Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Lai Xá, còn gọi là Bảo Tháp tự, tọa lạc tại xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, Hà Nội. Trước kia, khu vực này thuộc tổng Kim Thìa, huyện Đan Phượng, phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây.
Lịch sử và nhân vật
Chùa Lai Xá được xây dựng từ lâu đời và là một trong những công trình văn hóa tín ngưỡng tiêu biểu của vùng đất Kim Chung. Lịch sử ngôi chùa được ghi nhận thông qua hai tấm bia đá có niên đại Chính Hòa thứ 4 (1683), minh chứng cho sự tồn tại bền vững và sự gắn bó của chùa với cộng đồng qua các thế kỷ. Các pho tượng và hiện vật trong chùa cũng phản ánh sự phát triển và thay đổi về kiến trúc, nghệ thuật qua các triều đại lịch sử.
Kiến trúc cảnh quan
Ngôi chùa nằm trên gò đất thuộc khu Mả Tháp, một địa danh giàu giá trị lịch sử. Kiến trúc chùa Lai Xá mang đậm phong cách nghệ thuật thế kỷ XVIII với bố cục chính kiểu chữ “công” gồm các tòa Tiền đường, Thiêu hương, và Thượng điện gắn kết chặt chẽ. Tiền đường có năm gian, hai chái, với mái lợp bốn phía, chạm khắc tinh xảo hình rồng và mây đao. Thiêu hương kết nối Tiền đường và Thượng điện, được thiết kế hai tầng bốn mái đơn giản nhưng hài hòa. Thượng điện gồm ba gian với các bộ vì kèo chạm khắc hình rồng, phượng, và hoa lá. Đặc biệt, các bức cốn chạm nổi hình thú, hoa lá và mây đạo trước Thượng điện mang giá trị nghệ thuật cao, phản ánh tài năng của các nghệ nhân xưa.
Hiện vật
Chùa Lai Xá hiện lưu giữ 54 pho tượng Phật, bao gồm Tam thế Phật, Di Đà Tam Tôn, Quan Thế Âm, Đại Thế Chí và nhiều pho tượng khác như Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu, và Thập điện Diêm vương. Các pho tượng chủ yếu được làm bằng gỗ mít và đất trộn giấy, có niên đại từ thế kỷ XIX. Ngoài ra, chùa còn bảo tồn hai tấm bia đá từ năm 1683, một quả chuông đúc thời Nguyễn, cùng nhiều hoành phi, câu đối và bát hương có giá trị lịch sử và văn hóa.
Xếp hạng
Năm 1990, chùa Lai Xá được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật. Quyết định này khẳng định giá trị văn hóa, lịch sử và nghệ thuật đặc sắc của ngôi chùa, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy di sản cho thế hệ mai sau.
Tham khảo
Lưu Minh Trị, (2010), Hà Nội – Danh thắng và di tích (Tập 2), Nxb Hà Nội.
