Đại lão Sư trưởng Hải Triều Âm

Thông tin chung

Đại lão sư trưởng Hải Triều Âm là tấm gương sáng của một bậc Trưởng lão Ni trong Phật giáo Việt Nam. Người được tôn xưng là bậc Đại Ni, “Long tượng” trong hàng Ni giới Việt Nam và được xem như là hiện thân của một Sư Tổ Kiều Đàm Di thời hiện đại

Xuất thân

Đại lão Sư trưởng Hải Triều Âm (1920–2013) có xuất thân đặc biệt, mang hai dòng máu Pháp – Việt, vừa kế thừa truyền thống gia phong Á Đông, vừa thấm nhuần kiến thức Tây phương. Pháp húy của Sư trưởng là Hải Triều Âm, tự Đại Thành, hiệu Bác Tế Từ Hòa; thế danh Việt Nam là Nguyễn Thị Ni, và tên tiếng Pháp là Eugénie Catallan. 

Người sinh năm 1920 tại tỉnh Hà Đông (nay thuộc thủ đô Hà Nội). Thân phụ là cụ Etienne Catallan, công chức người Pháp, còn thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Đắc, y sĩ người Việt. Sư trưởng lớn lên trong một gia đình nề nếp, nơi lễ nghi và đạo đức được coi trọng, đồng thời được tiếp nhận nền giáo dục văn hóa sâu rộng từ cả phương Đông lẫn phương Tây. Hải Triều Âm là một trong số nữ lưu hiếm hoi thời Pháp thuộc sở hữu bằng Diplôme d’Étude Primaire Supérieur (Supérieur), và sau khi tốt nghiệp, Người theo nghiệp giáo dục, trở thành cô giáo, lấy việc dạy học làm sự nghiệp. Xuất thân đa văn hóa và giáo dục toàn diện đã định hình nên tư cách và phong thái đặc biệt của Sư trưởng, vừa uyên bác, vừa thấm nhuần tinh thần đạo đức Phật giáo, tạo nền tảng vững chắc cho con đường tu học và lãnh đạo Phật pháp sau này.

Cuộc đời

Tốt nghiệp bằng Diplôme d’Étude Primaire Supérieur, Người đi dạy học và sớm bộc lộ lòng từ bi, thường xuyên thăm nom bệnh viện, trại mồ côi, dưỡng lão, đồng thời sáng lập và phát triển Gia đình Phật tử tại Hà Nội và Hải Phòng, viết bài Phật pháp cho báo Bồ Đề dưới bút hiệu Thích Nữ Cát Tường Lan để hướng dẫn thanh thiếu niên.

Cơ duyên đến với Phật pháp nhờ Sư cụ Thích Tuệ Nhuận, qua các bài giảng Kinh Lăng Nghiêm, phẩm Quán Âm Quảng Trần và chương Đại Thế Chí niệm Phật, Sư trưởng nhận lãnh pháp danh Hải Triều Âm khi quy y với Hòa thượng Thích Mật Ứng. Năm 29 tuổi, thâm ngộ lẽ vô thường và nhận thấy phước thiện thế gian không dẫn đến giải thoát, Người xuất gia với Hòa thượng Thích Đức Nhuận và thọ y chỉ từ Hòa thượng Ni Tịnh Uyển tại chùa Thanh Xuân, Hà Nội.

Năm 1952, Sư trưởng di cư vào Nam, nhập chúng tại Ni trường Dược Sư, Gia Định, Sài Gòn, vừa lo tu học, vừa chăm sóc mẹ già bệnh nặng, đồng thời giảng dạy Phật tử. Sau khi mẹ qua đời khoảng năm 1962, Người nhập thất 5 năm tại chùa Vạn Đức, Thủ Đức, chuyên tu niệm Phật. Trong quá trình tu học, Sư trưởng tinh trì giới luật, tu quán Tứ Niệm Xứ, sở đắc bộ kinh Lăng Nghiêm và lãnh ngộ tông chỉ Niệm Phật qua Kinh Kim Cang. Năm 1968–1970, Người nhập thất 7 năm tại Linh Quang, Lâm Đồng, tham gia khóa tu thiền tại Thiền viện Chơn Không do Hòa thượng Thích Thanh Từ khai mở, ngộ tôn chỉ “Tri vọng vọng tan, chính là quán hạnh Tứ Niệm Xứ”, đồng thời nghiên cứu nội điển Đại thừa để bồi dưỡng Ni chúng.

