Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Cựu Điện, tên chữ Hán là Phúc Lâm tự tọa lạc tại làng Cựu Điện, xã Nhân Hòa, cách trung tâm thị trấn Vĩnh Bảo (Hải Phòng) hơn 1km về phía Nam. Chùa nằm trong cụm di tích Đình, Chùa, Miếu Cựu Điện với diện tích gần 8.000m2, phong cảnh hữu tình. Đây là ngôi chùa cổ có bề dày truyền thống lịch sử văn hóa đáng tự hào và là một quần thể di tích, danh thắng tiêu biểu của huyện Vĩnh Bảo.
Lịch sử và nhân vật
Chùa đã có 3 lần chuyển dịch vị trí, mỗi lần chuyển dịch lại được gọi với một tên mới.
Thời thượng cổ, chùa có tên là chùa Am hay chùa Trình vì quy mô nhỏ và sơ sài. Đến năm Vĩnh Hựu 2 (1736) chùa được chuyên về phía Tây Bắc làng, mang tên mới Tâm Thanh tự. Năm Tự Đức nguyên niên (1848), chùa chuyền về gần miếu Cựu Điện như hiện nay và được đổi tên là Phúc Lâm tự.”1
Từ năm 1936-1945, chùa Cựu Điện do sa môn Thanh Thuỷ quê xã Cao Sơn, huyện Thái Ninh, tỉnh Thái Bình trụ trì, ông là đệ tử của Hoà thượng chùa Vinh Quang, thôn Thượng Điện. Trong quá trình tu hành tại chùa, sa môn Thanh Thuỷ hăng hái tham gia hoạt động cách mạng, dưới danh nghĩa là một nhà sư.
Chùa Cựu Điện không chỉ là một ngôi chùa cổ kính, phong cảnh hữu tình mà còn là nơi ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử cách mạng trong thời kỳ chống Pháp, chống Mỹ. Chính nơi đây là cơ sở nuôi dấu cán bộ, cất giấu tài liệu của cách mạng, là trụ sở của cơ quan huyện bộ Việt Minh huyện Vĩnh Bảo. Năm 1949 là trụ sở của tổ Công binh tỉnh Hải Phòng – Kiến An. Thời kỳ chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ năm 1967, bệnh viện Vĩnh Bảo về sơ tán; năm 1971, Huyện ủy huyện Vĩnh Bảo đóng và làm việc tại chùa.
Kiến trúc cảnh quan
Phúc Lâm tự có diện tích 3.379m2 trong khuôn viên rộng rãi với đủ sân, vườn, nhà tổ, nhà khách, cây cổ thụ và mộ tháp. Kiến trúc chùa hiện nay là kết quả của việc tu bổ năm 1932.
Chùa chính và nhà tổ đều quay hướng Tây. Chùa Phật điện có kiến trúc hình chữ Đinh, gồm 5 gian tiền đường, 3 gian thượng điện. Trên bộ khung gỗ như bảy, câu đầu, kèo vẫn giữ được những nét chạm, đục hình lá guột, chữ triện truyền thống mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Trên bộ khung gỗ như bảy, câu đầu, kèo vẫn giữ được những nét chạm, đục hình lá guột, chữ triện truyền thống mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn.
Trong chùa là hệ thống tượng Phật được tạc rất công phu và tỉ mỉ đến từng chi tiết. Tiêu biểu và đặc sắc nhất là toà cửu long với lồng tượng cao 1.69m, ngang 1.20m tạo dáng hình khum, chạm nổi bong kênh còn đầy đủ 9 rồng. Điểm xuyết trên toà là La Hán Bồ Tát, thiên nhạc, nhã nhạc…ở các tư thế khác nhau chào đón đức Phật ra đời với sắc hoàng kim rực rỡ. Giữa tòa là tượng Thích Ca sơ sinh, một tay chỉ lên trời, một tay chỉ xuống đất. Kỹ thuật tạo hình ở đây rất tinh vi, khéo léo và là lồng tượng Cửu Long đặc sắc trong số các chùa hiện tại của thành phố Hải Phòng.
Nhà Tổ thờ các vị Sư tổ đã trụ trì tại chùa, trong đó có Sư tổ Thích Thanh Bằng và có ban thờ hậu.
