Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Thiện Giác tọa lạc tại 144 Nguyễn Tự Tân, thị trấn Châu Ổ, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
Lịch sử và nhân vật
Nguyên xưa kia là am Thiện Mỹ, được khai sơn năm 1945 tại xứ Mỹ Khê, làng Mỹ Thiện, xã Bình Thới đến năm 1957 cải am thành chùa Thiện Giác do thầy Giải Ngộ, thế danh Lê Tấn Thinh, pháp danh Như Văn khai sơn và viên tịch năm 1964.
Kế tổ khai sơn là tổ Lâm tế đời thứ 42, húy Thị Thảo, tự Hạnh Quảng, hiệu Tâm Tự viên tịch năm 1994.
Hai bên cột trước chính điện có 2 câu liễn mang tên chùa:
Thiện đức bố từ tâm Quảng tế thập phương quang phạm vũ
Giác nhơn duy đại đạo phổ thông tam giới nhập thiền môn
Trụ trì chùa Thiện Giác từ năm 1994 đến nay là Đại đức Thích Viên Tựu, pháp danh Như Nguyện, tự Hạnh Thành chăm sóc chùa, hướng dẫn tu niệm và điều hành công tác Phật sự.
Kiến trúc cảnh quan
Hiện nay chùa được tu bổ xây dựng lại rất khang trang tố hảo. Cổng chùa được thiết kế với một cửa chính và mái cổng hai tầng, trên cổng đắp nổi “Chùa Thiện Giác”. Trên mái cổng, đắp nổi hình ảnh “Lưỡng long chầu nguyệt” nổi bật với hai con rồng uy nghiêm đối xứng nhau, chầu vào một mặt nguyệt ở giữa. Đây là biểu tượng của sự hòa hợp âm dương trong vũ trụ, mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc và tượng trưng cho sức mạnh, sự may mắn và những điều tốt lành trong cuộc sống.
Xung quanh được xây tường bao, tiến vào khuôn viên chùa, phía bên trái từ cổng chính đi vào có đặt một ngôi tháp mộ Tổ khai sơn Tổ Giải Ngộ. Chùa Thiện Giác có khuôn viên nhỏ, tạo cảm giác ấm cúng và gần gũi. Khu vực này được trang trí với một vài cây cảnh, mang lại không gian xanh mát và thoáng đãng. Những cây xanh được chăm sóc cẩn thận, không chỉ làm đẹp cho chùa mà còn tạo nên không khí trong lành và mát mẻ.
Không gian của chùa rất yên tĩnh, tạo điều kiện lý tưởng cho việc thiền định và cầu nguyện. Sự yên bình nơi đây giúp người đến viếng chùa cảm nhận được sự tĩnh lặng trong tâm hồn, rời xa những ồn ào, náo nhiệt của cuộc sống hàng ngày.
Chùa Thiện Giác được thiết kế theo kiến trúc truyền thống với hai mái kiểu “trùng thềm điệp ốc”. Thuật ngữ này ám chỉ cấu trúc mái được xếp chồng lên nhau một cách tầng bậc, tạo nên sự đa tầng và tăng thêm vẻ đẹp uy nghi, bề thế cho công trình. Trên góc mái được trang trí với đầu đao đắp nổi, mang hình dáng cách điệu vân mây và rồng. Đầu đao là phần nhô ra ở các góc mái, thường được uốn cong lên một cách tinh xảo, tạo nên sự thanh thoát và mềm mại thể hiện phong cách kiến trúc cổ truyền đặc trưng của Việt Nam.
Chính điện và bái đường của chùa được bố trí song song. Chính điện là nơi tôn kính nhất, đặt tượng Phật và các vị thần linh, là trung tâm của các hoạt động tôn giáo.
Đối với sơ đồ bố trí hệ thống tượng thờ Phật trong chính điện như sau:
- Lớp thứ nhất: Đặt tượng Phật Thích Ca, bên trái Mục Kiều Liên Bồ tát và bên phải Địa Tạng Bồ tát.
- Lớp thứ hai: Đặt tượng Thất Phật Dược Sư
Bái đường là khu vực dành cho Phật tử và khách viếng đến cầu nguyện, dâng hương và tham gia các nghi lễ.
Kết nối giữa chính điện và bái đường là một ngôi nhà gọi là nhà thiêu hương. Đây là nơi các nhà sư thực hiện các nghi lễ, thắp hương, và cử hành các nghi thức tôn giáo. Nhà thiêu hương không chỉ có vai trò trong các hoạt động nghi lễ mà còn là điểm nhấn kiến trúc, làm nổi bật sự liên kết giữa các phần của ngôi chùa.
Đằng sau là gian nhà thờ Tổ, đặt tượng Tổ Sư Đạt Ma và chư vị Tổ sư tu hành tại chùa. Ngoài ra, xung quanh gồm nhiều công trình hạng mục khác như nhà khách, nhà Tăng, nhà bếp…
Sự kiện và lễ hội
Chùa lấy ngày 15 tháng 5 làm ngày hiệp kỵ.
Ngoài ra tại chùa, Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản là những ngày lễ lớn, có sức hút mạnh mẽ đối với phật tử trong vùng.
Lễ Vu Lan vào rằm tháng Bảy âm lịch, là dịp con cháu tri ân cha mẹ, tổ tiên và cầu siêu cho người đã khuất. Chùa Long Châu tổ chức nghi lễ cầu an, nghe giảng kinh và thả đèn hoa đăng, tạo không khí trang nghiêm, ấm áp.
Lễ Phật Đản vào rằm tháng Tư âm lịch, kỷ niệm ngày sinh Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chùa được trang trí rực rỡ với cờ hoa và đèn lồng, có các hoạt động lễ rước, tụng kinh, thả đèn và thuyết giảng. Phật tử tham gia với lòng thành kính, vui mừng trước sự ra đời của Đức Phật.
Các lễ hội tại chùa không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp phật tử gặp gỡ, giao lưu và gắn kết. Những lễ hội này giúp củng cố niềm tin, tìm sự an lạc và duy trì, phát huy giá trị văn hóa, truyền thống của dân tộc.
Tham khảo
Lê Vinh Bổn, Khảo cứu nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, Lược Sử Phật Giáo và những ngôi Chùa Quảng Ngãi.
