Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Kim Phú tại Đội 5, thôn Thọ Bắc, xã Tịnh Thọ, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Trong 10 Vức hội Phật giáo của 10 thôn thuộc xã Tịnh Thọ trước kia, thì nay chỉ còn chùa Kim Phú là đáng kể.
Lịch sử và nhân vật
Chùa nguyên được xây dựng trên đất đình làng Kim Sa xưa kia, đã bị tàn phá trong kháng chiến chống Pháp (1945-1954). Năm Giáp Thìn (1964), Thượng tọa Thích Hồng Ân (Sắc tứ Tổ đình Thiên Ấn), đứng ra khai sơn, xin phép lập chùa mới, ngoài tên Kim Phú, còn thường gọi là chùa Kim Sa. Chùa gồm ngôi Chánh điện, Hậu tổ, nhà Đông, nhà Tây, nhà Trù, cổng ngõ, có diện tích trên 5 sào.
Sau 1975, chùa có sửa chữa nhỏ, đến nay có phần xuống cấp nặng nề, tuy cảnh chùa rộng rãi, thoáng mát, thanh tịnh, nhưng sự trùng tu là cần có sự quan tâm.
Từ ngày xây dựng chùa không có trụ trì, thỉnh thoảng các Sư Tăng từ Tỉnh hội và Huyện hội Phật giáo về hướng dẫn nghi thức tu niệm và tham gia các công tác xã hội từ thiện. Bổn đạo về chùa tùy thuộc các nhu cầu Phật sự, thường xuyên vào các ngày rằm, mồng một, lễ lớn hay tụng niệm, cầu an, cầu siêu. Bên cạnh có GĐPT Kim Phú, sinh hoạt hàng tuần vào chiều chủ nhật.
Trước kia chùa do Vức trưởng cai quản, từ Khuôn trưởng Phật giáo Kim Sa là cư sĩ Hà Phước Tấn, đến các cư sĩ Đoàn Châu Bình, Lê Lực, Lê Hề, Lê Ly, Đoàn Chỉnh và nay là Lê Chí làm Trưởng ban Hộ tự.
Kiến trúc cảnh quan
Nối vào chùa là một con đường nhỏ, xung quanh là khoảng sân cỏ nhân tạo để những em bé trong làng mỗi buổi tan trường ra quây quần với trái bóng và bạn bè trang lứa. Cổng Tam quan của chùa Kim Phú được xây dựng một cách đơn giản nhưng tinh tế, với ba lối đi, trong đó cửa giữa lớn hơn hai cửa bên. Trên trán cửa chính có treo bảng tên của chùa là Chùa Kim Phú, chùa được bao quanh là một lớp hàng rào sắt.
Chùa có khuôn viên khá rộng lớn, phía bên trái được lầu Địa Tạng Vương Bồ tát, đối diện bên phải đặt tượng Phật Thích Ca dưới cây Bồ đề. Cũng nằm phía bên trái, sau tượng Phật Thích Ca là dãy nhà khách, nơi Phật tử thập phương tới hành hương bái Phật nghỉ ngơi. Ngoài ra, tại giữa khuôn viên bên trái chùa có đặt Đức Phật A Di Đà, Quan Thế Âm Bồ tát và Đại Thế Chí Bồ tát. Khuôn viên bố trí nhiều cây xanh nhỏ, chính giữa thường được dựng rạp để tổ chức khóa tu cho các em nhỏ.
Chùa được xây dựng đơn giản chữ Đinh (丁), với mặt phía trước có kiến trúc trùng thiềm điệp ốc, với 3 gian 2 trái, tại mặt của hai trái có đắp nổi nhị vị Hộ Pháp Khuyến Thiện Trừng Ác, hai bên sườn chạy thẳng xuống tạo hai nối hàng lang thông thoáng.
Bên trong Chính điện nối liền Tiền đường và Hậu Phật theo kiểu chữ “nhất” (—). Đây là dạng kiến trúc truyền thống, tạo nên một không gian thờ tự liên tục, rất thuận tiện cho các hoạt động lễ bái và tu học của Phật tử.
