Tên gọi và vị trí địa lý
Nằm trong quần thể các di tích lịch sử văn hóa gồm: Đình Hữu Tiệp, Đền Cát Triệu và Hồ B52. Chùa nằm trên một khu đất rộng thuộc làng Hữu Tiệp xưa – một trong 13 làng trại ở phía Tây thành Thăng Long, hiện nay chùa nằm số 44 ngách 55/42 Hoàng Hoa Thám, phường Ngọc Hà, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội.
Chùa là loại hình di tích tôn giáo thờ Phật và có con hệ mật thiết với đời sống văn hóa của nhân dân.
Lịch sử và nhân vật
Chùa được xây dựng vào đầu thế kỷ XVIII, có liên quan đến những sự kiện lịch sử cách mạng của Thủ đô Hà Nội.
Trong thời kỳ tiền khởi nghĩa, Chùa Bát Mẫu là nơi in báo Tiền phong của Đoàn thanh niên cứu quốc Hà nội đến tháng 8/1945. Nơi đây cũng nuôi giấu cán bộ cách mạng trong đó có cán bộ lão thành cách mạng của địa phương-bà Lê Thu – đã đi tu tại chùa nhằm che mắt địch để hoạt động cách mạng.(1)
Kiến trúc cảnh quan
Nằm trên một khu đất rộng, thoáng, chùa Bát Mẫu bao gồm Tam Quan, chùa chính, nhà Tổ và nhà Mẫu. Bên cạnh việc thờ Phật, di tích còn thờ Tổ, thờ Mẫu và những người có công đức với di tích.
Hiện vật
Trải qua thời gian với bao thăng trầm nhưng chùa vẫn giữ được những nét nghệ thuật kiến trúc đặc trưng của đạo Phật và các hiện vật quý như:
- 58 pho tượng tròn và tượng phù điêu mang phong cách nghệ thuật thế kỷ thứ 19 và 20
- 3 quả chuông trong đó có chuông niên hiệu Cảnh Thịnh năm thứ 2 (1794), đây là di vật quý hiếm thời Tây Sơn còn tồn tại đến nay
- 16 tấm bia đá có niên hiệu sớm nhất là Tự Đức năm thứ 2 (1849) và muộn nhất là Bảo Đại năm thứ 16 (1941)
- 19 bức đại tự, 25 câu đối có nội dung ca ngợi phật pháp và cảnh đẹp của chùa.
Ngoài ra, chùa Bát Mẫu còn có rất nhiều đồ thờ tế tự khác như đỉnh đồng, lư hương, cây đèn…
Xếp hạng
Với những giá trị lịch sử, kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu, ngày 20/4/2009 UBND Thành phố Hà Nội công nhận Chùa Bát Mẫu là Di tích lịch sử nghệ thuật cấp thành phố.
Chú thích
- V.T.L, Chùa Bát Mẫu – phường Ngọc Hà đón nhận bằng công nhận di tích lịch sử nghệ thuật cấp Thành phố, Cổng thông tin điện quận Ba Đình – thành phố Hà, website badinh.hanoi.gov.vn, 20/04/2010.
Tham khảo
- V.T.L (2010), Chùa Bát Mẫu – phường Ngọc Hà đón nhận bằng công nhận di tích lịch sử nghệ thuật cấp Thành phố, Cổng thông tin điện quận Ba Đình – thành phố Hà, website badinh.hanoi.gov.vn.
- Trang thông tin phường Ngọc Hà (xem ngày 26/02/2025), quận Ba Đình, thành phố Hà Nội, Lịch sử vùng đất, website ngocha.badinh.hanoi.gov.vn.
Các ngôn ngữ khác
1. Tiếng Anh (English)
I. Name and Geographical Location
Located within a complex of historical and cultural relics including Huu Tiep Communal House, Cat Trieu Temple, and B52 Lake, the pagoda occupies a spacious area in the former Huu Tiep Village—one of the thirteen hamlets situated to the west of ancient Thang Long. Today, it is situated at No. 44, Alley 55/42 Hoang Hoa Tham Street, Ngoc Ha Ward, Ba Dinh District, Hanoi.
The pagoda is a religious monument dedicated to Buddha, closely connected with the cultural life of the local community.
II. History and Historical Figures
The pagoda was built in the early 18th century and is associated with revolutionary historical events of Hanoi.
During the pre-uprising period, Bat Mau Pagoda served as the printing site for Tien Phong newspaper of the Hanoi Youth for National Salvation until August 1945. It also sheltered revolutionary cadres, including veteran revolutionary Le Thu, who became a nun here to disguise her activities from the enemy while carrying out revolutionary missions.
III. Architectural Features and Landscape
Situated on a spacious and airy plot of land, Bat Mau Pagoda comprises a triple gate (Tam Quan), the main sanctuary, the Patriarch House, and the Mother Goddess House. In addition to Buddhist worship, the site also venerates the Patriarchs, the Mother Goddess, and individuals who rendered merits to the pagoda.
IV. Artefacts and Relics
Despite the passage of time and historical upheavals, the pagoda has preserved distinctive Buddhist architectural artistry and many valuable artefacts, including:
- 58 statues and relief sculptures in 19th–20th century artistic styles.
