Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Bồng Mạc, tên chữ là chùa Long Diêm, tọa lạc tại thôn Bồng Mạc, xã Liên Mạc, huyện Mê Linh, Hà Nội (nay thuộc xã Yên Lãng, thành phố Hà Nội).
Liên Mạc vốn là một miền đất cổ, vùng quê lúa nước mang đậm dấu ấn lịch sử của huyện Mê Linh. Vùng đất này gồm ba thôn: Xa Mạc, Yên Mạc và Bồng Mạc. Người xưa ví Liên Mạc như hình tượng con tuấn mã đang tung vó trên đường thiên lý: Xa Mạc là nơi đầu ngựa cất cao, Yên Mạc là lưng ngựa vững chãi, còn Bồng Mạc là nơi vó hậu dồn sức bật.
Liên Mạc không chỉ gắn liền với hình ảnh thanh bình của một miền quê lúa nước mà còn là vùng đất gắn với nhiều sự kiện lịch sử. Đây từng là nơi các đời vua và phúc thần nhà Lý như Lý Phật Mã, Lý Phật Tử, Lý Nhã Lang đến đóng đồn, trú quân, luyện binh và đánh giặc, để lại dấu ấn hào hùng cho mảnh đất này.
Lịch sử và nhân vật
Chùa Bồng Mạc được khởi dựng từ thời Nguyễn. Trải qua bao biến thiên của lịch sử, ngôi chùa từng bị xuống cấp nghiêm trọng và đã nhiều lần được trùng tu, tôn tạo.
Nhờ sự quan tâm của thành phố và huyện Mê Linh, cụm di tích đã được đầu tư hơn 93 tỷ đồng để trùng tu toàn diện. Đến ngày 07/4 (tức mùng 10 tháng 3 năm Ất Tỵ), Đảng ủy HĐND – UBND -Ủy ban MTTQ xã Liên Mạc đã long trọng tổ chức lễ hội truyền thống kết hợp khánh thành công trình cải tạo, nâng cấp Đình – Chùa Bồng Mạc tạo nên không khí trang nghiêm, phấn khởi cho nhân dân trong vùng.
Ngày nay, chùa đã được phục dựng khang trang, bề thế, trở thành điểm nhấn quan trọng về tâm linh và văn hóa của địa phương.
Kiến trúc cảnh quan
Chùa tọa lạc ngay bên trục đường liên xã, xung quanh là khu dân cư đông đúc, tạo nên không gian gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng. Hiện nay, toàn bộ kiến trúc của chùa đã được xây dựng mới với quy mô rộng rãi, khang trang. Các hạng mục chính gồm Tam Quan, Tam Bảo, Nhà Tổ, Nhà Mẫu và Tịnh Xá được bố trí nối liền nhau, tạo thành tổng thể hài hòa theo kiểu chữ Môn (門), vừa bề thế vừa trang nghiêm.
Tam Quan
Tam Quan chùa được xây dựng bề thế với hai tầng, ba gian, toàn bộ làm bằng gỗ chắc chắn. Tầng hai là gác chuông, nơi treo một quả chuông mới do các phật tử trong và ngoài địa phương cung tiến. Mái Tam Quan lợp ngói mũi hài, tạo thành hai tầng mái uyển chuyển, hai đầu hồi bít đốc vững chãi. Phía trước hiên có hai cột trụ biểu hai bên.
Cả ba gian Tam Quan đều để thoáng, không xây tường, mở ra lối đi dẫn thẳng vào không gian nội tự. Bước qua cổng, là con đường lát gạch đỏ dẫn du khách tiến dần vào sân chùa.
Tam Bảo
Tam Bảo của chùa Bồng Mặc được xây dựng theo kiến trúc chữ Đinh (丁), gồm 5 gian hai chái, toàn bộ kết cấu khung gỗ ăn mộng khéo léo giữa hệ thống xà ngang, xà dọc. Hai tòa Tiền Đường và Thượng Điện có tổng cộng 12 bộ vì kèo, kết cấu theo kiểu giá chiêng. Các thượng lương được làm theo kiểu tứ trụ lòng thuyền, câu đầu đặt trên cột cái, liên kết chặt chẽ với các con rường bằng kỹ thuật kê, đỡ bốn, bao tròn.