Trong Tiền đường đặt Chuông và Trống ở hai bên đối xứng nhau, sơ đồ bố trí tại ban thờ Phật gồm 2 lớp.
- Lớp thứ nhất: đặt tượng Phật Thích Ca chính giữa, bên phải đặt tượng Quán Thế Âm Bồ tát, bên trái đặt tượng Ngài Địa Tạng Vương Bồ tát
- Lớp thứ hai: đặt tượng thất Phật Dược Sư Lưu Ly
Gian Hậu Tổ của chùa thường được bố trí ở phía sau Chánh điện, là nơi tôn thờ các vị tổ sư và những cao tăng có công lớn trong việc sáng lập hoặc phát triển ngôi chùa. Với không gian trang nghiêm và yên tĩnh, Hậu Tổ không chỉ thể hiện lòng tri ân sâu sắc của các thế hệ sau đối với các vị tiền nhân mà còn mang ý nghĩa tâm linh quan trọng. Đây là nơi các tăng ni, phật tử đến dâng hương, cầu nguyện, bày tỏ lòng kính trọng và cầu mong sự bảo hộ từ các vị tổ sư để tiếp tục duy trì và phát triển Phật pháp. Hậu Tổ là biểu tượng của sự gắn kết giữa quá khứ và hiện tại, là phần không thể thiếu trong tổng thể kiến trúc chùa.
Ngoài ra, chùa còn có nhà Đông và nhà Tây thường nằm ở hai bên Chánh điện, đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng trong sinh hoạt của chùa. Hai ngôi nhà này có thể được sử dụng để tiếp khách, là nơi ở của tăng ni, hoặc là không gian tổ chức các hoạt động Phật giáo, góp phần tạo nên sự cân bằng và hài hòa cho tổng thể kiến trúc chùa.
Bên cạnh đó, nhà Trù, hay nhà bếp của chùa, là nơi chuẩn bị thức ăn cho các Tăng ni và Phật tử tham gia lễ bái hay các sinh hoạt tôn giáo khác. Những công trình này tạo điều kiện thuận lợi cho đời sống tâm linh và sinh hoạt thường nhật trong chùa.
Sự kiện và lễ hội
Ngoài các hoạt động thường nhật, chùa Giác Lâm còn là nơi tổ chức các lễ lớn trong năm như Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản, thu hút đông đảo Phật tử trong vùng tham gia.
Lễ Vu Lan vào rằm tháng Bảy âm lịch, là dịp con cháu tri ân cha mẹ, tổ tiên và cầu siêu cho người đã khuất. Chùa Long Châu tổ chức nghi lễ cầu an, nghe giảng kinh và thả đèn hoa đăng, tạo không khí trang nghiêm, ấm áp.
Lễ Phật Đản vào rằm tháng Tư âm lịch, kỷ niệm ngày sinh Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chùa được trang trí rực rỡ với cờ hoa và đèn lồng, có các hoạt động lễ rước, tụng kinh, thả đèn và thuyết giảng. Phật tử tham gia với lòng thành kính, vui mừng trước sự ra đời của Đức Phật.
Những dịp lễ này không chỉ là thời điểm để Phật tử bày tỏ lòng hiếu thảo, nhớ ơn cha mẹ, mà còn là cơ hội để họ cùng nhau tụng kinh, niệm Phật và lắng nghe giáo lý. Lễ Vu Lan và Lễ Phật Đản tại chùa luôn diễn ra trong không khí trang nghiêm, thiêng liêng, mang đến sự gắn kết tinh thần cho cộng đồng Phật tử địa phương, cũng như giúp củng cố niềm tin, tìm sự an lạc và duy trì, phát huy giá trị văn hóa, truyền thống của dân tộc.
Tham khảo
Lê Vinh Bổn, Khảo cứu nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, Lược Sử Phật Giáo và những ngôi Chùa Quảng Ngãi.
