Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Kim Liên tại Đội 1, thôn An Hòa, xã Tịnh Giang, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Ngôi chùa hòa mình trong cảnh quan thiên nhiên, với hàng cây xanh mát và không gian yên tĩnh, tạo điều kiện cho Phật tử và du khách tìm về sự bình an trong tâm hồn. Chùa Kim Liên không chỉ là nơi tu học của các tăng ni mà còn là điểm giao lưu văn hóa, góp phần giữ những giá trị truyền thống Phật giáo tại địa phương.
Lịch sử và nhân vật
Chùa lập vào năm Bảo Đại thứ 19 (1944) (có ghi trong Đại hồng chung tại chùa), do Tăng cang Hòa thượng Thích Diệu Quang (Đệ lục Tổ Sắc tứ Tổ đình Thiên Ấn) khai sơn.
Chùa có quy mô rộng, nằm trên đồi núi Đất của thôn An Hòa, đứng ngôi tổ sơn thuộc Tây Sơn Tịnh, có diện tích hơn 2 mẫu, được cư sĩ Bùi Văn Lợi (thân sinh Đại đức Thích Nguyên Minh) khai khẩn và cúng dường Tam Bảo.
Trụ trì đầu tiên là Thượng tọa Thích Huyền Tấn kể từ 1944 và giữ cương vị này qua nhiều giai đoạn cho đến năm 1967, giai đoạn cuối cùng của đời Ngài trước ngày viên tịch vào năm 1984.
Trong kháng chiến chống Mỹ (1965-1975), chùa bị bom đạn phá hoại. Năm 1990, chùa do bổn đạo xây dựng lại mới hoàn toàn. Chùa có GĐPT Minh Đạo sinh hoạt thường xuyên từ 1999 đến nay vào ngày chủ nhật hàng tuần.
Tại khuôn viên bên tay trái đường vào chùa có hai tháp kỷ niệm Tăng cang Hòa thượng Thích Diệu Quang và Hòa thượng Thích Huyền Tấn. Nay có thêm mộ tháp liền kề của Thượng tọa Thích Hạnh Giải, người kế vị trụ trì Hòa thượng Huyền Tấn từ 1984, và viên tịch vào ngày 27/10/2007
Cũng trong năm 2007, môn phong Thiên Ấn đề cử đệ tử của Ngài Hạnh Giải là Đại đức Thích Nguyên Trí làm trụ trì. Đại đức Thích Nguyên Trí, thế danh Lê Tấn Dũng, sinh năm 1977, pháp hiệu Thông Hải, xuất gia năm 1990, thọ Sa di năm 1995, thọ Tỳ kheo năm 1999, tại Đại giới đàn Thiện Hòa, do Hòa thượng Thích Từ Nhơn làm Đường đầu Hòa thượng.
Kiến trúc và cảnh quan
Cổng Tam quan chùa được xây dựng đơn giản, với kiến trúc tứ trụ có 4 cột trụ bằng đá với 2 trụ chính giữa cổng thường được thiết kế cao hơn hẳn so với 2 trụ phía ngoài cùng, không ngăn vách, tạo thành 3 lối đi. Nối liền 2 trụ giữa là xà ngang có khắc hoa văn họa tiết tỷ mỉ là bảng hiệu tên chùa Tổ đình Kim Liên.
Trước khu vực Chính điện là một khoảng sân rộng rãi, tạo cảm giác thoáng đãng và mở ra không gian yên bình cho ngôi chùa. Xung quanh sân là hệ thống cây xanh được chăm sóc kỹ lưỡng, mang lại bóng mát và sự lành cho toàn bộ khu vực. Cây rừng tạo nên một khung cảnh thanh tịnh, hài hòa với kiến trúc chùa, đồng thời cũng là nơi Phật tử và du khách có thể dừng chân nghỉ yên, hoàng ngưỡng đẹp yên bình của thiên thiên môn.
Khác với những ngôi chùa miền Trung khác, chùa Kim Liên được thiết kế đặc biệt để thích ứng với tình hình ngập lụt thường xuyên do bão. Ngôi chùa có cấu trúc hai tầng, một giải pháp hữu hiệu để bảo vệ không gian thờ tự khỏi ảnh hưởng của nước lũ. Tầng một được sử dụng làm nhà khách, nơi các Phật tử từ mọi miền có thể nghỉ ngơi và tìm kiếm sự an lạc trong hành trình hành hương. Tầng hai là khu vực Chính điện, nơi thờ Phật và tổ chức các nghi lễ tôn nghiêm.
Để nối liền giữa tầng một và Chính điện, chùa xây dựng một hệ thống tam cấp, tạo nên sự trang trọng và thanh thoát trong kiến trúc. Hai bên của tam cấp được trang trí bằng cặp rồng đá, biểu tượng của sự linh thiêng và quyền lực, đồng thời cũng tạo điểm nhấn ấn tượng cho ngôi chùa. Những chi tiết này không chỉ góp phần tạo nên vẻ đẹp kiến trúc mà còn thể hiện sự chú trọng đến yếu tố phong thủy và văn hóa trong thiết kế của chùa.