Từ năm 1973, Sư trưởng bắt đầu hoằng pháp và tế độ Ni chúng tại Linh Quang, ban đầu chỉ vài chục vị, nhưng sau này đã mở rộng lên hơn 1.000 Ni. Người thành lập 9 cơ sở tự viện để đáp ứng nhu cầu tu học, bao gồm: Ni Liên, Linh Quang, Liên Hoa, Viên Thông, Hương Sen, Dược Sư (I & II), Lăng Nghiêm và Bát Nhã, chăm lo cho mọi căn cơ, già trẻ, tàn tật hay mồ côi, mong tất cả kết duyên với Phật pháp. Sư trưởng giảng dạy uyên bác, giản dị, kết hợp Giới luật, Tứ Niệm Xứ, Kinh Lăng Nghiêm và Tịnh độ, đồng thời biên dịch, chú giải và soạn toát yếu hơn 100 đầu sách, nhiều tác phẩm nổi bật như Kinh Hoa Nghiêm, Pháp Hoa, Bát Nhã, Lăng Nghiêm Chính Mạch, đặc biệt là Hai Cánh Nhà Ni, hoàn tất sau một tháng miệt mài không ngủ.

Sư trưởng sống giản dị, khiêm cung, từ hòa nhưng nghiêm khắc trong việc giữ giới luật và nội quy Ni chúng. Người luôn quan tâm chăm sóc vật nuôi và dạy các đệ tử tinh thần từ bi với mọi chúng sanh, xem đó là huynh đệ từ kiếp trước. Sư trưởng còn quan tâm đến đời sống hậu lai, xây dựng cơ sở tu học, để Phật pháp trở thành nơi nương tựa bền vững. Năm 1988, Sư trưởng để lại bài Di chúc “Bốn mùa hoa giác” làm kim chỉ nam cho hậu học, nhấn mạnh Giới luật, tuệ giác và phương pháp quán sát vô thường, vô ngã, khổ và không để đạt giải thoát tham sân si.

Trước ngày viên tịch, Sư trưởng đã thấy Đức Phật A Di Đà cùng Bồ tát Văn Thù, Phổ Hiền đón về Tây phương Cực lạc, viên tịch an nhiên lúc 11 giờ 56 phút ngày 31 tháng 7 năm 2013 tại chùa Dược Sư, Lâm Đồng, trụ thế 94 năm, hạ lạp 60 năm. Suốt cuộc đời, Sư trưởng Hải Triều Âm là tấm gương đạo hạnh sáng ngời, để lại cho hậu học con đường tu hành thực tế, từ bi và tinh tấn, là hình mẫu tiêu biểu của Ni lưu và Phật giáo Việt Nam.

Di sản để lại

Đại lão Sư trưởng Hải Triều Âm (1920–2013) để lại cho Phật giáo Việt Nam một di sản vô cùng phong phú, cả về giáo pháp, đạo hạnh, tổ chức, lối sống và thiêng liêng, trở thành tấm gương sáng cho hàng hậu học noi theo.

Về giáo pháp và văn học Phật giáo, Sư trưởng đã biên soạn, dịch thuật và chú giải hơn 100 đầu sách kinh luật Đại thừa, trong đó có các bộ kinh quan trọng như Hoa Nghiêm, Pháp Hoa, Bát Nhã, Lăng Nghiêm, cũng như luật Tỳ-kheo-ni, điển hình là tác phẩm Hai Cánh Nhà Ni. Văn phong giản dị, chính xác, giúp người học dễ nắm bắt tinh yếu kinh luật. Người còn phổ biến kinh điển bằng tiếng Việt khắp ba miền, từ Di Đà, Phổ Môn, Dược Sư… tới các chùa, để Phật tử thuận lợi tu học. Ngay khi còn tại gia, Sư trưởng đã viết bài Phật pháp thực tiễn dưới bút hiệu Cát Tường Lan, truyền dạy tư tưởng thiện lành cho thanh thiếu niên.

