Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Quế Dương, còn được biết đến với tên chữ là Vĩnh Phúc tự, hiện nằm tại xã Cát Quế, huyện Hoài Đức, Hà Nội. Đây là một trong hai ngôi chùa của thôn Quế Dương và thường được gọi là chùa Hạ hoặc chùa Vắng. Chùa tọa lạc ngay sát chân đê sông Đáy, quay hướng nam, phía trước là vườn bãi rộng lớn và sân gạch, phía sau là khu vực Tam bảo.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa Quế Dương có lịch sử lâu đời, gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa tâm linh của cộng đồng dân cư địa phương. Theo bia ký còn lưu giữ tại chùa, nơi đây từng trải qua nhiều lần trùng tu, trong đó có đợt lớn vào năm Đức Long thứ 6 (1634). Quá trình xây dựng và bảo tồn chùa phản ánh sự tiếp nối của nhiều thế hệ và sự ảnh hưởng của các thời kỳ lịch sử khác nhau, từ thời Trần, Mạc đến Nguyễn.
Chùa Quế Dương có kiến trúc chính kết cấu theo kiểu chữ “công”, bao gồm Tiền đường, Thiêu hương và Thượng điện. Tiền đường có 5 gian 2 chái, mái thấp và cong, tạo nên sự mềm mại đặc trưng của kiến trúc truyền thống. Tòa Thiêu hương nổi bật với các vì nóc được chạm khắc hình rồng mang phong cách nghệ thuật đầu thế kỷ XVIII. Thượng điện có nền cao, mái đao cong, mang đậm dấu ấn thời Mạc. Các chi tiết kiến trúc đều toát lên sự tinh tế và giá trị lịch sử.
Hiện vật
Chùa Quế Dương bảo tồn nhiều hiện vật giá trị, gồm các pho tượng Phật, Thánh mẫu, và tượng hậu từ thời Nguyễn, Mạc và trước đó. Đặc biệt, bộ Tam Thế, Tuyết Sơn và Di Lặc tại Thượng điện có niên đại từ thế kỷ XVII, cùng với các mảng chạm gỗ, bệ đá hoa sen thời Trần. Tấm bia đá Vĩnh Phúc tự có niên hiệu Đức Long thứ 6 (1634) và các mảng chạm đất nung là những minh chứng quan trọng về lịch sử và nghệ thuật của ngôi chùa.
Xếp hạng
Nhờ những giá trị đặc biệt về kiến trúc và nghệ thuật, chùa Quế Dương đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật vào năm 1997, khẳng định tầm quan trọng của di tích trong việc bảo tồn di sản văn hóa dân tộc.
Tham khảo
- Lưu Minh Trị, (2010), Hà Nội – Danh thắng và di tích (Tập 2), Nxb Hà Nội.
