Tên gọi và vị trí địa lý
Linh Thứu Sơn, theo tiếng Pāli là Gijjhakuta, còn được biết đến với tên gọi Griddhakuta trong tiếng Sanskrit, mang nghĩa là “Ngọn núi Kên Kên” (Vulture’s Peak), do hình dáng đỉnh núi tựa như một con kên kên – loài chim phổ biến tại Ấn Độ. Ngọn núi này tọa lạc gần thành Vương Xá (Rājagaha), thủ đô cổ của vương quốc Ma Kiệt Đà (Magadha). Từ trên đỉnh Linh Thứu có thể bao quát toàn cảnh thành Vương Xá, nơi hiện diện các dãy núi bao bọc, cánh đồng bát ngát, làng mạc và phố xá rải rác.
Lịch sử và nhân vật
Linh Thứu Sơn, hay còn gọi là Vulture Peak (tiếng Phạn: Gṛdhrakūṭa), là một trong những địa danh linh thiêng gắn liền với cuộc đời và sự truyền dạy của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni tại Ấn Độ. Núi thuộc thành Vương Xá (Rājagṛha), một kinh đô cổ của vương quốc Ma Kiệt Đà (Magadha), nay thuộc bang Bihar, Ấn Độ. Linh Thứu Sơn nổi bật trong lịch sử Phật giáo như một trung tâm hoằng pháp quan trọng, nơi Đức Phật thường giảng dạy các bài kinh sâu sắc cho đại chúng và các đệ tử thân cận.
Theo các tư liệu, nơi này có tên như vậy vì kền kền thường đậu trên một số tảng đá của đỉnh. Một số nơi trú ẩn bằng đá xung quanh Linh Thứu Sơn, tầm nhìn tuyệt đẹp ra thung lũng và môi trường yên bình của nó đã khiến nơi đây trở thành nơi hoàn hảo để thiền định. Leo lên các bậc thang dẫn lên đỉnh, người hành hương đi qua một hang động lớn. Đây là Sukarakhata, Hang Lợn Rừng, nơi Đức Phật đã thuyết giảng hai bài thuyết pháp, Bài thuyết pháp về Móng Tay Dài và Kinh Trường Trảo (Sukarakhata Sutta). Cũng tại đây, Sariputta đã đạt được giác ngộ.
Sukarakhata dường như được hình thành bằng cách đào đất từ dưới tảng đá lớn tạo thành mái hang động, một dấu tích được xác nhận bởi truyền thuyết. Theo các tư liệu Pali vào thời của Đức Phật Ca Diếp, một con lợn rừng đào bới dưới tảng đá đã tạo ra một khoang nhỏ sau đó được mở rộng khi những cơn mưa gió mùa cuốn trôi nhiều đất hơn. Sau đó, một nhà khổ hạnh đã phát hiện ra hang động và quyết định rằng đây sẽ là một nơi tốt để sống, đã xây một bức tường xung quanh nó, trang bị một chiếc ghế dài và “làm cho nó sạch như một chiếc bát vàng được đánh bóng bằng cát“. Leo lên cao hơn, người hành hương có thể nhìn thấy tàn tích của các bảo tháp và nền móng của một ngôi đền nhỏ được xây dựng trên đỉnh núi vào thời cổ đại. Khi Pháp Hiển giản dị và tận tụy đến đây, ông đã vô cùng xúc động trước bầu không khí trên Linh Thứu Sơn.
“Tại thành phố mới, Pháp Hiển mua hương, hoa, dầu và đèn rồi thuê hai nhà sư, những người đã sống lâu năm ở đó, khiêng chúng lên đỉnh. Khi đích thân ông đến, ông đã làm dâng hoa và hương, thắp đèn khi trời bắt đầu tối. Ông cảm thấy buồn nhưng cố kìm nước mắt, và nói, “Đức Phật đã thuyết Kinh Lăng Nghiêm ở đây. Tôi, Pháp Hiển, sinh ra khi tôi không thể gặp Đức Phật và bây giờ tôi chỉ thấy dấu chân mà Người để lại và nơi Người sống và không còn gì nữa.” Nói xong, trước hang đá, ông tụng Kinh Lăng Nghiêm, ở lại đó qua đêm rồi trở về thành phố mới.
Vào thời Dharmasvamin, Linh Thứu Sơn là “nơi trú ngụ của nhiều loài động vật ăn thịt như hổ, gấu đen và gấu nâu”, và để dọa những loài động vật này, những người hành hương đến thăm Linh Thứu Sơn sẽ đánh trống, thổi tù và và mang theo những ống tre xanh phát ra tia lửa.