Về đạo hạnh và lối sống, Sư trưởng nổi bật với tinh thần “vì Pháp quên thân”, suốt đời khắc kỷ, giản dị, khiêm cung nhưng cương trực. Người tận tâm chăm lo Ni chúng, dạy đệ tử tiết kiệm, thương xót chúng sinh và dùng đời sống minh chứng cho lòng từ bi. Dù tuổi cao, Sư trưởng vẫn tự làm các công việc giản dị như giặt áo, giăng mùng, sống hòa nhã và tiết kiệm trong mọi sinh hoạt.

Di sản tổ chức và tông phong của Sư trưởng cũng rất đồ sộ. Người đã độ hơn 1.000 Ni xuất gia, thành lập 9 tự viện và chùa như Ni Liên, Linh Quang, Liên Hoa, Viên Thông, Hương Sen, Dược Sư, Lăng Nghiêm, Bát Nhã, mở đường lối tu hành rõ ràng cho đàn hậu lai. Bài Di Chúc 1988 (Bốn mùa hoa giác) được coi như kim chỉ nam tu học cho Ni chúng, nhấn mạnh nương vào giáo pháp và con đường Phật pháp làm nơi nương tựa vững chắc nhất.

Về triết lý và pháp môn tu tập, Sư trưởng kết hợp nhuần nhuyễn Thiền và Tịnh độ, chỉ dạy Ni chúng nhận ra Phật tánh qua từng mùa học: mùa Hạ học Giới luật, mùa Thu học Tứ Niệm Xứ, mùa Xuân học Kinh Lăng Nghiêm, mùa Đông tu Tịnh độ. Trong Di huấn, Người nhấn mạnh các nguyên lý Vô Ngã, Nhất Tâm, Nghiệp Thức và quán chiếu “tất cả vạn vật chẳng thứ nào không phải kiến tinh”, hướng Ni chúng tu tập để thấy rõ Phật tánh, thực hành niệm Phật với ý thức kết nối Phật tánh của chính mình và người khác.

Di sản thiêng liêng của Sư trưởng còn được ghi nhận qua những dấu ấn viên tịch: Người an nhiên thị tịch ngày 31/7/2013, trụ thế 94 năm, 60 hạ lạp, trước khi viên tịch đã thấy Đức Phật A Di Đà, Văn Thù Bồ Tát, Phổ Hiền Bồ Tát và chư Thánh chúng đến đón. Thân tướng vẫn mềm mại, sắc hồng; vầng hào quang và mây ngũ sắc xuất hiện liên tục trên Bảo Tháp Dược Sư, kèm hình ảnh hoa sen trắng trong ngày Kim Quang Nhập Bảo Tháp, được nhiều Tăng Ni và Phật tử chứng kiến.

Thờ phụng 

Sự tôn vinh và thờ phụng Đại lão Sư trưởng Hải Triều Âm không chỉ thể hiện qua các nghi thức lễ nghi mà còn qua việc trân trọng tôn trí nhục thân, gìn giữ di vật và, quan trọng hơn, thực hành theo lời dạy cùng tấm gương đạo hạnh mà Người đã để lại.

Hình thức tôn trí nhục thân là biểu hiện trang trọng nhất, khi đồ chúng đã xây dựng Kim Quang Tháp tại Ni viện Dược Sư, nơi Sư trưởng an nhiên viên tịch. Bảo Tháp trở thành trung tâm hành trì, nơi đệ tử kinh hành, tọa thiền, niệm Phật và chiêm nghiệm lời Phật dạy, như thể Sư trưởng vẫn hiện diện để dẫn dắt đại chúng. 