Các chi tiết kiến trúc được gia công công phu, đóng bén, bào trơn, mộng sàm chặt khít, tạo nên một tổng thể đồ sộ, chắc khỏe, vững chãi. Điểm nhấn trang trí của chùa là 20 bức chạm khắc tinh xảo ở các con nách, với nội dung chủ yếu là hình tượng Tứ linh, thể hiện kỹ thuật chạm khắc dân gian.
Tiền Đường đặt hai pho tượng Hộ Pháp kích thước lớn, hình dáng oai nghiêm, trang phục võ tướng, đầu đội mũ trụ, thân hình vạm vỡ, toát lên vẻ uy nghi bảo hộ. Ngoài ra, tại đây còn có các ban thờ Đức Thánh Hiền, Đức Ông và Từ Ân.
Từ gian giữa Tiền Đường nối tiếp về phía sau là Hậu Cung, nơi an vị 23 pho tượng thờ bằng gỗ, được tạo tác tinh xảo. Mỗi pho tượng là một tác phẩm nghệ thuật hoàn chỉnh, góp phần làm phong phú kho tàng di sản văn hóa dân tộc và mang đến cho chùa Long Diêm một vẻ đẹp uy nghi, trang trọng.
Phía sân trước Tam Bảo là bức tượng Quán Thế Âm Bồ Tát được tạc bằng đá trắng nguyên khối. Tượng đặt trên bệ cao đứng trên đài sen.
Nhà Tổ
Nối liền với Tiền Đường và song song với Hậu Cung là hai dãy Hành Lang, tạo thành khu vực thờ Tổ và thờ Mẫu.
Nhà Tổ là dãy nhà ba gian, bên trong đặt các tượng thờ với dáng ngồi trên kệ, tôn nghiêm. Đây là nơi tưởng niệm và tôn thờ các vị Tổ sư của chùa.
Nhà Mẫu
Đối diện Nhà Tổ là dãy hành lang thờ Mẫu. Gian chính giữa thờ Mẫu, gian bên trái thờ Sơn Trang Thiên Chúa, còn gian bên phải thờ Đức Thánh Triều Trần và Vua Cha Ngọc Hoàng.
Tịnh Xá
Bên cạnh Tam Bảo là dãy Tịnh Xá được xây dựng theo lối kiến trúc hiện đại, gồm hai tầng. Mỗi tầng được chia thành nhiều phòng nhỏ, là không gian dành cho chư tăng và phật tử nghỉ ngơi, tu tập.
Hiện Vật
Hiện nay, chùa Bồng Mạc vẫn bảo tồn được 23 pho tượng cổ, có tạo hình cân đối, đường nét đẹp và được sắp xếp hài hòa thành một hệ thống thống nhất. Các pho tượng đều được tạc bằng gỗ, sơn son thếp vàng với kỹ thuật tinh xảo, thể hiện tay nghề bậc thầy của nghệ nhân xưa. Đặc biệt, pho tượng Phật A Di Đà có kích thước khá lớn, là điểm nhấn nổi bật trong hệ thống tượng thờ của chùa. Ngoài ra tại Tam Bảo còn treo một quả chuông đồng.
Xếp hạng
Chùa Bồng Mặc được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia (1995).
English Translation
Name and Geographical Location
Bong Mac Pagoda, formally known as Long Diem Pagoda, is located in Bong Mac Hamlet, Lien Mac Commune, Me Linh District, Hanoi (now part of Yen Lang Commune, Hanoi City).
Lien Mac is an ancient land, a rice-growing countryside that bears deep historical imprints of Me Linh District. This land consists of three hamlets: Xa Mac, Yen Mac, and Bong Mac. In ancient times, people likened Lien Mac to a gallant horse galloping along the heavenly road: Xa Mac is where the horse’s head is raised high, Yen Mac is its strong back, and Bong Mac is its powerful hind legs.
Lien Mac is not only associated with the peaceful image of a rice-growing countryside but also with many historical events. It was once the site where kings and deities of the Ly dynasty, such as Ly Phat Ma, Ly Phat Tu, and Ly Nha Lang, set up camps, stationed troops, trained soldiers, and fought enemies, leaving behind a glorious legacy for this land.
History and Figures
Bong Mac Pagoda was first built during the Nguyen Dynasty. Over time, it deteriorated and underwent multiple restorations.
