Tiểu sử
Cư sĩ Lê Bá Ý sinh năm 1898 tại làng Dương Xuân Thượng, Tổng Cư Chánh, huyện Hương Thủy, phủ Thừa Thiên.
Lúc sinh thời, Cư sĩ làm Thư ký sở kho bạc Huế của nhà nước bảo hộ.
Sẵn gốc con nhà Nho, Cư sĩ sớm tu tầm học đạo tại chùa Hồng Khê và quy y tại chùa Bảo Lâm ở xóm Lịch Đợi quê nhà.
Cư sĩ là một trong những vị tiền bối sáng lập Hội An Nam Phật học (Trung phần) và đã khai sinh ra tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam.
Năm 1945, theo tổ chức ra Bắc, Liên khu 4 (Thanh, Nghệ, Tỉnh) làm Cán bộ sở Ngân khố Trung bộ.
Lúc này, Cư sĩ vẫn chu tồn việc đời việc đạo trong hồn cảnh mới.
Năm 1946 – 1947, vào ngày nghỉ việc công, Cư sĩ thường sinh hoạt việc đạo cùng cố Hòa thượng Thích Mật Thể tại chùa Đá, đồi Linh Cảm, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tỉnh.
Khi ở tỉnh Thanh Hóa, Cư sĩ thường sinh hoạt việc đạo với các Sư thầy chùa Mật Sơn.
Sau đó, do yêu cầu công vụ, thường phải đi lại nhiều nơi và theo tinh thần Phật pháp lưu thông, nên Cư sĩ đã biếu tặng tồn bộ kinh sách vốn đã mang theo từ quê nhà biếu cho bạn đạo tại tỉnh Hà Tĩnh.
Cuối năm 1947 đến năm 1954, Cư sĩ được bổ nhiệm phái về làm Chủ sự Ty Ngân khố tỉnh Thừa Thiên.
Lúc này Cư sĩ vẫn tiếp tục tu học và trau dồi Phật pháp, tự nghiên cứu giáo lý Phật đà theo khẩu hiệu: “Tùy duyên phương tiện, tùy thủ đắc thụ”.
Cuối năm 1954, Cư sĩ về tại quê nhà tại xã Thủy Xuân tiếp tục Phật sự, trau dồi đạo hạnh.
Cư sĩ Lê Bá Ý Pháp danh Nguyên Hồng, tự Hồng Nguyên, thọ Bồ-tát giới tại gia là Hội viên kỳ cựu của Hội An Nam Phật học, người đã có công xiển dương giáo lý và tổ chức Gia đình Phật tử trong giai đoạn đầu. Giáo hội đã tuyên dương công đức và ghi nhận sự đóng góp Phật sự của Cư sĩ, vì tuổi cao sức yếu, Cư sĩ đã mất ngày 20 tháng 3 năm 1982, hưởng thọ 83 tuổi.
Nguồn: Thích Trung Hậu-Thích Hải Ấn, Chư Tôn Thiện Đức & Cư sĩ Hữu Công Phật giáo Thuận Hóa – Tập 2, xuất bản 2011.