Song song với đó, lưu giữ kỷ vật và di sản cũng là cách tôn vinh sâu sắc. Căn phòng trú xứ của Sư trưởng tại chùa Dược Sư được chuyển thành nhà lưu niệm, bảo tồn những vật dụng giản dị như chiếc giường gỗ mộc, bút tích, lời khuyên và những câu chuyện bình dị nhưng thâm sâu, giúp người học cảm nhận trực tiếp đời sống khiêm cung, giản dị mà đầy đạo hạnh của Người.

Tôn vinh qua đạo nghiệp và giảng dạy thể hiện qua việc tiếp nối con đường mà Sư trưởng đã mở. Các Ni chúng tuân theo Di Chúc năm 1988, Bốn mùa hoa giác, thực hành pháp môn Giới – Định – Tuệ và niệm Phật, hoằng dương kinh sách mà Sư trưởng đã biên soạn, chú giải, toát yếu hơn 100 đầu sách. Những lễ Húy kỵ hằng năm, như tại chùa Hương Sen (California, Hoa Kỳ), là dịp đệ tử tưởng niệm, nhắc nhở nhau học theo tấm gương vị chân tu sáng ngời của Sư trưởng.

Sự tôn kính dành cho Sư trưởng còn được thể hiện qua ghi nhận của cộng đồng và truyền thông. Các đệ tử, Phật tử suốt đời ghi nhớ công đức, phước hạnh của Người, nguyện tu tập theo con đường Sư trưởng chỉ dạy. Những tư liệu và phim tài liệu, như Thanh Âm Vang Vọng do Hãng phim Phật giáo Sen Việt thực hiện, ghi lại chân thực đời sống, hành trạng và những dấu hiệu màu nhiệm, càng giúp công chúng hiểu và kính trọng di sản thiêng liêng mà Đại lão Sư trưởng Hải Triều Âm đã để lại cho Phật giáo Việt Nam và thế hệ hậu lai.

Tham khảo 

1. TT. Thích Nguyên Hiền, Tiểu Sử Ni Trưởng Hải Triều Âm, trên trang quangduc.com, đăng tải ngày 5/8/2013.
2. Vu Kiệt, Công hạnh của Sư bà Hải Triều Âm, trên trang dacsanhoadam.vn, đăng tải ngày 28/9/2024.
3. Huệ Minh, Sư bà Hải Triều Âm tân viên tịch, trên trang phatgiao.org.vn.
4. Đôi nét về cuộc đời Sư Bà Hải Triều Âm, trên trang Tuvien.com.
5. Tiểu sử Cố Đại Lão Sư Trưởng HẢI TRIỀU ÂM, trên trang chuaduocsu.org.
6. Di huấn của Sư Bà Hải Triều Âm: ‘Đời Thầy có chi đáng kể mà nói tiểu sử’, trên trang tinhtan.org.
7. Cuộc đời và đạo quả của Sư bà Hải Triều Âm, trên trang vedepphatgiao.com.

Ngôn ngữ khác

Tiếng Anh (English)

General Information

Pham Thi Ngoc Tran (1386 – 24 March 1425), also known by the titles Cung Tu Hoang Thai Hau (Empress Dowager Cung Tu) and Pham Hien Phi, was a consort of Le Loi, the leader of the Lam Son uprising who later ascended the throne as Emperor Le Thai To. She gave birth to Prince Le Nguyen Long in the year Quy Mao (1423), who later succeeded the throne as Emperor Le Thai Tong.

Origin

Pham Thi Ngoc Tran was a native of Quan Lai village, Loi Duong district (present-day Tho Xuan, Thanh Hoa). She was the younger sister of General Pham Van, a prominent military leader who later became a high-ranking official of the early Le dynasty. Her family background was known for loyalty and contribution to the Lam Son movement, which strengthened her role within the court.

Life

As one of the favored consorts of Le Loi during the Lam Son uprising, Pham Thi Ngoc Tran played a significant role in both personal and political aspects of his life. Her marriage to Le Loi reinforced alliances between influential families supporting the resistance against the Ming occupation.

