THIỀN UYỂN TẬP ANH
Dịch giả: Lê Mạnh Thát (dựa trên bản khắc in năm 1715)
Nhà xuất bản Đại học Vạn Hạnh, Sài Gòn, 1976
Ấn bản điện tử: 2001
Thiền Uyển Tập Anh là một tập truyện ghi chép tiểu sử, hành trạng, công hạnh của các Thiền sư Việt Nam từ thế kỷ VI đến thế kỷ XIV, một tác phẩm sử liệu – Phật học có giá trị hàng đầu trong kho tàng văn học Phật giáo Việt Nam.
Nguyên tác Thiền Uyển Tập Anh được khắc in lần đầu vào năm 1715, dưới triều Lê Vĩnh Thịnh, do các môn đồ phái Thiền Trúc Lâm thực hiện với tâm nguyện “ghi lại ngọn nguồn của Thiền Việt”.
Cấu trúc và nội dung:
Ghi chép tiểu sử – hành trạng – pháp hệ của hơn 80 Thiền sư Việt Nam, chia theo các dòng Thiền chính truyền vào nước ta:
-
Dòng Vô Ngôn Thông
-
Dòng Tỳ Ni Đa Lưu Chi
-
Dòng Thảo Đường
Gồm các Thiền sư nổi tiếng: Tỳ Ni Đa Lưu Chi, Pháp Hiền, Định Không, Vạn Hạnh, Vô Ngôn Thông, Cảm Thành, Thiền Lão, Viên Chiếu, Không Lộ, Quốc sư Minh Không, Thường Chiếu, Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang…
Lời văn giàu hình ảnh, đậm tinh thần Thiền, nhiều thơ, kệ, giai thoại Thiền thấm nhuần tinh thần “tâm truyền tâm”.
Giá trị đặc biệt của sách:
Là tác phẩm ghi chép lịch sử Thiền tông Việt Nam sớm nhất và đầy đủ nhất hiện còn, có tầm giá trị tương đương với Truyền Đăng Lục của Trung Hoa.
Cho thấy sự phát triển mạnh mẽ và độc lập của Thiền phái Việt Nam, với tinh thần nhập thế, gắn bó sâu sắc với dân tộc — đỉnh cao là Thiền phái Trúc Lâm thời Trần.
Cung cấp tư liệu quý giá về lịch sử Phật giáo, lịch sử văn hóa, lịch sử tư tưởng Việt Nam suốt gần một thiên niên kỷ.
Làm rõ vai trò to lớn của các Thiền sư trong sự nghiệp giữ nước, dựng nước, đặc biệt trong thời Lý – Trần.
Ấn bản dịch của Lê Mạnh Thát (1976) có giá trị cao vì:
Dựa trên bản khắc in 1715, có khảo đính cẩn trọng.
Dịch sát, kèm chú giải sâu sắc, giúp người đọc hiện đại dễ hiểu.
Có phần nghiên cứu so sánh với các tư liệu Trung Hoa và biện giải những chỗ sai lệch hoặc chưa chính xác trong bản khắc cổ.
Ý nghĩa:
-
Là tư liệu không thể thiếu cho người nghiên cứu Phật học, lịch sử Việt Nam.
-
Là sách gối đầu giường cho các Tăng Ni tu học theo dòng Thiền Việt.
-
Là tác phẩm cần có trong mọi thư viện Phật giáo, thư viện nghiên cứu văn hóa dân tộc.
