Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Đổng Viên có tên chữ là “Thiên Đức tự” thuộc xóm Quắc, thôn Đổng Viên, xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Sư trụ trì hiện tại chùa Đổng Viên là thầy Thích Đàm Mùi.
Lịch sử
Xa xưa do biến động dòng sông Thiên Đức, làng Đổng Viên đã bị lở xuống sông một phần, do vậy các cụ đã chuyển làng vào trong đê. Cùng với việc di chuyển làng, chùa Đổng Viên cũng được chuyển theo vào làng, ban đầu ngôi chùa chỉ là ngôi nhà nhỏ, đơn sơ và nền chùa rất thấp.
Sau khi thầy sư trụ trì là thầy Thích Đàm Mùi về chùa, thầy đã cho đổ đất, nâng nền móng chùa lên cao và xây dựng Nhà Tổ. Cho đến thời điểm hiện tại, ngôi chùa đã dần được xây dựng thêm nhiều công trình kiến trúc khác.
Kiến trúc
Chùa Đổng Viên có khuôn viên rộng, xung quanh trồng nhiều cây cối, có vườn, có ao cá, ở vị trí giữa ao có xây dựng Lầu Quan Âm, bên trong có tượng Quan Âm Bồ Tát.
Hiện nay gồm các công trình kiến trúc: Cổng, Nhà Tổ, Tam Bảo, Nhà Khách và hiện tại chùa đang trong quá trình thi công, công trình Nhà Tổ mới thay thế cho Nhà Tổ cũ.
Cổng chùa
Cổng chùa Đổng Viên hiện nay gồm có 2 cổng, một cổng chính và một cổng phụ, cả hai cổng đều là kiến trúc đơn giản, khoảng cách giữa hai cổng khoảng 7m.
Cổng chính được xây dựng với kiến trúc đơn giản, gồm hai trụ cột tạo thành, diện tích cổng khoảng hơn 2m, ở dọc thân cột được khắc dòng chữ Hán. Phía trên nối giữa hai cột là khối xi măng bắc ngang tạo thành khối đỡ mái cổng, khoảng giữa khối xi măng có đắp nổi chữ Hán “Thiên Đức tự”.
Phần mái cổng lợp ngói mũi hài, đầu đao uốn cong, đắp dây lá, ở giữa bờ nóc mái có gắn hai con rồng chầu nhật.
Cổng phụ chùa đơn giản gồm 2 trụ cột tạo thành, không có mái và không trang trí hoa văn.
Tam Bảo
Qua cổng chùa là khoảng sân rộng, đây là khoảng sân phía trước Tam Bảo, sân lát gạch đỏ, khoảng sân này có làm hệ thống khung mái chất liệu tôn tạo bóng mát. Giữa khoảng sân có đặt một bàn gỗ dài, trên bàn gỗ có đặt tượng vôi trắng, dáng ngồi tọa trên đài sen, hai bên tượng đặt hai cây đèn hương.
Tiếp đến là tòa Tam Bảo, Tam Bảo chùa Đổng Viên có kiến trúc hình chữ Đinh, gồm 5 gian 2 dĩ, 5 cửa ở giữa là cửa ra vào, 2 dĩ ở hai bên đầu hồi được xây kín và trổ cửa sổ tròn. Nền nhà được xây dựng cao hơn mặt sân 5 bậc thềm lên xuống, các lối ra vào tòa Tam Bảo được làm cửa bức bàn, cửa được trang trí các hoạ tiết tứ linh và hoa lá.
Kiến trúc Tam Bảo gồm vì kèo làm kiểu “thượng giá chiêng, hạ kẻ truyền”, mỗi vì phân bổ hai cột cái, một cột quân và một cột hiên, phía hậu làm kiểu cột chốn vì kèo được gác lên tường. Bên trong nhà các gian thờ đều được tạo cửa võng sơn thếp vàng, hệ thống các bộ câu đối và hoành phi.