In 1423, she gave birth to Le Nguyen Long, the future Emperor Le Thai Tong. Her early death in 1425 left the young prince motherless before Le Loi’s ascension to the throne in 1428. After Le Loi became Emperor Le Thai To, her son was declared Crown Prince, and she was posthumously granted the title Cung Tu Hoang Thai Hau (Empress Dowager Cung Tu).

Her life, though short, held substantial influence through her son’s legitimacy and her family’s political support, shaping the early formation of the Le so (Early Le dynasty) court.

Veneration

Pham Thi Ngoc Tran is venerated in several local temples and ancestral sites connected to the Lam Son uprising. Her cult is especially associated with regions in Thanh Hoa, where her lineage and the Lam Son leaders originated. She is remembered as the mother of Emperor Le Thai Tong and honored for her contribution—through lineage and alliance—to the establishment of the Early Le dynasty.

Local communities maintain altars and memorials dedicated to her, reflecting enduring respect across generations.

References

1. TT. Thích Nguyên Hiền, Tiểu Sử Ni Trưởng Hải Triều Âm, trên trang quangduc.com, đăng tải ngày 5/8/2013.
2. Vu Kiệt, Công hạnh của Sư bà Hải Triều Âm, trên trang dacsanhoadam.vn, đăng tải ngày 28/9/2024.
3. Huệ Minh, Sư bà Hải Triều Âm tân viên tịch, trên trang phatgiao.org.vn.
4. Đôi nét về cuộc đời Sư Bà Hải Triều Âm, trên trang Tuvien.com.
5. Tiểu sử Cố Đại Lão Sư Trưởng HẢI TRIỀU ÂM, trên trang chuaduocsu.org.
6. Di huấn của Sư Bà Hải Triều Âm: ‘Đời Thầy có chi đáng kể mà nói tiểu sử’, trên trang tinhtan.org.
7. Cuộc đời và đạo quả của Sư bà Hải Triều Âm, trên trang vedepphatgiao.com.

Tiếng Trung (中文)

資訊概述

大老師長海潮音（Hai Trieu Am）是越南佛教尼眾中德行高遠的典範，被尊稱為大尼，亦被喻為越南尼界的「龍象」，更常被視為現代版瞿曇彌師尊的化身。

出身背景

大老師長海潮音（Hai Trieu Am，1920–2013）出身殊異，具有法越兩種血統，一方面承續東方家風禮教，一方面又受西方教育滋養。她的法諱為海潮音，字大成，號博濟慈和；越南世俗名為阮氏尼（Nguyen Thi Ni），法語名為 Eugénie Catallan。

她於1920年生於河東省（今屬河內市）。父親為法國人 Etienne Catallan，任職公務員；母親為越南籍醫士阮氏德（Nguyen Thi Dac）。海潮音自小成長於注重禮節與德行的家庭，同時接受東西方兼具的文化教育。她是法屬時期極少數女性取得 **Diplôme d’Étude Primaire Supérieur（中等高級學歷）**者。畢業後，她投身教育界，成為教師，以教化為志業。多元文化與深厚教育，使她既博學又端淨，成就其後在佛門領導與修學中的堅實根基。

一生行誼

取得 Diplôme d’Étude Primaire Supérieur 後，她開始教書，同時展現慈心，常探訪醫院、孤兒院、養老院，並在河內與海防創立與發展佛教家庭（Gia Đình Phật Tử）。她亦以筆名**釋女吉祥蘭（Thich Nu Cat Tuong Lan）**在《菩提》雜誌撰寫佛法文章，引導青年善念。

她因緣遇到釋慧潤尊者（Thich Tue Nhuan），從其講授的《楞嚴經》、〈觀音廣陳〉與〈大勢至念佛章〉深受啟悟，皈依釋密應大和尚（Thich Mat Ung）時受法名海潮音。29歲時，深悟無常理，認知世間福善不足以致解脫，遂在釋德潤大和尚（Thich Duc Nhuan）座下出家，並由上人淨苑尼師（Ni Tinh Uyen）為其授衣缽，於清春寺 修學。