Hơn nữa, Linh Thứu Sơn không chỉ là một địa điểm lịch sử, mà còn là biểu tượng thiêng liêng trong tâm thức Phật tử qua các thời kỳ. Hình ảnh Đức Phật ngồi trên đỉnh Linh Thứu thuyết pháp cho chư thiên và loài người đã trở thành biểu tượng tâm linh bất diệt trong nghệ thuật Phật giáo. Do đó, Linh Thứu Sơn không chỉ là một thắng cảnh tôn giáo, mà còn là di sản văn hóa thiêng liêng, nơi hội tụ của giáo lý, lòng tôn kính và ký ức lịch sử sâu xa của cộng đồng Phật giáo toàn cầu.
Kiến trúc cảnh quan
Sau khi chiêm ngưỡng Linh Thứu Sơn, người hành hương có thể đi xuống con đường dẫn trở lại ghế nâng. Con đường này là một phần của con đường ban đầu do Vua Tần Bà Sa La xây dựng, mặc dù đã được sửa chữa nhiều. Nền móng của hai bảo tháp có thể được nhìn thấy dọc theo con đường. Theo Huyền Trang, một trong số những bảo tháp này được gọi là “Xuống xe ngựa” và đánh dấu nơi Vua Tần Bà Sa La bước ra khỏi xe ngựa trong chuyến viếng thăm nghi lễ đầu tiên của ông đến Đức Phật. Ngôi bảo tháp thứ hai được gọi là “Đẩy lùi đám đông” và đánh dấu nơi nhà vua, muốn tiến lên một mình, đã đẩy lùi đám đông. Thạch thất của ngài A Nan nằm bên phải lối đi; tảng đá bị Đề Bà Đạt Đa lăn xuống nhằm ám hại Phật; thạch thất ngài Xá Lợi Phất ở gần hương thất; và các thạch thất khác của chư thánh đệ tử như Ma Ha Ca Diếp, Mục Kiền Liên… Hương thất của Phật – điểm cao nhất trên núi – nằm gần mõm đá có hình đầu kên kên. Dù hương thất không còn, nhưng nền gạch được dựng lại (rộng khoảng 3m²) đánh dấu nơi Phật thường ngự. Không gian nơi đây tĩnh lặng, thanh cao, là điểm chiêm bái trang nghiêm của các đoàn hành hương.
Hiện vật
Hiện nay, các thạch thất đá cùng nền gạch hương thất là những dấu tích vật chất quý giá còn lại từ thời Phật. Mỗi địa điểm đều mang dấu ấn lịch sử sâu sắc, như thạch thất ngài A Nan – vị thị giả trung thành của Phật, hay nơi Đề Bà Đạt Đa mưu hại không thành. Những hiện vật tuy đơn sơ nhưng hàm chứa giá trị thiêng liêng, gắn liền với các sự kiện và nhân vật cụ thể trong cuộc đời Phật. Một bức tượng Phật có niên đại từ thế kỷ thứ VI, được tìm thấy trên Linh Thứu Sơn, hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Khảo cổ học ở Nalanda.
Sự kiện và lễ hội
Tại nền hương thất trên đỉnh núi, các đoàn hành hương thường tổ chức lễ tụng kinh và cầu nguyện. Kinh Phổ Môn (phẩm thứ 25 trích từ Kinh Pháp Hoa) thường được tụng niệm tại đây. Dù không còn diễn ra pháp hội như thời Phật, nhưng khung cảnh nơi này luôn được bảo tồn để phục vụ cho các nghi lễ tưởng niệm và thực hành tâm linh của Tăng Ni, Phật tử từ khắp nơi trên thế giới.
Xếp hạng
Linh Thứu Sơn là một trong những thánh tích Phật giáo quan trọng bậc nhất tại Ấn Độ. Bên phải núi Linh Thứu là núi Sonagiri, nơi đặt Tháp Hòa Bình của Phật giáo Nhật Bản, do Hòa thượng Nichidatshu Fuji thuộc tông Thiên Thai xây dựng sau thảm họa Hiroshima – Nagasaki năm 1945. Công trình này mang thông điệp hòa bình và có kiến trúc hình tròn, chóp nhọn, mỗi mặt tháp tôn trí một tượng Phật màu vàng hướng về bốn phương, góp phần tôn vinh và củng cố vai trò Linh Thứu như một di sản tâm linh toàn cầu.
Tham khảo
- Thích Phước Tiến. Phật Quốc Ký Sự. Thư Viện Hoa Sen. Truy cập từ: https://thuvienhoasen.org/p73a5580/phat-quoc-ky-su-thich-phuoc-tien
