Tên gọi và vị trí địa lý
Đình Trung Tiến, còn có tên cổ là đình Sẽ Trung, là một di tích tọa lạc tại xã Trần Phú, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội. Trong quá khứ, làng Trung Tiến thuộc xã Do Lễ, tổng Hoàng Xá, huyện Mỹ Đức, phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam Thượng. Đình quay mặt về hướng đông nam, một hướng truyền thống thường gặp trong kiến trúc đình làng Việt xưa, thể hiện sự hài hòa phong thủy và mở ra không gian giao tiếp với cộng đồng cư dân địa phương.
Lịch sử và nhân vật
Theo cuốn Thần sắc – Thần tích trang Do Lễ do Lễ bộ Thượng thư triều Lê phụng sao, thành hoàng được thờ tại đình là Cao Quang Minh, một nhân vật huyền thoại thời Duệ Vương. Ông là người văn võ song toàn, từng chiêu mộ 3.000 quân đánh Thục và được Tản Viên Sơn Thánh cử làm thống lĩnh Đệ tam đạo chinh Tây. Một nữ tướng khác, Vương Thị Ngọc Nhân, tự Chí Đạo, cũng xuất thân từ vùng Vân Hội, được phong làm thống lĩnh Đệ tứ đạo và hỗ trợ Đệ tam đạo. Sau chiến thắng, vua Duệ Vương sắc phong cho các tướng và lệnh lập miếu thờ bà Chí Đạo tại trang Do Lễ, Thiết Tháp sau khi bà tử trận ngày 06 tháng 06. Cao Minh Công sau đó hóa tại vùng này vào ngày 06 tháng 12, và cũng được thờ tại đình.
Kiến trúc cảnh quan
Đình Trung Tiến được xây dựng theo kiểu chữ “đinh”, gồm các hạng mục kiến trúc như tả hữu mạc, đại bái và hậu cung. Khu đại bái là một nhà ngang năm gian, có tường hồi bít đốc, bờ nóc đắp “lưỡng long chầu nguyệt”, hai đầu bờ nóc trang trí bằng đấu đỉnh và rồng Makara ngậm nóc, tạo sự bề thế và linh thiêng. Phần hậu cung thể hiện sự giao thoa giữa kiến trúc truyền thống và ảnh hưởng của phong cách phương Tây thời cận đại, với việc sử dụng các vật liệu bền chắc để cuốn vòm mái theo kiểu Gothic, phản ánh sự tiếp biến văn hóa trong quá trình phát triển lịch sử.
Hiện vật
Trải qua thời gian, đình Trung Tiến vẫn lưu giữ nhiều hiện vật quý giá có niên đại từ thế kỷ XIX, gồm một kiệu bát cống, một kiệu song loan, hai kiệu song hành, cùng ba pho tượng thờ các vị thành hoàng làng. Đặc biệt, pho tượng đức bà Vương Thị Ngọc Nhân được tạc trong tư thế ngồi trên long ngai, thể hiện sự tôn vinh đối với nữ nhân anh hùng trong truyền thuyết.
Sự kiện và lễ hội
Lễ hội truyền thống của đình Trung Tiến gắn liền với việc tưởng niệm hai nhân vật được thờ phụng: Cao Quang Minh và Vương Thị Ngọc Nhân. Các ngày 06 tháng 06 và 06 tháng 12 âm lịch là dịp dân làng tổ chức lễ tế chính, nhằm ghi nhớ ngày mất của hai vị. Lễ hội không chỉ có ý nghĩa tâm linh mà còn góp phần duy trì sinh hoạt cộng đồng và bản sắc văn hóa địa phương.
Xếp hạng
Với giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc tiêu biểu, đình Trung Tiến đã được Ủy ban Nhân dân tỉnh Hà Tây (nay thuộc thành phố Hà Nội) xếp hạng là di tích lịch sử – văn hóa năm 2005. Sự công nhận này khẳng định vị trí quan trọng của đình trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc.
Tham khảo
- Lưu Minh Trị, (2011), Hà Nội – Danh thắng và di tích (Tập 2), Nxb Hà Nội.