1952年，她隨緣南遷，入住**藥師尼學院 於嘉定—西貢，一邊修學，一邊照顧重病的母親，亦教授佛子。約1962年母親往生後，她於萬德寺（Vạn Đức）**閉關五年，專修念佛。修行期間，她嚴持戒律，修四念處，深契《楞嚴經》，並由《金剛經》悟入念佛宗旨。

1968–1970年，她於林光寺（Linh Quang）、林同省閉關七年，並參加**真空禪院 禪修，由釋清慈大師（Thich Thanh Tu）**開導，悟入「知妄妄消，即是四念處觀行」之旨，並研習大乘內典，以培育尼眾佛學根基。

自1973年起，她開始在林光寺弘法與度尼，從最初數十人發展到超過一千尼眾。她創建九座寺院：尼蓮、林光、蓮華、圓通、香蓮、藥師（I & II）、楞嚴、般若，以安立各類根器者，無論老幼、殘疾或孤苦，皆能結緣佛法。

她講法深廣而平易，結合戒律、四念處、楞嚴、淨土，並編譯超過百部經律要義，如：《華嚴》、《法華》、《般若》、《楞嚴正脈》與重要著作《尼家雙翼》，僅用一個月夜不成眠便完成。

她一生簡樸謙和，卻在戒律上極為嚴謹。她愛護動物，教弟子以慈心對待眾生，視之為前世兄弟。1988年，她留下遺囑**《四季覺花》**，作為後學指南，強調以戒為師、觀無常、無我、苦、空，以離貪瞋癡。

臨示寂前，她見到阿彌陀佛、文殊菩薩、普賢菩薩前來接引。2013年7月31日11時56分，她於林同省藥師寺安然示寂，住世94歲，行腳60年。海潮音一生是德行與修證的明燈，是越南尼眾與佛教徒永恆的典範。

遺留的法業

大老師長海潮音（Hai Trieu Am，1920–2013）為越南佛教留下豐富而深遠的法業，涵蓋教法、德行、組織與修行體系，成為後代尼眾的光輝典範。

一、佛學與著述

她畢生編譯、註解百餘部大乘經律，如《華嚴》、《法華》、《般若》、《楞嚴》及比丘尼戒律。其中《尼家雙翼》是重要代表作。文筆清晰質樸，使學人易於掌握經律要義。

她亦將《彌陀》、《普門》、《藥師》等經典普及三地，令佛子便於修持。在家時，她已以筆名吉祥蘭撰文弘法，導引青年行善向善。

二、德行與生活風範

她以「為法忘身」著稱，終生自律、簡樸、謙和而剛正。她愛護尼眾，教導節儉，慈悲護生，一切以身作則。即使年邁，仍親自洗衣、搭蚊帳、料理日常，以實行簡樸之道。

三、組織與宗風

她度化超過一千尼眾，建立九寺院，為尼眾建立清晰的修學路徑。1988年《四季覺花》成為尼眾的重要修學指南，強調以佛法為最堅固的依止。

四、修行理念

她融會禪淨雙修，指導尼眾依季節修學：夏學戒律、秋學四念處、春研楞嚴、冬修淨土。在遺訓中，她特別強調無我、一心、業識與「一切萬物無不是見性」的觀照，引導眾生從念佛而見自性佛。