Hiện vật
Chùa Từ Quang hiện còn lưu giữ khá nhiều hiện vật có giá trị
Bảo lưu được bia đá Hậu Phật bi ký niên hiệu Vĩnh Hựu 2 (1736) chuyển từ chùa cũ về, 1 chuông đồng niên đại Tự Đức nguyên niên (1848)”2.
Bên cạnh cạnh đó, trong bài viết Miếu-Chùa Cựu Điện xã Nhân Hòa, huyện Vĩnh Bảo, số ra ngày 13/03/2023 trên website chính thức của Thành đoàn Hải Phòng cho biết:
Ngoài hệ thống tượng Phật, chùa còn lưu giữ […] bia đá có niên đại thời Lê (1639), 1 bia thời Nguyễn (1844) ghi công đức tu tạo chùa.3
Tất cả đều là những cổ vật hết sức có giá trị trong công tác nghiên cứu lịch sử, văn hoá của địa phương.
Xếp hạng
Chùa Cựu Điện được cấp bằng Di tích văn hoá lịch sử văn hoá cấp thành phố năm 1977, Di tích lịch sử văn hoá cấp Quốc gia năm 1994. Đến nay, chùa vẫn đóng vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh của làng Cựu Điện.
Chú thích
- Thích Thanh Giác, Chùa cổ Hải Phòng, tập 2, Nxb Hải Phòng, 2017, tr 210.
- Thích Thanh Giác, Chùa cổ Hải Phòng, sđd, tr 212.
- Thành đoàn Hải Phòng, Miếu-Chùa Cựu Điện xã Nhân Hòa, huyện Vĩnh Bảo, Website Đoàn Thanh niên cộng sản TP Hải Phòng, số ra ngày 13/03/2023.
__________________________
Các ngôn ngữ khác
1. English
Name and Location
Phuc Lam Pagoda, also known by its Sino–Vietnamese name Phuc Lam Tu, is located in Cuu Dien Village, Nhan Hoa Commune, about one kilometer south of Vinh Bao Town Center, Hai Phong City.
It forms part of the Cuu Dien Temple–Pagoda–Shrine complex, which covers nearly 8,000 square meters and features a charming landscape.
This ancient pagoda, rich in cultural and historical traditions, stands as a representative heritage and scenic complex of Vinh Bao District.
History and Historical Figures
Throughout its long history, the pagoda has been relocated three times, and each relocation gave rise to a new name.
In ancient times, it was called Am Pagoda or Trinh Pagoda, a modest, thatched hermitage.
In Vinh Huu 2 (1736), it was moved northwest of the village and renamed Tam Thanh Tu.
In Tu Duc, the first year (1848), the pagoda was moved near the Cuu Dien Shrine, where it stands today, and was renamed Phuc Lam Tu.
Between 1936 and 1945, the pagoda was headed by Monk Thanh Thuy, a native of Cao Son Commune, Thai Ninh District, Thai Binh Province, and a disciple of the abbot of Vinh Quang Pagoda (Thuong Dien Hamlet). During his tenure, Venerable Thanh Thuy was secretly active in the revolutionary movement under the guise of a Buddhist monk.
During both the French and American wars, Cuu Dien Pagoda served as a safe house for revolutionaries—sheltering cadres, hiding documents, and functioning as the headquarters of the Viet Minh Committee of Vinh Bao District.
In 1949, it housed the Hai Phong–Kien An Provincial Engineering Unit.
During the American air war (1967), it became a temporary location for Vinh Bao Hospital, and in 1971, the Vinh Bao District Party Committee was stationed and operated within its grounds.
Architecture and Landscape
Phuc Lam Pagoda occupies 3,379 square meters within a spacious complex that includes courtyards, gardens, the Patriarchs’ Hall, guest quarters, ancient trees, and stupa tombs.
The current architectural form results from a major restoration in 1932.
Both the main sanctuary and the Patriarchs’ Hall face west.
The Buddha Hall follows a “Dinh” (丁-shaped) plan with five bays in the front hall and three bays in the main sanctuary.
