecorated timber frame structure. The architecture emphasizes balance and simplicity rather than elaborate ornamentation.
Artifacts
The pagoda preserves a diverse system of Buddhist sculptures, including:
- Three Buddhas (Tam The)
- Amitabha Trinity (Di Da Tam Ton)
- Avalokiteśvara Bodhisattva (Quan The Am)
- Jade Emperor (Ngoc Hoang)
- Nam Tao, Bac Dau, Infant Shakyamuni (Thich Ca So Sinh)
- Dharmapala Guardians (Ho Phap)
- And notably, a Tuyet Son statue depicting the emaciated Buddha in meditation — a rare and valuable representation of Shakyamuni’s ascetic search for enlightenment.
The left altar enshrines Duc Ong, the temple’s guardian deity; the right altar is dedicated to the Mother Goddess.
These sculptures bear stylistic features akin to those of the Bao Ha – Dong Minh sculpture village, renowned for folk artistry in northern Vietnam.
Classification
Since 2010, under the guidance of the resident abbot and with the support of local authorities and villagers, Ham Duong Pagoda has undergone restoration and expansion — including the reconstruction of the Buddha Hall and ancillary buildings.
Ham Duong Pagoda was officially recognized as a City-level Revolutionary Historical Site on May 11, 2005.
References
- Hai Phong Youth Union (2023), Ham Duong Communal House and Pagoda, Hoa Binh Commune, Vinh Bao District, April 6, 2023.
- Ancient Pagodas of Hai Phong, Vol. 2, Hai Phong Publishing House, 2017, pp. 21–23.
2. Français
Nom et localisation géographique
La pagode Ham Duong, appelée officiellement Duong Khanh Tu, se situe au hameau 4 (aujourd’hui Tay Ham Duong), commune de Hoa Binh, district de Vinh Bao, ville de Hai Phong. Elle occupe un terrain élevé et plat, orienté plein sud, face à la rivière Chanh Duong. Dans le bouddhisme, le sud symbolise la sagesse (prajñā), direction qui dissipe l’ignorance et éclaire l’esprit.
Histoire et architecture
La pagode Ham Duong se trouve juste derrière le đình (maison communale) du village, de l’autre côté de la route inter-hameaux, au sein du complexe des vestiges de la résistance de Ham Duong.
Pendant la guerre d’indépendance contre les Français, elle servit de siège administratif et de base d’entraînement militaire pour les forces locales. Durant la guerre contre les Américains, elle devint à la fois lieu de production, école communale et infirmerie pour les soldats blessés.
Les documents disponibles situent sa construction à l’époque Nguyen (XIXe siècle).
L’édifice adopte un plan traditionnel en « Dinh » (丁) : trois travées de salle antérieure (Tien Duong) et deux travées de hall bouddhique (Phat Dien), avec statues, autels et mobilier rituel.
Construite dans le même enclos que le đình, la pagode suit le schéma « Devant le Saint – Derrière le Bouddha » (Tien Thanh – Hau Phat), typique des complexes religieux vietnamiens. Autrefois, l’ensemble comprenait porte triple, étang, jardin, stupa, pavillon des invités et hall principal.
La porte monumentale à deux étages et huit toits recourbés s’ouvre sur une statue de Guanyin haute de 3,5 m, tenant rameau de saule et vase de nectar — figure féminine douce, propre à l’art bouddhique vietnamien. À gauche s’étend un étang de lotus circulaire, à droite deux stèles de pierre gravées des noms des donateurs.
Autour du sanctuaire, d’imposants arbres centenaires forment une atmosphère paisible et sacrée.
La charpente en bois, polie et sans ornement, exprime une beauté sobre et équilibrée.
Objets et reliques
Le système statuaire est riche :
- Triade des Trois Bouddhas (Tam The)
- Triade d’Amitabha (Di Da Tam Ton)
- Guanyin (Quan The Am)
- Empereur de jade, Nam Tao, Bac Dau, Bouddha nouveau-né (Thich Ca So Sinh)
- Divinités protectrices (Ho Phap)
- Et surtout, une statue de Tuyet Son représentant le Bouddha ascète méditant, chef-d’œuvre d’expression spirituelle.