五、殊勝瑞相

她示寂後，身軀柔軟、面色紅潤；藥師寶塔上常見光環與五色祥雲，金光入塔日更現白蓮影像，眾多僧尼與佛子親眼見證。

奉祀與紀念

對海潮音師長的奉祀，不僅在於莊嚴儀禮，更在於守護她的舍利、遺物，以及踐行其教誨。

弟子於藥師尼院建造金光塔安奉她的舍利，成為禪修、念佛與省思法語的中心。

她的寮房被保存為紀念室，陳列木床、手稿、生活器物，使人能直觀她簡樸而聖潔的生活。

尼眾依《四季覺花》修學，弘揚她註譯的百餘部佛典。海外如美國加州的**香蓮 **每年舉行忌日法會，弟子共同緬懷其德。

佛教界與媒體亦多有紀錄，如**《迴響之聲》**紀錄片，由越南佛教蓮影影片製作，忠實呈現她的行誼與瑞相，使後世更能理解並敬仰其聖德。

參考資料

1. TT. Thích Nguyên Hiền, Tiểu Sử Ni Trưởng Hải Triều Âm, trên trang quangduc.com, đăng tải ngày 5/8/2013.
2. Vu Kiệt, Công hạnh của Sư bà Hải Triều Âm, trên trang dacsanhoadam.vn, đăng tải ngày 28/9/2024.
3. Huệ Minh, Sư bà Hải Triều Âm tân viên tịch, trên trang phatgiao.org.vn.
4. Đôi nét về cuộc đời Sư Bà Hải Triều Âm, trên trang Tuvien.com.
5. Tiểu sử Cố Đại Lão Sư Trưởng HẢI TRIỀU ÂM, trên trang chuaduocsu.org.
6. Di huấn của Sư Bà Hải Triều Âm: ‘Đời Thầy có chi đáng kể mà nói tiểu sử’, trên trang tinhtan.org.
7. Cuộc đời và đạo quả của Sư bà Hải Triều Âm, trên trang vedepphatgiao.com.

Tiếng Pháp (Français’)

Informations Generales 

La Grande Venerable Maitresse (Dai lao su truong) Hai Trieu Am est un brillant exemple d’Ancienne Maitresse (Truong lao Ni) dans le bouddhisme vietnamien. Elle est honoree en tant que Grande Maitresse (Dai Ni), un « Dragon-Elephant » (Long Tuong) au sein du Sangha des nonnes vietnamiennes (Ni gioi Viet Nam), et est consideree comme la reincarnation d’une Sœur Fondatrice (Su To) Kieu Dam Di de l’ere moderne.

Origines

La Grande Venerable Maitresse Hai Trieu Am (1920–2013) a des origines particulieres, portant a la fois les sangs francais et vietnamien. Elle a ainsi herite de la tradition familiale de l’Asie de l’Est tout en s’impregnant de la connaissance occidentale. Son nom de Dharma (Phap huy) est Hai Trieu Am, son nom de courtoisie (tu) est Dai Thanh, et son titre honorifique (hieu) est Bac Te Tu Hoa. Son nom de naissance vietnamien est Nguyen Thi Ni, et son nom francais est Eugenie Catallan.

Elle est nee en 1920 dans la province de Ha Dong (aujourd’hui integree a la capitale Ha Noi). Son pere etait M. Etienne Catallan, un fonctionnaire francais, et sa mere etait Mme Nguyen Thi Dac, une medecin vietnamienne. La Maitresse a grandi dans une famille stricte ou l’etiquette et la moralite etaient valorisees. Elle a recu une education culturelle approfondie, a la fois orientale et occidentale. Hai Trieu Am etait l’une des rares femmes de l’epoque coloniale francaise a detenir le Diplome d’Etude Primaire Superieur (Superieur). Apres l’obtention de son diplome, elle embrassa la carriere d’enseignante, faisant de l’education sa profession. Ses origines multiculturelles et son education complete ont faconne son caractere et son style distinctifs : a la fois erudite et profondement impregnee de l’esprit moral bouddhiste, jetant ainsi des bases solides pour sa future voie d’etude religieuse et de leadership dans le Dharma.

Vie 

Apres avoir obtenu son Diplome d’Etude Primaire Superieur, elle a enseigne et a rapidement manifeste sa compassion, visitant regulierement les hopitaux, les orphelinats et les foyers pour personnes agees. Elle a egalement fonde et developpe le mouvement des Familles Bouddhistes (Gia dinh Phat tu) a Ha Noi et Hai Phong, et a ecrit des articles sur le Dharma pour le journal Bo De sous le pseudonyme de Thich Nu Cat Tuong Lan afin de guider la jeunesse.