Thanks to the support of the city and Me Linh District, more than 93 billion VND was invested for a comprehensive restoration of the relic complex. On April 7 (the 10th day of the 3rd lunar month, Year of the Snake), the Party Committee, People’s Council, People’s Committee, and Fatherland Front Committee of Lien Mac Commune solemnly organized the traditional festival in combination with the inauguration ceremony of the restored Bong Mac Communal House and Pagoda, creating an atmosphere of reverence and joy among the local people.
Today, the pagoda has been restored magnificently, becoming a significant spiritual and cultural landmark of the locality.
Architectural Landscape
The pagoda is situated along the inter-communal road, surrounded by a densely populated residential area, creating a space closely tied to community life. Currently, the entire architecture of the pagoda has been newly rebuilt on a spacious and dignified scale. The main structures include the Tam Quan Gate, the Tam Bao Hall, the Ancestral House, the Mother Goddess House, and the Meditation Hall, arranged in a harmonious ensemble in the shape of the character “Mon” (門), both grand and solemn.
Tam Quan Gate
The Tam Quan Gate is a two-story, three-compartment structure built entirely of sturdy wood. The second story is the bell tower, housing a newly donated bell by local and non-local Buddhists. Its tiled roof forms two graceful layers, with solid gable walls at both ends. Two symbolic pillars stand in front of the entrance.
All three compartments of the gate are open, without walls, leading directly into the inner sanctuary. Passing through the gate, visitors follow a red-brick path gradually approaching the pagoda courtyard.
Tam Bao Hall
The Tam Bao Hall of Bong Mac Pagoda follows the Ding (丁)-shaped architecture, consisting of five compartments with two wings, constructed entirely of intricately joined wooden beams. The two halls, Tien Duong (Front Hall) and Thuong Dien (Main Sanctuary), comprise 12 trusses in the “gia chieng” style. The roof beams and main columns are tightly interlocked using traditional carpentry techniques, forming a solid and majestic structure. The hall is adorned with 20 exquisite woodcarvings depicting the Four Sacred Animals, showcasing the artistry of folk carving.
Inside the Tien Duong are two imposing statues of Dharma Guardians, dressed as generals with helmets, exuding a protective presence. There are also altars dedicated to Duc Thanh Hien, Duc Ong, and Tu An.
Behind, in the Hau Cung (Rear Sanctuary), stand 23 finely crafted wooden statues, each a complete work of art, enriching the cultural heritage and bestowing Long Diem Pagoda with solemn beauty.
In front of the hall stands a large white stone statue of Avalokiteshvara Bodhisattva (Quan The Am), placed on a lotus pedestal.
Ancestral House
Connected to the Tien Duong and parallel to the Hau Cung are corridors forming the Ancestral Worship area. The Ancestral House is a three-compartment structure with seated statues commemorating the pagoda’s patriarchs.
Mother Goddess House
Opposite the Ancestral House is the Mother Goddess House, with three compartments: the central altar dedicated to the Mother Goddess, the left to Son Trang Thien Chua, and the right to Duc Thanh Trieu Tran and King Father Ngoc Hoang.
Meditation Hall
Next to the Tam Bao is the Meditation Hall, a two-story modern structure divided into small rooms, serving as accommodation and practice space for monks and Buddhists.
Relics
The pagoda preserves 23 ancient wooden statues, harmoniously arranged and beautifully crafted, all lacquered and gilded with remarkable skill. Notably, the large statue of Amitabha Buddha is the highlight of the pagoda’s collection. Additionally, a bronze bell is housed in the Tam Bao Hall.
Recognition
In 1995, Bong Mac Pagoda was recognized as a National Historical Relic.
