Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Phương Viên, hay còn được biết đến với tên chữ là Thích Ca tự, hiện nằm tại xã Song Phương, huyện Hoài Đức, Hà Nội. Nhân dân địa phương thường gọi chùa này là chùa Thượng để phân biệt với chùa Giữa cùng nằm trong thôn. Làng nơi chùa tọa lạc trước đây có tên nôm là làng Vạng, trong lịch sử từng được gọi là Hưởng Bảng, thuộc tổng Đắc Sở, huyện Đan Phượng, phủ Quốc Oai.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Phương Viên ban đầu được xây dựng trên nền gò đất hình con rùa, khởi nguồn là một am nhỏ với kiến trúc đơn giản. Sau nhiều biến cố, ngôi chùa đã được xây dựng lại, lần đầu tiên mang diện mạo hoàn chỉnh với các hạng mục cơ bản. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, năm 1947, chùa bị đốt phá và được tu sửa vào năm 1953
Chùa được xây dựng trên khu đất ven đê, hướng đông bắc, với lối vào chính qua Tam quan ngoại tại chân đê. Tam quan ngoại là một kiến trúc gạch ba tầng, có các góc mái uốn cong mềm mại. Đường dẫn từ đây đưa đến Tam quan nội, nằm dưới tán những cây đại thụ rợp bóng. Toà Tiền đường và Thượng điện có kết cấu kiểu chữ “đinh”, với thiết kế vuông hai tầng, tám mái, các góc mái được chạm khắc tinh xảo, phản ánh phong cách nghệ thuật cuối thế kỷ XVII, đầu thế kỷ XVIII.
Hiện vật
Chùa Phương Viên lưu giữ nhiều hiện vật giá trị, trong đó có quả chuông đúc năm 1797, niên hiệu Cảnh Thịnh thứ 5, với dòng chữ “Thích Ca tự chung”. Nội thất chùa bài trí 12 pho tượng lớn nhỏ, thể hiện rõ phong cách điêu khắc tinh xảo. Đáng chú ý nhất là 3 pho Tam thế thếp vàng, pho Quan Âm chuẩn đề bằng đồng nặng khoảng 200kg, và các tượng Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu.
Xếp hạng
Nhờ những giá trị về kiến trúc, nghệ thuật và lịch sử, chùa Phương Viên đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật vào năm 1997, khẳng định vai trò quan trọng trong việc bảo tồn di sản văn hóa dân tộc.
Tham khảo
- Lưu Minh Trị, (2010), Hà Nội – Danh thắng và di tích (Tập 2), Nxb Hà Nội.