- 3 bronze bells, one of which bears the Canh Thinh era inscription, 2nd year (1794), a rare relic from the Tay Son dynasty still extant today.
- 16 stone steles, the earliest dated to the 2nd year of Tu Duc (1849) and the latest to the 16th year of Bao Dai (1941).
- 19 large horizontal plaques (dai tu) and 25 couplets praising Buddhist teachings and the beauty of the pagoda.
Additionally, Bat Mau Pagoda preserves numerous other ritual objects such as bronze censers, incense burners, and ritual lamps.
V. Official Recognition
For its outstanding historical and artistic architectural values, on April 20, 2009, the Hanoi People’s Committee recognized Bat Mau Pagoda as a City-level Historical and Artistic Monument.
2. Tiếng Pháp (French)
I. Nom et situation géographique
Située dans un ensemble de vestiges historiques et culturels comprenant la maison communale de Huu Tiep, le temple Cat Trieu et le lac B52, la pagode occupe un vaste terrain dans l’ancien village de Huu Tiep — l’un des treize hameaux à l’ouest de l’ancienne Thang Long. Aujourd’hui, elle se trouve au n° 44, allée 55/42, rue Hoang Hoa Tham, quartier Ngoc Ha, arrondissement de Ba Dinh, Hanoï.
La pagode est un monument religieux dédié au culte bouddhique, intimement lié à la vie culturelle des habitants.
II. Histoire et personnages historiques
La pagode fut construite au début du XVIIIe siècle et est associée aux événements historiques révolutionnaires de Hanoï.
Durant la période précédant l’insurrection, la pagode Bat Mau servit de lieu d’impression du journal Tien Phong de la Jeunesse de Salut national de Hanoï jusqu’en août 1945. Elle abrita également des cadres révolutionnaires, parmi lesquels la militante Lê Thu, qui se fit religieuse au sein de la pagode afin de dissimuler ses activités révolutionnaires aux yeux de l’ennemi.
III. Architecture et paysage
Édifiée sur un terrain vaste et aéré, la pagode Bat Mau comprend un triple-portique (Tam Quan), le sanctuaire principal, la maison des Patriarches et la maison de la Mère. Outre le culte bouddhique, le site honore également les Patriarches, la Mère divine ainsi que les bienfaiteurs du monument.
IV. Objets et reliques
Malgré les vicissitudes de l’histoire, la pagode conserve les traits artistiques caractéristiques de l’architecture bouddhique ainsi que de nombreux objets précieux, notamment :
- 58 statues et bas-reliefs dans le style artistique des XIXe et XXe siècles.
- 3 cloches en bronze, dont une portant l’inscription de l’ère Canh Thinh, 2e année (1794), rare vestige de la dynastie Tay Son encore conservé aujourd’hui.
- 16 stèles de pierre, la plus ancienne datée de la 2e année de Tu Duc (1849), la plus récente de la 16e année de Bao Dai (1941).
- 19 grandes plaques horizontales (dai tu) et 25 distiques louant les enseignements bouddhiques et la beauté du site.
La pagode Bat Mau conserve également de nombreux objets rituels tels que des brûle-encens en bronze, des encensoirs et des candélabres.
V. Classement officiel
Pour ses valeurs historiques et architecturales remarquables, le 20 avril 2009, le Comité populaire de Hanoï a reconnu la pagode Bat Mau comme Monument historique et artistique de niveau municipal.
3. Tiếng Trung (Chinese)
一、名称与地理位置
八母寺位于历史文化遗迹群之中，包括祠屋捷、吉兆庙和B52湖。寺院建于旧日的屋捷村——升龙城西部十三村之一。现址为河内市巴亭郡玉河坊黄花探街55巷42号44号。
此寺为佛教宗教遗迹，与人民的文化生活有着密切联系。
二、历史与人物
八母寺建于十八世纪初，与河内的革命历史事件密切相关。
在起义前时期，八母寺是河内救国青年团印刷《先锋报》的地点（直至1945年8月）。这里亦曾秘密收容革命干部，其中包括地方老革命干部黎秋女士，她出家为尼以掩人耳目，继续从事革命活动。
三、建筑与景观
八母寺建于宽阔开阔之地，包括三门、正殿、祖堂和母堂。除佛教祭祀外，遗迹还供奉祖师、圣母及有功德之人。
四、文物与遗存
历经沧桑，八母寺仍保存佛教建筑艺术特色与众多珍贵文物，如：
- 58尊圆雕与浮雕，属十九至二十世纪艺术风格。
- 3口铜钟，其中一口为景盛二年（1794）年号钟，属西山王朝珍稀遗物，迄今仍存。
- 16块石碑，最早为嗣德二年（1849），最晚为保大十六年（1941）。
- 19块大匾额与25副楹联，内容颂扬佛法与寺院胜景。
- 此外，八母寺还保存许多祭祀器物，如铜鼎、香炉、灯具等。
五、官方认定
因其突出的历史与建筑艺术价值，2009年4月20日，河内市人民委员会将八母寺认定为市级历史艺术遗迹。
