Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Long Quang, tại xóm Vạn Lộc Tây, thôn Phước Lộc Tây, xã Tịnh Sơn, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi.
Lịch sử và nhân vật
Nguyên từ lâu đời, chùa tọa lạc tại xóm Nhì Tây, thôn Phước Lộc, với tên chùa là “Viên Quả Tự”. Tuy di chỉ, văn bản nay không còn, nhưng duy nhất còn lại quả Đại Hồng chung bằng đồng, nặng 120kg, cao 1m, đường kính 0.52m, chạm trổ hoa văn chung quanh, đầu rồng, viền nổi, mặt ngoài khắc bảng chữ Hán “Viên Quả Tự”, cùng phương danh chư vị trụ trì Pháp Trung, Hòa thượng Quảng Độ, Đức Huy, Đức Sáng, Đức Hạnh (1) … và chư vị đạo tâm hiến cúng tịnh tài, tịnh vật, được tạo chú ngày 22 tháng 7 năm Quí Dậu. Hiện quả Đại Hồng Chung do cư sĩ Nguyễn Phước Tánh bảo quản.
Theo các bậc cao niên, thức giả cho biết chùa Viên Quả Tự quá chật hẹp so với lượng bổn đạo quy y thọ giáo ngày càng đông. Nên đến thời Gia Long (1802-1819), đạo Phật chấn hưng và thể theo nguyện vọng chung nhất, chùa được dời về xóm Vạn Lộc Tây, thôn Phước Lộc, thường gọi là Vườn Mít, địa điểm bây giờ, lấy tên là “Long Quang Tự” (2).
Cũng theo lời nói lại, các đời trụ trì tiếp theo là các thầy Doạt, thầy Hai, thầy Ngao, thầy Phú, thầy Học. Nhưng thời gian trôi qua cả thế kỷ hơn, pháp danh tông tích của các thầy không sao nhớ rõ, chỉ biết có một số con cháu của các thầy thay nhau gìn giữ ngôi Tam Bảo cho đến 1945 thì gián đoạn.
Từ 1945-1954, toàn quốc kháng chiến chống Pháp, chùa được trưng dụng làm kho thóc nuôi quân và làm nơi hội họp nhân dân. Thời bấy giờ Hội Phật giáo Cứu Quốc được thành lập, công cử cư sĩ Phan Châu làm Hội trưởng Phật giáo xã, sự sinh hoạt của bổn đạo chùa Long Quang thu gọn tại tư gia cư sĩ Phạm Đăng Huyền ở thôn Phước Lộc.
Sau 1954, chùa Long Quang được tu sửa, tín đồ quy tụ có trên ngàn người. Các vị Khuôn trưởng Phật giáo được công cử qua các nhiệm kỳ:
– 1955 – 1957: Cư sĩ Bùi Hùng.
– 1957 – 1959: Cư sĩ Phan Châu.
– 1959 – 1963: Khuôn hội và bổn đạo cung thỉnh Thượng tọa Thích Như Quang về trụ trì.
– 1963 – 1965: Cư sĩ Nguyễn Trừng.
Kể từ 1955 – 1965, Khuôn hội Phật giáo xã Tịnh Sơn đã xây dựng GĐPT Minh Phước, sinh hoạt tại chùa Long Quang.
Tháng 5-1965, chiến tranh tái diễn, xã Tịnh Sơn thuộc vùng giải phóng của Cách mạng. Quân đội Miền Nam và Đồng minh mở các cuộc hành quân càn quét, san bằng nhà cửa, trong đó có chùa Long Quang.
Từ 1975 – 2006, bổn đạo Phật tử trong xã đã nhiều lần thỉnh nguyện lên chính quyền các cấp, xin phép thành lập Ban Hộ tự và tạo điều kiện xây dựng lại ngôi chùa, vì hơn 30 năm, chùa đã bị xuống cấp, mối mọt gặm nhấm, xiêu vẹo có thể sụp đổ, nhưng chưa được đáp ứng.
Ngày 13/7/2007, Quyết định số 61/QĐ-BTS của Ban Trị Sự Giáo hôi PGVN tỉnh Quảng Ngãi, công nhận Ban Hộ tự chùa Long Quang:
– Cư sĩ Phan Hồng Ngân (Huynh trưởng cấp Tấn, cố vấn Phân Ban Hướng dẫn GĐPT tỉnh Quảng Ngãi), pháp danh Diệu Tuyền, Trưởng ban.
– Cư sĩ Nguyễn Trung Trực, pháp danh Minh Phước, Phó ban.
– Cư sĩ Nguyễn Phước Tánh, Phó ban.
Năm 2010, GĐPT Minh Phước được chính thức công nhận tái sinh hoạt tại chùa Long Quang do Huynh trưởng Nguyễn Trung Trực, pháp danh Minh Phước làm Gia trưởng.
Chùa có cơ hội quy tụ tín đồ và đang lập đề án trùng tu trong trường hợp cho phép.
Chú thích:
(1) Hòa thượng Phật Tuyết – Tường Quang – Quảng Độ, Đức Huy, Đức Hạnh có long vị thờ tại chùa Viên Tôn. Hòa thượng Quảng Độ sinh năm 1737, viên tịch năm 1811 – Hòa thượng thuộc dòng Lâm Tế đời thứ 35.
(2) Lược sử chùa Long Quang do Ban Hộ tự trình bày ngày 29/9/2008 thì chùa có vào thời Gia Long, niên hiệu thứ 5 (1807) chưa thể xác định.
Nguồn: Lê Vinh Bổn, Khảo cứu nghiên cứu lịch sử phật giáo Việt Nam, Lược Sử Phật Giáo và những ngôi Chùa Quảng Ngãi.