Theo hướng đi từ ngoài vào trong Tam Bảo, gian Tiền Đường các tượng được đặt ở các gian, từ trái qua phải gồm: gian bên đầu hồi là gian đặt các di ảnh những người mất được người thân gửi lên chùa, tiếp đến là ban đặt tượng Đức Thánh Hiền, tượng Hộ Pháp, ban Đức Ông, gian đầu hồi bên phải là tượng Thích Ca.
Gian Hậu Cung Tam Bảo là gian ở giữa nối dài từ Tiền Đường vào sâu bên trong, bệ gạch xây từ thấp lên cao, gồm 7 cấp bậc, các tượng Phật được đặt trên các bệ gạch gồm: A Di Đà, toà Cửu Long, An Lạc,… Đặc biệt trong Hậu cung còn có tượng Thích Ca Niết Bàn, đây là phong cách tượng nằm hiếm thấy trong Hậu Cung chùa Việt.
Ngoài ra ở hai bên trái, phải của cấp bậc thờ Hậu Cung còn có ban Thị Kính và ban Địa Tạng.
Toàn bộ tường tòa Tam Bảo đều được ốp gạch đỏ, mái lợp ngói mũi hài, các đầu đao uốn cong, đắp nổi hình rồng, các đường diềm mái được đắp nổi hình lá đề xung quanh mái nhà.
Gần đầu đốc bên phải tòa Tam Bảo có treo quả chuông đồng được đúc lại năm 1997, đây là lần thứ 2 được đúc lại, lần thứ nhất từ năm Minh Mệnh năm 1836.
Nhà Tổ
Nhà Tổ nằm ở Phía sau tòa Tam Bảo, cách nhau một khoảng sân rộng, Nhà Tổ là dãy nhà cấp 4 gồm 5 gian, với quy mô nhỏ, hai gian ở hai bên đầu đốc được xây tường kín ngăn thành phòng, còn 3 gian ở giữa được tập trung làm gian thờ Phật. Đây là kiến trúc thờ tự chung của Nhà Tổ và Nhà Mẫu, các ban thờ hiện đang thờ chung trong một tòa nhà.
Ở hiên nhà được trụ bởi 5 hàng cột, nền lát gạch đá hoa, các cửa ra vào được làm cửa kính, mái lợp tấm tôn.
Bên trong nhà 3 gian giữa là gian thờ, các gian đều được trang trí cửa võng, sơn thếp vàng, trang trí các hoạ tiết rồng, hoa lá. Từ ngoài vào thì bên trái là gian thờ Tổ, ở giữa là ban thờ Mẫu, gian bên cạnh là gian Trần Triều, gian đầu hồi bên phải là ban Sơn Trang. Tổng số tượng Nhà Tổ chùa Đổng Viên chỉ có 4 bức tượng có kích thước nhỏ đặt trên ban Sơn Trang và ban Trần Triều.
Nhà Khách
Nằm kế bên tay phải Nhà Tổ là 2 dãy nhà Khách và nhà bếp, toà nhà cấu trúc kề nằm vuông góc với nhau. Đây là hai dãy nhà được xây mới gần đây, là nơi tiếp khách và nhà bếp, nơi ở của sư trụ trì.
Ngoài ra nằm kế bên tay trái Nhà Tổ trong khuôn viên vườn chùa, hiện đang thi công xây dựng dãy nhà với kiến trúc 2 tầng, diện tích rộng, đây sẽ là toà Nhà Mẫu và Nhà Tổ thay thế cho ngôi Nhà Tổ cũ hiện nay.
Di vật
Hiện nay chùa Đổng Viên còn lưu giữ được cây hương bằng đá hình vuông, có chiều cao khoảng hơn 1m, đỉnh cây hương được tạo thành hình đài sen với 3 lớp cánh sen. Ở 4 mặt vuông đều có khắc chữ Hán, đây có thể là dữ liệu quan trọng ghi chép lại lịch sử chùa Đổng Viên, tuy nhiên do cây hương đặt ở vị trí sân trước tòa Tam Bảo chịu ảnh hưởng khí hậu thời tiết nên nét chữ Hán đã bị mờ và mất nét khó có thể đọc được nội dung.
Tài liệu tham khảo
- Tư liệu thực tế tại chùa Đổng Viên