The wooden framework—beams, crossbars, and trusses—retains Nguyen-dynasty carvings of bamboo leaves and seal motifs, executed in the traditional style.
The statue system inside is remarkable for its refined craftsmanship and meticulous details.
Among them, the most exquisite is the Nine Dragons Altar (Toa Cuu Long), measuring 1.69 meters high and 1.20 meters wide, arched in form, carved in deep relief with nine full-bodied dragons. Surrounding the altar are figures of Bodhisattvas, celestial musicians, and heavenly dancers, all greeting the infant Buddha with radiant golden tones.
At the center stands the statue of the newborn Shakyamuni Buddha, one hand pointing to heaven, the other to earth—symbolizing his proclamation, “In heaven and on earth, I alone am supreme.”
The sculpture demonstrates highly refined techniques and artistry, ranking among the most distinguished Cuu Long shrines in Hai Phong today.
The Patriarchs’ Hall enshrines portraits of former abbots, including Venerable Thich Thanh Bang, and features ancestral altars.
Antiquities
Cuu Dien Pagoda preserves a valuable collection of ancient relics:
-
A stone stele titled Hau Phat Bi Ky, dated Vinh Huu 2 (1736), relocated from the original site.
-
A bronze bell dated Tu Duc, first year (1848).
-
Additional Le-dynasty stele (1639) and Nguyen-dynasty stele (1844) recording the contributions of patrons to the pagoda’s restoration.
These relics hold significant scholarly value for the study of regional history, culture, and art.
Classification
Cuu Dien Pagoda was designated a Municipal Cultural–Historical Site in 1977, and later recognized as a National Historical–Cultural Site in 1994.
To this day, it remains a vital spiritual and cultural center for the people of Cuu Dien Village.
2. Francais
Dénomination et situation
La pagode Phuc Lam (Phuc Lam Tu en caractères chinois) se situe au village de Cuu Dien, commune de Nhan Hoa, à environ un kilomètre au sud du centre du bourg de Vinh Bao, province de Hai Phong.
Elle fait partie du complexe Temple–Pagode–Sanctuaire de Cuu Dien, couvrant près de 8 000 m² dans un cadre pittoresque.
Ancien sanctuaire bouddhique à la riche tradition spirituelle, la pagode représente un haut lieu du patrimoine historique et paysager de Vinh Bao.
Histoire et personnages
La pagode connut trois déplacements successifs, chacun donnant lieu à un nouveau nom.
À l’époque ancienne, elle portait les noms de pagode Am ou pagode Trinh, modeste ermitage.
En Vinh Huu 2 (1736), elle fut transférée au nord-ouest du village et renommée Tam Thanh Tu.
En Tu Duc, première année (1848), elle fut déplacée près du sanctuaire de Cuu Dien, où elle se trouve aujourd’hui, et prit son nom actuel de Phuc Lam Tu.
De 1936 à 1945, la pagode était dirigée par le moine Thanh Thuy, originaire de Cao Son (Thai Binh), disciple du vénérable de la pagode Vinh Quang.
Sous son apparence monastique, il mena des activités révolutionnaires clandestines.
Durant les guerres contre la France et les États-Unis, la pagode Cuu Dien servit de refuge révolutionnaire, abritant des cadres et des documents, et devint le siège du Viet Minh du district de Vinh Bao.
En 1949, elle accueillit le corps du génie militaire de Hai Phong–Kien An.
Pendant la guerre aérienne américaine (1967–1971), la pagode abrita d’abord l’hôpital de Vinh Bao, puis le comité du Parti du district.
Architecture et paysage
Occupant 3 379 m², la pagode s’étend dans une enceinte spacieuse comprenant cour, jardin, maison des Patriarches, maison d’hôtes, arbres séculaires et stupas.
L’architecture actuelle résulte de la restauration de 1932.
Le sanctuaire principal et la maison des Patriarches font face à l’ouest.
Le bâtiment principal adopte un plan en “丁” (Dinh), avec cinq travées en façade et trois dans le sanctuaire.
La charpente en bois conserve des sculptures de feuilles de bambou et de caractères sigillaires typiques du style Nguyen.
À l’intérieur, le système statuaire témoigne d’un savoir-faire d’une finesse remarquable.
