Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Đông Dương, còn gọi là Vĩnh Thọ tự, tọa lạc tại xã Tảo Dương Văn, huyện Ứng Hòa, Hà Nội. Trước thế kỷ XIX, ngôi chùa thuộc xã Đông Dương, tổng Phương Đình, huyện Minh Sơn, phủ Ứng Hòa, trấn Sơn Nam. Chùa nằm ở vị trí thuận lợi, phía trước là đường làng và một dòng sông cổ, sông Kim Ngưu, từng chảy qua, tạo nên khung cảnh thơ mộng và đậm chất cổ kính.
Lịch sử và nhân vật
Chùa Đông Dương khởi dựng từ năm Hồng Phúc thứ nhất (1572), ban đầu có tên là Thiên Phúc tự. Qua nhiều thời kỳ, ngôi chùa được trùng tu và đổi tên. Năm Cảnh Hưng thứ nhất (1740), cung phi Trần Thị Ngọc đã đứng ra hưng công xây dựng lại chùa. Đến thời Nguyễn, ni sư Trần Hướng tiếp tục trùng tu chùa vào đời vua Thành Thái và năm Khải Định thứ ba (1918). Sau niên hiệu Bảo Đại (1925-1945), chùa đổi tên thành Vĩnh Thọ tự. Trong kháng chiến chống Pháp, chùa là địa điểm hoạt động cách mạng, nuôi giấu các nhà lãnh đạo như Đỗ Mười, Hoàng Quốc Việt, Văn Tiến Dũng.
Kiến trúc cảnh quan
Ngôi chùa có kết cấu chính theo kiểu chữ “đinh,” gồm Tiền đường và Thượng điện. Tiền đường là nhà ngang 5 gian, Thượng điện 3 gian, đều được làm bằng gỗ với kiến trúc truyền thống. Các bộ vì chồng rường, kẻ bẩy được chạm khắc tinh xảo, nổi bật với các đường gờ chỉ, ống tơ và những họa tiết mỹ thuật. Điêu khắc trang trí các bức cốn mang đề tài tứ quý tạo điểm nhấn nghệ thuật độc đáo cho ngôi chùa.
Hiện vật
Chùa Đông Dương sở hữu hệ thống tượng thờ gồm 16 pho tượng tròn thuộc thời Lê và Nguyễn. Nổi bật nhất là tượng Thích Ca giáo chủ bằng đồng có niên đại thế kỷ XVIII, cùng các tượng A Di Đà, Tam thế từ thế kỷ XVII-XVIII. Ngoài ra, chùa còn lưu giữ nhiều hiện vật giá trị như chuông đồng đúc năm Thiệu Trị thứ ba (1843), bia đá năm Hồng Phúc thứ nhất (1572), bát hương sứ men trắng hoa lam, và hương án được chạm khắc công phu đề tài rồng cuốn thủy, chim phượng.
Xếp hạng
Với giá trị văn hóa và lịch sử đặc sắc, chùa Đông Dương đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào năm 1995, khẳng định tầm quan trọng của ngôi chùa trong di sản văn hóa dân tộc.
Tham khảo
- Lưu Minh Trị, (2010), Hà Nội – Danh thắng và di tích (Tập 2), Nxb Hà Nội.
