Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Hưng Phúc, còn được dân gian quen gọi là Lũng Kênh hoặc Hoa Kênh, tọa lạc tại thôn Lũng Kinh, xã Đức Giang, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Hưng Phúc, nằm trên một khu đất cao đầu làng, được bố trí ngay phía trước đình, tạo nên một quần thể di tích văn hóa làng quê đặc sắc. Điểm nhấn của công trình là gác chuông hai tầng với tám mái, các đầu đao cong mềm mại, xòe đều ra bốn phía. Kết cấu giữa hai tầng gác được ngăn bằng hệ thống ván sàn, tầng trên đặt chuông và khánh, góp phần làm tăng tính trang nghiêm và cổ kính. Phía sau gác chuông là sân gạch rộng dẫn lên khu vực Tam bảo, bao gồm ba tòa: Tiền đường, Thiêu hương và Thượng điện. Ba tòa này được bố trí liên kết theo dạng chữ “công,” một kiểu kiến trúc phổ biến trong thời kỳ Lê và Nguyễn.
Tiền đường gồm năm gian, xây dựng theo kiểu tường hồi bít đốc, với cột đồng trụ phía trước và mái lợp ngói bò truyền thống. Các bộ vì ở gian giữa được thiết kế theo kiểu “giá chiêng chồng rường,” trong khi các gian bên có cột trốn đặt trên quá giang vươn ra ngoài hiên. Dấu ấn của lần tu sửa vào đầu thế kỷ XX thể hiện qua kiến trúc đơn giản, tuy nhiên một số cấu kiện cũ, như con rường chạm khắc rồng uốn, phượng bay, chim thần và tiên nữ giang cánh, mang phong cách nghệ thuật cuối thế kỷ XVII vẫn được giữ lại.
Thiêu hương bao gồm hai gian chạy dọc, được dựng theo kiểu “chồng rường,” với các kẻ bên hông ăn mộng từ cột cái ra và dựa lên tường. Thượng điện có kết cấu một gian hai chái, vẫn giữ được vẻ cổ kính qua mái bốn góc cong và các đầu đao mềm mại. Các bộ vì đơn giản theo kiểu “chồng rường xà nách,” chủ yếu bào trơn, soi gờ chạy chỉ, tạo cảm giác thanh thoát.
Hệ thống tượng Phật tại chùa đa dạng, tiêu biểu là các pho Tam thế, Di Đà Tam tôn, Quan Âm Nam Hải và Thích Ca niêm hoa, mang phong cách nghệ thuật thời Lê. Ngoài ra, các tượng bổ sung thời Nguyễn như Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu, bộ Thập điện Diêm vương và các tượng Đức Ông, Thánh Tăng được bài trí hợp lý, tạo nên sự hài hòa giữa các thời kỳ. Đây là minh chứng cho sự giao thoa giữa các phong cách nghệ thuật qua nhiều giai đoạn lịch sử.
Hiện vật
Chùa Hưng Phúc hiện vẫn bảo tồn được hệ thống bia đá và chuông đồng với giá trị lịch sử cao. Trong đó, tấm bia đầu tiên có hình trụ vuông, được lập vào năm Đức Long thứ 4 (1732), ghi lại sự kiện xây dựng lại cầu đá nằm phía ngoài Tam quan của chùa. Một tấm bia khác, khắc năm Cảnh Hưng thứ 1 (1740), phản ánh việc lập hậu, tức là việc đặt các bức tượng thờ tại chùa.
Chuông đồng treo trên gác chuông cũng là một hiện vật quý, được đúc vào năm Cảnh Thịnh thứ 5 (1797), trên đó có khắc rõ tên chùa. Ngoài chuông, chùa còn sở hữu một chiếc khánh đồng, một loại nhạc khí cổ truyền, đúc vào năm Minh Mệnh thứ 21 (1840). Cả hai hiện vật này không chỉ mang giá trị tâm linh mà còn là minh chứng cho kỹ thuật chế tác kim loại tinh xảo của các nghệ nhân xưa.
Ngoài hệ thống bia và chuông đồng, chùa Hưng Phúc còn lưu giữ nhiều hiện vật thờ tự quan trọng như bát hương, bình hoa, cây đèn, và đặc biệt là các hoành phi, câu đối cổ. Những hiện vật này không chỉ phản ánh nét đẹp văn hóa truyền thống mà còn mang ý nghĩa tâm linh, góp phần làm phong phú thêm giá trị lịch sử và nghệ thuật của ngôi chùa qua các thời kỳ.
Xếp hạng
Chùa Lũng Kinh đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1991./.
