Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Diêm Điền tại Đội 2, thôn Diêm Điền, xã Tịnh Hòa, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Đây là một trong những ngôi chùa quê tiêu biểu của xứ Quảng. Chùa nằm trong một khuôn viên nhỏ, nép dưới những tán cây cổ thụ, khuất bóng sau những hàng tre, bốn bên ruộng đồng bao bọc…
Lịch sử và nhân vật
Chùa có từ lâu đời, nguồn gốc khai sơn không còn cứ liệu. Tương truyền do một nhà sư và một chú tiểu không rõ lai lịch, đến đây phá rừng, vỡ đất, đào giếng, lập chùa, dựa theo phong thủy “tiền thấp hậu cao”. Mặt hướng về Đông-Nam, nhìn dòng sông Khê – Hòa, có đầm nước sâu tụ lại, sau lưng chùa là rừng rậm, đồi cao.
Hiện cạnh chùa, bên rừng xưa còn ngôi mộ đất, thường gọi là mộ Tổ và giếng nước ngọt di tích, đã bao đời cho dân quanh vùng sử dụng. Trước kia chùa có 3 mẫu ruộng tại xứ Đồng Quýt, phần đất của bà họ Đinh lấy chồng họ Phạm ở đây hiến cúng. Bà cũng là người lập ra chợ Chiều, thường gọi là chợ Bà Câu.
Nguyên chùa xưa nằm sát đình làng Diêm Điền. Kể từ thời Khải Định (1916) đến năm 1945, từ năm 1945 – 1954 chùa bị hư hỏng, có các sư thủ tự còn nhớ tên như thầy Quảng, thầy Nguyên Lý.
Sau 1954, chùa được bổn đạo tái tạo, nhưng cũng đã hư hoại trong kháng chiến chống Mỹ vào những năm 1965 – 1968. Sau 1968, Khuôn hôi Phật giáo Diêm Điền cùng bổn đạo tái lập. Lần lượt có các thầy Thích Hạnh Lương, Thích Hạnh Ngữ, Thích Hạnh Chơn, đệ tử của Hòa thượng Thích Huyền Tế (Sắc tứ Tổ đình Thiên Ấn) về thủ tự, hướng dẫn tu học.
Sau 1975, đạo hữu Ngô Thâm (con của Thầy Hạnh Chơn) thay cha cai quản. Năm 1977, chùa bị hỏa hoạn, đất vườn chùa nhân dân trong thôn vào sản xuất hoa màu.
Năm 1977, bổn đạo đồng tâm xây dựng lại.
Năm 2001, trùng tu toàn bộ cho đến bây giờ, nằm trong diện tích đo đạc mới nhất 2916m2. Tổ chức khánh thành, an vị Phật và cử ban Hộ tự chăm lo Phật sự:
– Từ 1999 – 2002, Cư sĩ Đinh Trương, trưởng ban
– Từ 2003 – 2006, Cư sĩ Nguyễn Điều, pháp danh Đồng Hòa, trưởng ban.
– Từ 2007 – 2010, Cư sĩ Đinh Tấn Hợi, trưởng ban.
– Từ 2010 đến nay, Cư sĩ Châu Vị, trưởng ban.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Diêm Điền nằm êm đềm trong thôn Diêm Điền, xã Tịnh Hòa, thành phố Quảng Ngãi, là một ngôi chùa quê tiêu biểu của xứ Quảng. Ngôi chùa nhỏ nhắn, nép mình trong khuôn viên khiêm tốn, bao phủ bởi những tán cây cổ thụ rợp bóng và ẩn khuất sau những hàng tre xanh.
Bốn bề chùa là cánh đồng lúa bát ngát, tạo nên một khung cảnh yên bình và thanh tịnh. Không hoành tráng như nhiều ngôi chùa nổi tiếng khác, chùa Diêm Điền chỉ có Chính điện với diện tích vỏn vẹn 20m² nhưng vẫn giữ được nét thâm nghiêm và cổ kính đặc trưng.
Chùa được xây dựng theo kiến trúc truyền thống của chùa Việt Nam, với cổng chùa đơn sơ nép dưới bóng cây đa cổ thụ. Chính điện tuy nhỏ nhưng được bài trí hài hòa, cân đối, toát lên vẻ thanh thoát và yên tĩnh. Chùa nằm sâu trong thôn xóm, thấp thoáng giữa bốn bề cây xanh, tạo nên một không gian vô cùng tĩnh mịch, thích hợp cho những ai tìm kiếm sự tĩnh lặng và an nhiên trong tâm hồn.
Trước Chính điện đặt tòa Tây Phương Tam Thánh gồm 3 vị Phật A DI Đà, Phật Quan Âm và Đại thế Chí Bồ Tát. Chính điện với kiến trúc chữ nhật, cấp 4, mái tuy đơn sơ giản dị nhưng vẫn đầy uy nghiêm với hệ thống tượng đắp nổi rồng phượng cách điệu tại bờ nóc, mác đao.
Đặc biệt, giếng nước mà nhà sư và chú tiểu đã đào từ thuở xưa vẫn còn nguyên vẹn. Người dân địa phương yêu mến gọi giếng này là “giếng Chùa”, với nước trong vắt, mát ngọt quanh năm, giếng nằm ở bên tả Chính điện chùa, được xây bằng vôi, nước quanh năm trong vắt và không bao giờ cạn, kể cả những năm khô hạn.
Người dân thường đến lấy nước giếng để uống, pha trà, và du khách khi đến viếng chùa cũng thường xin nước giếng mang về với mong ước sẽ gặp nhiều may mắn và phước lộc trong cuộc sống.
Sự kiện và lễ hội
Những lễ hội lớn tại chùa như Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản luôn thu hút đông đảo phật tử địa phương.
Lễ Vu Lan, vào rằm tháng Bảy âm lịch, là dịp để con cháu tri ân cha mẹ và cầu siêu cho người đã khuất. Tại chùa Long Châu, phật tử tham gia nghe giảng kinh, lễ cầu an và thả đèn hoa đăng, tạo không khí thiêng liêng.
Lễ Phật Đản, vào rằm tháng Tư âm lịch, kỷ niệm ngày sinh Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chùa được trang trí lộng lẫy với cờ hoa và đèn lồng, có lễ rước, tụng kinh, thả đèn và thuyết giảng Phật pháp, phật tử tham gia đông đảo.
Lễ hội tại chùa không chỉ có ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp để phật tử gặp gỡ, giao lưu và gắn kết. Những lễ hội này giúp củng cố niềm tin, tìm sự an lạc và duy trì, phát huy giá trị văn hóa, truyền thống.
Tham khảo
Lê Vinh Bổn, Khảo cứu nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, Lược Sử Phật Giáo và những ngôi Chùa Quảng Ngãi.