À gauche, autel de Duc Ong ; à droite, autel de la Mère divine (Mau).
Les statues montrent des traits stylistiques proches de l’école de sculpture populaire Bao Ha – Dong Minh.
Classement
Depuis 2010, grâce à la direction du moine résident et à la participation des autorités et habitants, la pagode a été restaurée et agrandie, notamment le hall principal et les structures annexes.
La pagode Ham Duong a été classée site historique révolutionnaire de niveau municipal le 11 mai 2005.
Sources
- Union de la jeunesse de Hai Phong (2023), Maison communale et pagode Ham Duong, commune de Hoa Binh, district de Vinh Bao, 6 avril 2023.
- Pagodes anciennes de Hai Phong, t. 2, Éditions de Hai Phong, 2017, p. 21–23.
3. Français
Nom et localisation géographique
La pagode Ham Duong, appelée officiellement Duong Khanh Tu, se situe au hameau 4 (aujourd’hui Tay Ham Duong), commune de Hoa Binh, district de Vinh Bao, ville de Hai Phong. Elle occupe un terrain élevé et plat, orienté plein sud, face à la rivière Chanh Duong. Dans le bouddhisme, le sud symbolise la sagesse (prajñā), direction qui dissipe l’ignorance et éclaire l’esprit.
Histoire et architecture
La pagode Ham Duong se trouve juste derrière le đình (maison communale) du village, de l’autre côté de la route inter-hameaux, au sein du complexe des vestiges de la résistance de Ham Duong.
Pendant la guerre d’indépendance contre les Français, elle servit de siège administratif et de base d’entraînement militaire pour les forces locales. Durant la guerre contre les Américains, elle devint à la fois lieu de production, école communale et infirmerie pour les soldats blessés.
Les documents disponibles situent sa construction à l’époque Nguyen (XIXe siècle).
L’édifice adopte un plan traditionnel en « Dinh » (丁) : trois travées de salle antérieure (Tien Duong) et deux travées de hall bouddhique (Phat Dien), avec statues, autels et mobilier rituel.
Construite dans le même enclos que le đình, la pagode suit le schéma « Devant le Saint – Derrière le Bouddha » (Tien Thanh – Hau Phat), typique des complexes religieux vietnamiens. Autrefois, l’ensemble comprenait porte triple, étang, jardin, stupa, pavillon des invités et hall principal.
La porte monumentale à deux étages et huit toits recourbés s’ouvre sur une statue de Guanyin haute de 3,5 m, tenant rameau de saule et vase de nectar — figure féminine douce, propre à l’art bouddhique vietnamien. À gauche s’étend un étang de lotus circulaire, à droite deux stèles de pierre gravées des noms des donateurs.
Autour du sanctuaire, d’imposants arbres centenaires forment une atmosphère paisible et sacrée.
La charpente en bois, polie et sans ornement, exprime une beauté sobre et équilibrée.
Objets et reliques
Le système statuaire est riche :
- Triade des Trois Bouddhas (Tam The)
- Triade d’Amitabha (Di Da Tam Ton)
- Guanyin (Quan The Am)
- Empereur de jade, Nam Tao, Bac Dau, Bouddha nouveau-né (Thich Ca So Sinh)
- Divinités protectrices (Ho Phap)
- Et surtout, une statue de Tuyet Son représentant le Bouddha ascète méditant, chef-d’œuvre d’expression spirituelle.
À gauche, autel de Duc Ong ; à droite, autel de la Mère divine (Mau).
Les statues montrent des traits stylistiques proches de l’école de sculpture populaire Bao Ha – Dong Minh.
Classement
Depuis 2010, grâce à la direction du moine résident et à la participation des autorités et habitants, la pagode a été restaurée et agrandie, notamment le hall principal et les structures annexes.
La pagode Ham Duong a été classée site historique révolutionnaire de niveau municipal le 11 mai 2005.
Sources
- Union de la jeunesse de Hai Phong (2023), Maison communale et pagode Ham Duong, commune de Hoa Binh, district de Vinh Bao, 6 avril 2023.
- Pagodes anciennes de Hai Phong, t. 2, Éditions de Hai Phong, 2017, p. 21–23.
