Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Y Sơn, còn được biết đến với tên gọi Bảo Phúc tự, nằm tại phường Đồng Mai, quận Hà Đông, Hà Nội. Ngôi chùa tọa lạc gần đình làng và quay về hướng nam, tạo nên sự gắn kết giữa không gian văn hóa tâm linh và truyền thống làng xã.
Kiến trúc và cảnh quan
Theo lời kể của các cụ cao niên trong làng, chùa Y Sơn từng là một công trình tôn giáo đồ sộ và có tầm ảnh hưởng lớn trong khu vực. Qua thời gian và biến động lịch sử, ngôi chùa đã trải qua nhiều thay đổi nhưng vẫn giữ được giá trị văn hóa và tâm linh quan trọng.
Kiến trúc chùa Y Sơn phản ánh rõ nét nghệ thuật xây dựng và chạm khắc gỗ truyền thống của Việt Nam. Chùa chính được xây dựng theo kiểu chữ “đinh,” gồm Tiền đường và Thượng điện. Tiền đường chia thành 5 gian, bờ nóc và bờ dải được trang trí với các họa tiết đắp nổi tinh xảo. Bên trong có 4 hàng chân cột đỡ mái với các bộ vì được làm theo hai kiểu: “Thượng chồng rường con nhị, hạ kẻ chuyền” và “thượng ván mê, hạ cốn,” trong đó ván mê và cốn được chạm trổ tứ linh và tứ quý nổi khối, thể hiện sự tinh tế của nghệ thuật chạm khắc gỗ.
Thượng điện được nối từ gian giữa Tiền đường, tạo thành hình “chuôi vồ” với các bộ vì kết hợp giữa kiểu “thượng giá chiêng, hạ cốn” và “thượng giá chiêng, hạ kẻ chuyền xà nách.” Đây là nơi đặt các bệ tượng Phật từ thấp đến cao, tạo thành 6 lớp thờ tự. Các pho tượng nổi bật bao gồm Tam thế, Di Đà Tam tôn, Thích Ca thành đạo, Quan Âm chuẩn đề, và Ngọc Hoàng. Những bức tượng được chạm khắc tinh xảo, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật điêu khắc và ý nghĩa tôn giáo sâu sắc.
Hệ thống tượng Quan Âm tọa sơn, Ban Đức Ông, Thánh Tăng, Diệm Nhiên và Đại Sĩ cũng góp phần tạo nên sự phong phú trong không gian tâm linh của chùa.
Hiện vật
Chùa Y Sơn không chỉ nổi bật với hệ thống tượng Phật mà còn lưu giữ nhiều hiện vật quý giá như tòa Cửu long, tượng Thích Ca sơ sinh, các đồ thờ tự và các bức hoành phi chạm khắc công phu.
Xếp hạng
Năm 2004, chùa Y Sơn được UBND tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội) xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật, khẳng định giá trị lịch sử và nghệ thuật của ngôi chùa. Đây là một minh chứng cho sự trường tồn của văn hóa tâm linh và nghệ thuật điêu khắc truyền thống Việt Nam.
Tham khảo
Lưu Minh Trị, (2010), Hà Nội – Danh thắng và di tích (Tập 2), Nxb Hà Nội.