Chùa xây dựng theo kiểu chữ khẩu và có kiến trúc “trùng thiềm điệp ốc”, đây là một kiểu kiến trúc nhà kép hai mái trên một nền. Nhà trước và nhà sau của điện được nối với nhau bằng một hệ thống trần vòm mai cua dưới máng nước nối của hai mái nhà (thuật ngữ kiến trúc gọi là máng thừa lưu). Chính trần mai cua này nối với nửa trong tạo ra một không gian nội thất liên tục, thống nhất, rộng rãi, không còn cảm giác ghép nối hai tòa nhà.
Mái chùa được xây dựng theo kiểu nhiều lớp xếp chồng lên nhau, tạo nên sự bề thế và vững chãi, với các lớp ngói uốn cong mềm mại. Đặc biệt, các đầu đao mái được trang trí là những chi tiết tinh xảo uốn lượn như những con rồng hay phượng hoàng.
Ngôi chùa có năm gian hai chái, nối liền từ Tiền đường đến hậu Phật, tạo nên một không gian thờ tự liên tục, thuận tiện cho việc lễ bái và tu tập của các Phật tử. Kiến trúc chùa đơn giản nhưng lại mang đậm tính thiêng liêng, là nơi gìn giữ và truyền bá Phật pháp, đồng thời là điểm tựa tâm linh cho cộng đồng Phật tử trong khu vực.
Sơ đồ bố trí ban thờ Phật gồm 2 lớp.
- Lớp thứ nhất: đặt tượng Phật Thích Ca chính giữa, bên phải đặt tượng Phổ Hiền Bồ tát, bên trái đặt tượng Văn Thù Sư Lợi Bồ tát
- Lớp thứ hai: đặt Thất Phật Dược Sư
Giống như nhiều ngôi chùa khác tại Quảng Ngãi, chùa Giác Lâm cũng tuân theo truyền thống bố trí không gian thờ tự với nhà thờ Tổ được đặt ở phía sau ban thờ Phật. Vị trí này thể hiện sự kính trọng đối với các bậc Tổ sư, những người có công lớn trong việc truyền bá và duy trì Phật pháp qua các thế hệ. Sự sắp xếp này tạo nên một không gian thờ tự trang nghiêm, phản ánh sự gắn kết giữa việc thờ Phật và tôn kính các vị Tổ trong đạo Phật.
Sơ đồ bố trí ban thờ nhà Tổ gồm 2 lớp.
- Lớp thứ nhất: đặt tượng Sư Tổ Đạt Ma
- Lớp thứ hai: là di ảnh của các vị Tổ sư từng tu hành trong chùa.
Bên phải Chính điện là công trình chiến đấu mới được xây dựng từ năm 2024, mang kiến trúc hiện đại kết hợp hài hòa với cảnh quan chung của chùa. Xung quanh khu vực này là khu nhà Tăng, nơi các vị thầy ngụ và tu học. Cách đó không xa là khu bếp, nơi chế độ biến các bữa ăn cho thần Tăng và khách thu phương tiện đến thăm chùa. Ngoài ra, chùa còn có khu nhà khách sạch sẽ, thoáng mát, tạo không gian nghỉ yên tĩnh cho khách thập phương khi đến trâu bái và lưu trú dài ngày. Tất cả các cõi đều được bố trí hợp lý, tạo nên không gian thanh tịnh và yên bình cho chùa.
Sự kiện và lễ hội
Chùa tổ chức tu Bát Quan Trai một tháng hai kỳ, tham gia các công tác Phật sự và xã hội. Ngày giỗ chính của chùa hằng năm vào ngày 6 tháng 12 âm lịch.
Ngoài các hoạt động thường nhật, chùa Giác Lâm còn là nơi tổ chức các lễ lớn trong năm như Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản, thu hút đông đảo Phật tử trong vùng tham gia.
Lễ Vu Lan vào rằm tháng Bảy âm lịch, là dịp con cháu tri ân cha mẹ, tổ tiên và cầu siêu cho người đã khuất. Chùa Long Châu tổ chức nghi lễ cầu an, nghe giảng kinh và thả đèn hoa đăng, tạo không khí trang nghiêm, ấm áp.
Lễ Phật Đản vào rằm tháng Tư âm lịch, kỷ niệm ngày sinh Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chùa được trang trí rực rỡ với cờ hoa và đèn lồng, có các hoạt động lễ rước, tụng kinh, thả đèn và thuyết giảng. Phật tử tham gia với lòng thành kính, vui mừng trước sự ra đời của Đức Phật.
Những dịp lễ này không chỉ là thời điểm để Phật tử bày tỏ lòng hiếu thảo, nhớ ơn cha mẹ, mà còn là cơ hội để họ cùng nhau tụng kinh, niệm Phật và lắng nghe giáo lý. Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản tại chùa luôn diễn ra trong không khí trang nghiêm, thiêng liêng, mang đến sự gắn kết tinh thần cho cộng đồng Phật tử địa phương, cũng như giúp củng cố niềm tin, tìm sự an lạc và duy trì, phát huy giá trị văn hóa, truyền thống của dân tộc.
Tham khảo
Lê Vinh Bổn, Khảo cứu nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, Lược Sử Phật Giáo và những ngôi Chùa Quảng Ngãi.