中文翻译
名称与地理位置
蓬陌寺，字名龙炎寺，位于河内市美灵县联陌社蓬陌村（今属河内市安朗社）。
联陌是一个古老的土地，是典型的稻作乡村，承载着美灵县深厚的历史印记。这里包括三个村落：遐陌、安陌和蓬陌。古人将联陌比作一匹驰骋在天路上的骏马：遐陌为高昂的马头，安陌为坚实的马背，蓬陌则是奋力腾跃的后蹄。
联陌不仅是稻作乡村的宁静象征，更与诸多历史事件息息相关。这里曾是李朝诸王及福神如李佛玛、李佛子、李雅郎驻军、练兵、抗敌之地，留下了辉煌的历史印记。
历史与人物
蓬陌寺始建于阮朝，历经历史变迁，曾一度破败，多次修复。
在河内市和美灵县的关怀下，政府投入九十三亿越盾，对该遗迹群进行全面修缮。于4月7日（乙巳年农历三月初十），联陌社党委、人民议会、人民委员会及祖国阵线委员会隆重举行传统节日暨蓬陌 đình – 寺修缮竣工庆典，场面庄严热烈，令当地百姓倍感振奋。
如今，寺庙焕然一新，巍峨壮观，已成为本地重要的精神与文化地标。
建筑与景观
寺庙坐落于社际公路旁，周围居民稠密，形成与社区生活紧密相连的空间。目前，寺庙建筑已全面重建，规模宏大。主要建筑包括三关门、三宝殿、祖师殿、母庙和精舍，依“門”字格局布局，庄重宏伟。
三关门
三关门为两层三间建筑，全部以坚固木材建造。二层为钟阁，悬挂由内外信众捐献的新钟。屋顶覆瓦，形成双层屋檐，两端为坚固山墙，门前有两根石柱。
三间皆开放，无墙，直通内殿。入门后红砖小道引领游客进入寺院庭院。
三宝殿
三宝殿采用“丁”字形布局，五间两厢，梁架结构精巧结合。前殿与上殿共十二组椽架，依“价撑”式结构构筑，梁柱紧密结合，整体雄伟坚固。殿内装饰二十幅精美木雕，多以四灵为题材，展现民间雕刻技艺。
前殿供奉两尊护法神像，威严魁梧，盔甲整肃，尽显守护之势。殿中另设德圣贤、德翁及慈恩诸位神祇的祭坛。
后殿供奉二十三尊木雕神像，工艺精湛，各具艺术价值，使龙炎寺更显庄严。
殿前庭院矗立一尊整块白石雕成的观世音菩萨像，立于莲台之上。
祖师殿
祖师殿与前殿相连，平行于后殿。三间格局，供奉历代祖师塑像，以示纪念与崇敬。
母庙
祖师殿对面为母庙。中间供奉母神，左边为山庄天主，右边为德圣陈朝与玉皇大帝。
精舍
三宝殿旁建有现代化两层精舍，设有多间小室，为僧侣与佛子提供修行与休憩之所。
文物
寺内现保存二十三尊古木雕佛像，造型匀称，线条优美，漆金工艺精湛，充分体现古代工匠的高超技艺。其中一尊大型阿弥陀佛像尤为突出。此外，三宝殿内悬挂一口铜钟。
级别
蓬陌寺于1995年被列为国家级历史遗迹。
Traduction Française
Nom et Localisation Géographique
La pagode Bong Mac, dont le nom littéraire est pagode Long Diem, est située au hameau de Bong Mac, commune de Lien Mac, district de Me Linh, Hanoi (aujourd’hui rattachée à la commune de Yen Lang, ville de Hanoi).
Lien Mac est une terre ancienne, typique des campagnes rizicoles, portant l’empreinte historique profonde du district de Me Linh. Cette région comprend trois hameaux : Xa Mac, Yen Mac et Bong Mac. Les anciens comparaient Lien Mac à un cheval fougueux galopant sur la route céleste : Xa Mac est la tête dressée, Yen Mac est le dos solide, et Bong Mac représente les puissants membres postérieurs.
Lien Mac n’est pas seulement liée à l’image paisible d’une campagne rizicole, mais aussi à de nombreux événements historiques. Ce fut un lieu où les rois et divinités de la dynastie Ly tels que Ly Phat Ma, Ly Phat Tu et Ly Nha Lang établirent leurs camps, stationnèrent leurs troupes, entraînèrent des soldats et combattirent les ennemis, laissant une empreinte glorieuse.
Histoire et Personnages
La pagode Bong Mac fut édifiée sous la dynastie Nguyen. Au fil du temps, elle s’est détériorée puis a fait l’objet de plusieurs restaurations.
Grâce au soutien de la ville et du district de Me Linh, plus de 93 milliards de dongs ont été investis dans une restauration complète du site. Le 7 avril (10e jour du 3e mois lunaire, année de l
Snake), le Comité du Parti, le Conseil populaire, le Comité populaire et le Comité du Front de la Patrie de la commune de Lien Mac ont solennellement organisé la fête traditionnelle combinée à l’inauguration des travaux de restauration de la maison communale et de la pagode Bong Mac, créant une atmosphère solennelle et joyeuse pour la population locale.