L’ensemble le plus exceptionnel est la Table des Neuf Dragons (Toa Cuu Long) : 1,69 m de haut, 1,20 m de large, en forme d’arche, finement sculptée de neuf dragons.
Autour, des Bodhisattvas, musiciens célestes et danseurs divins célèbrent la naissance du Bouddha dans une lumière dorée éclatante.
Au centre, la statue du Bouddha nouveau-né Shakyamuni pointe d’une main le ciel et de l’autre la terre, symbolisant sa proclamation : « Au-dessus du ciel et sur la terre, moi seul suis suprême. »
Cette œuvre illustre un art sculptural d’une rare maîtrise, comptant parmi les Cuu Long les plus remarquables de Hai Phong.
La maison des Patriarches conserve les portraits des abbés successifs, dont le vénérable Thich Thanh Bang, ainsi qu’un autel commémoratif.
Objets et inscriptions
La pagode conserve d’importants vestiges historiques :
-
Une stèle de pierre intitulée Hau Phat Bi Ky datée de Vinh Huu 2 (1736).
-
Une cloche de bronze de la première année de Tu Duc (1848).
-
Deux autres stèles : l’une de l’époque Le (1639), l’autre Nguyen (1844), relatant les dons pour la restauration.
Ces pièces constituent des sources majeures pour l’étude de l’histoire et de la culture locale.
Classement
La pagode Cuu Dien fut classée site historique et culturel municipal en 1977, puis site national en 1994.
Aujourd’hui encore, elle demeure un centre spirituel essentiel du village de Cuu Dien.
3. 繁體中文
名稱與地理位置
福林寺，位於海防市永保縣仁和社舊電村，距離永保鎮中心約一公里。
寺屬於舊電村廟—寺—祠建築群，總面積近 8,000 平方公尺，風景優美。
此乃一座古剎，歷史悠久，為永保縣具代表性之文化遺跡與名勝。
歷史沿革
寺院歷史上曾三度遷址，每遷一次即更名一次。
上古時稱為庵寺或呈寺，規模簡陋；
至永祐二年（1736），遷於村西北，改名心清寺；
嗣德元年（1848），復遷於舊電祠旁，即今址，更名為福林寺。
自 1936–1945 年間，由沙門清水（Thanh Thuy）主持，籍貫太平省泰寧縣高山社，為永光寺上座之弟子。其時清水法師以僧人身份秘密參與革命活動。
抗法與抗美戰爭時期，舊電寺為革命根據地，曾藏匿幹部與文件，為永保縣越盟縣部所在地。
1949 年為海防—建安省工兵團駐所。
1967 年美國轟炸期間，寺為永保縣醫院避難地；1971 年則為永保縣黨委辦公處。
建築與景觀
福林寺佔地 3,379 平方公尺，院落寬闊，含庭院、花園、祖堂、客舍、古樹與塔塚。
現今建築格局為 1932 年重修之成果。
主殿與祖堂皆向西。
佛殿採**「丁」字形格局，前殿五間，上殿三間。木構梁、桁、拱仍保留阮朝風格之竹葉與篆文**浮雕。
殿內佛像群雕刻精緻，尤以九龍寶座最為珍貴：高 1.69 公尺，寬 1.20 公尺，弧形構造，九龍環繞，間飾羅漢、菩薩、天樂、伎樂，共迎釋迦誕生，金光燦然。中央立釋迦太子像，一手指天，一手指地，象徵「天上天下，唯我獨尊」。
其造像技藝極為精巧，為海防地區最具代表性之九龍壇之一。
祖堂供歷代住持之像，內設**釋清朋法師**與諸師之神位。
文物
寺中尚存諸多珍貴文物：
-
一方石碑《後佛碑記》，**永祐二年（1736）**刻。
-
一口銅鐘，鑄於嗣德元年（1848）。
-
一方黎朝碑（1639）與一方阮朝碑（1844），載捐資修寺功德。
此等古物為研究地方歷史文化之重要史料。
等級與保護
舊電寺於 1977 年被列為市級文化歷史遺跡，1994 年升為國家級文化歷史遺跡。
至今仍為舊電村民眾信仰與精神生活中心。
