Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Dương Xuân tên chữ là “Hương Sơn tự”, tên Nôm là chùa Kẹm vì nó nằm sát hang động núi Kẹm thuộc làng Dương Xuân, xã Lại Xuân, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. Xưa kia, chùa còn có tên gọi là Dương Điễu, đến thời Nguyễn, Dương Điễu (Dương Xuân) thuộc tổng Thượng Côi, sau cách mạng tháng tám năm 1945, thuộc xã Lại Xuân như hiện nay.
Từ năm 1953-1954, chùa Dương Xuân là địa chỉ đỏ, chứng kiến nhiều trận chiến và trở thành minh chứng lịch sử của cuộc kháng chiến chống xâm lược tại Lại Xuân, căn cứ địa huyện Thủy Nguyên. Đây cũng là nơi thờ Phật linh thiêng, trung tâm tín ngưỡng và lưu giữ giá trị văn hóa của nhân dân trong vùng.
Lịch sử và nhân vật
Chùa Dương Xuân không rõ được xây dựng từ khi nào, nhưng theo tương truyền thì trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, các di tích của làng như đình, miếu và chùa Dương Xuân đều đã bị phá hủy. Sau đó chùa Dương Xuân được dân làng phục dựng lại, dựa lưng vào núi Kẹm.
Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, chùa là nơi tập luyện quân sự của đơn vị bộ đội Thành Tô về đóng quân tại đây.
Năm 1948, chùa là nơi lực lượng kháng chiến hoạt động và cũng trong năm này, đơn vị Đại đội Lê cẩn đã triển khai lực lượng tại đây để chặn đánh đoàn xe vận tải của địch từ núi Đèo đi Phi Liệt, thu nhiều vũ khí, quân trang, quân dụng.
Trải qua thời gian, ngôi chùa đã bị xuống cấp, đến tháng 4 năm 2024, chùa Dương Xuân tổ chức đại lễ khởi công xây dựng ngôi Đại Hùng Bảo Điện khang trang, rộng rãi như hiện nay.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Dương Xuân tọa lạc trên một khu đất rộng, xung quanh được bao bọc bởi núi Kẹm và cánh đồng canh tác của người dân.
Trước mặt chùa là một hồ nước rộng hình tròn, được bao quanh bởi cây cối xanh mát, dẫn vào chùa là khoảng sân rộng, được lát xi măng, phía sân trước toà thờ chính có xây một bệ đá, chạm khắc hoa văn nổi, bên trên là tượng Bồ Tát đứng.
Kiến trúc chùa có quy mô nhỏ, với lối thiết kế đơn giản, gồm năm gian và mái lợp ngói mũi hài. Bên trong, các bệ thờ được bố trí với tượng Phật có kích thước khác nhau và các đồ thờ cúng. Bên cạnh tòa thờ chính là một tòa nhà khác, là nơi đón khách và chuẩn bị đồ lễ khi vào chùa.
Lễ hội
Hằng năm cứ vào ngày 19 và 20 tháng Giêng, nhân dân trong vùng Dương Xuân lại vui mừng mở lễ hội Chùa với mong muốn cầu bình an, may mắn, sức khoẻ đến với gia đình trong năm mới.
Xếp hạng
Chùa Dương Xuân được xếp hạng Di tích Lịch sử Kháng chiến cấp Thành phố ngày 12 tháng 01 năm 2012.
Tài liệu tham khảo
- Chùa Cổ Hải Phòng, tập 1, Nxb Hải Phòng (2017)