Aujourd’hui, la pagode restaurée, majestueuse et imposante, est devenue un repère spirituel et culturel important de la région.
Architecture et Paysage
La pagode se trouve le long de la route intercommunale, au milieu d’une zone densément habitée, créant un espace intimement lié à la vie communautaire. Actuellement, l’ensemble architectural de la pagode a été reconstruit sur une échelle vaste et harmonieuse. Les principaux édifices comprennent le portail Tam Quan, le sanctuaire Tam Bao, la Maison des Patriarches, la Maison de la Déesse Mère et le Pavillon de Méditation, disposés selon la forme du caractère “Mon” (門), à la fois grandiose et solennel.
Portail Tam Quan
Le portail Tam Quan, à deux étages et trois travées, est entièrement en bois solide. Le deuxième étage abrite la cloche suspendue, offerte par des fidèles locaux et extérieurs. Le toit à deux niveaux, recouvert de tuiles, présente des pignons massifs. Deux colonnes symboliques se dressent à l’entrée.
Les trois travées sont ouvertes, sans murs, menant directement au sanctuaire intérieur. Passé le portail, une allée pavée de briques rouges guide les visiteurs vers la cour de la pagode.
Sanctuaire Tam Bao
Le sanctuaire Tam Bao de la pagode Bong Mac adopte l’architecture en forme de caractère “Dinh” (丁), avec cinq travées et deux ailes, entièrement construit en charpente de bois savamment assemblée. Le Tien Duong (Salle antérieure) et le Thuong Dien (Salle principale) comptent 12 fermes de charpente de type « gia chieng ». Les poutres et colonnes sont étroitement imbriquées selon les techniques traditionnelles, conférant à l’ensemble solidité et majesté. Le décor est marqué par 20 sculptures en bois raffinées représentant les Quatre Animaux sacrés, témoignant de l’art populaire.
Dans le Tien Duong se trouvent deux statues imposantes des Gardiens du Dharma, en tenue de généraux, casque en tête, exprimant toute la puissance protectrice. On y trouve également des autels dédiés à Duc Thanh Hien, Duc Ong et Tu An.
Derrière, dans le Hau Cung (Salle arrière), sont disposées 23 statues en bois finement sculptées, chacune étant une œuvre d’art complète, enrichissant le patrimoine culturel et conférant à la pagode Long Diem une beauté solennelle.
Devant le sanctuaire s’élève une statue en marbre blanc de la Bodhisattva Avalokiteshvara (Quan The Am), posée sur un socle en lotus.
Maison des Patriarches
Reliée au Tien Duong et parallèle au Hau Cung, la Maison des Patriarches est un bâtiment de trois travées abritant les statues commémoratives des patriarches du temple.
Maison de la Déesse Mère
En face de la Maison des Patriarches se trouve la Maison de la Déesse Mère. L’autel central est dédié à la Déesse Mère, celui de gauche à Son Trang Thien Chua, et celui de droite à Duc Thanh Trieu Tran et au Roi Père Ngoc Hoang.
Pavillon de Méditation
À côté du sanctuaire Tam Bao, le Pavillon de Méditation est un édifice moderne à deux étages, divisé en petites chambres destinées au repos et à la pratique des moines et fidèles.
Reliques
La pagode conserve 23 statues anciennes en bois, aux proportions harmonieuses et finement sculptées, toutes laquées et dorées avec une technique raffinée, révélant le savoir-faire des artisans d’autrefois. Parmi elles, la grande statue du Bouddha Amitabha constitue le point d’orgue. Une cloche en bronze est également suspendue dans le sanctuaire Tam Bao.
Classement
La pagode Bong Mac a été classée vestige historique national en 1995.
Tài liệu tham khảo
-
- “Long Diêm Tự Xuân Giáp Thìn 2024 | Bồng Mạc, Liên Mạc, Mê Linh, Hà Nội”, Kênh youtube Tuấn Khê media.
- Mê Linh: Khánh thành và khai hội Đình – Chùa Bồng Mạc, Tạp chí điện tử Thành Ủy Hà Nội.
- Vũ Văn Quân (2022), Hồ sơ tư liệu văn hiến Thăng Long Hà Nội, Nxb Hà Nội.
- Lưu Minh Trị, (2011), Hà Nội danh thắng và Di tích, tập 1, Nxb Hà Nội.