Sa rencontre avec le Dharma eut lieu grace au Venerable Thich Tue Nhuan, a travers ses sermons sur le Sutra Surangama (Kinh Lang Nghiem), le chapitre sur Guanyin (Quan Am Quang Tran) et le chapitre sur Mahasthāmaprāpta recitant le nom du Bouddha (Dai The Chi niem Phat). Elle recut le nom de Dharma Hai Trieu Am lors de sa prise de refuge aupres de l’Hoa Thuong Thich Mat Ung. A l’age de 29 ans, ayant profondement realise l’impermanence et le fait que le merite seculier ne mene pas a la liberation, elle prit l’ordination monastique aupres de l’Hoa Thuong Thich Duc Nhuan et devint disciple (y chi) de la Venerable Maitresse Tinh Uyen a la Pagode Thanh Xuan, Ha Noi.

En 1952, la Maitresse emigra vers le Sud et rejoignit la communaute du Monastere des Nonnes Duoc Su, a Gia Dinh, Sai Gon. Elle y poursuivit ses etudes religieuses, s’occupa de sa mere malade, et donna des enseignements aux fideles laics. Apres le deces de sa mere vers 1962, elle se retira en ermitage pendant cinq ans a la Pagode Van Duc, Thu Duc, se consacrant exclusivement a la recitation du nom du Bouddha (Niem Phat). Durant cette periode, elle pratiqua rigoureusement les preceptes, medita sur les Quatre Fondements de la Pleine Conscience (Tu Niem Xu), maitrisa le Sutra Surangama et realisa le principe fondamental de la recitation du Bouddha a travers le Sutra du Diamant (Kinh Kim Cang). De 1968 a 1970, elle s’isola en retraite pendant sept ans a Linh Quang, Lam Dong, et participa a un cours de meditation (Thien) au Monastere Thien vien Chon Khong, fonde par l’Hoa Thuong Thich Thanh Tu. Elle y realisa le principe : « Discerner la fausse perception, la fausse perception se dissipe ; c’est precisement la pratique d’observation des Quatre Fondements de la Pleine Conscience », tout en etudiant les textes majeurs du Mahayana pour former les nonnes.

A partir de 1973, la Maitresse commenca a precher le Dharma et a ordonner des nonnes a Linh Quang. Initialement, elles n’etaient que quelques dizaines, mais la communaute s’elargit par la suite a plus de 1000 nonnes. Elle fonda neuf etablissements monastiques pour repondre aux besoins de pratique, notamment : Ni Lien, Linh Quang, Lien Hoa, Vien Thong, Huong Sen, Duoc Su (I & II), Lang Nghiem et Bat Nha, prenant soin de toutes les capacites, qu’elles soient jeunes, agees, handicapees ou orphelines, souhaitant que toutes creent un lien avec le Dharma. La Maitresse enseignait avec erudition mais simplicite, combinant la discipline (Gioi luat), les Quatre Fondements de la Pleine Conscience, le Sutra Surangama et la Terre Pure (Tinh do). Elle a egalement traduit, commente et redige des resumes de plus de 100 ouvrages, avec des œuvres remarquables telles que les Sutras Avatamsaka (Hoa Nghiem), du Lotus (Phap Hoa), de la Perfection de la Sagesse (Bat Nha), Lang Nghiem Chinh Mach (Le Courant Orthodoxe du Surangama), et surtout Hai Canh Nha Ni (Les Deux Ailes de la Maison des Nonnes), acheve apres un mois d’efforts acharnes sans sommeil.

La Maitresse vivait de maniere simple, humble et douce, mais etait stricte quant au maintien des preceptes et des regles internes de la communaute de nonnes. Elle se souciait toujours des animaux et enseignait a ses disciples l’esprit de compassion envers tous les etres, les considerant comme des freres et sœurs des vies anterieures. Elle se preoccupait egalement de la vie future, construisant des lieux de pratique pour que le Dharma devienne un refuge durable. En 1988, elle laissa son Testament intitule « Bon mua hoa giac » (Quatre Saisons des Fleurs de l’Eveil) comme boussole pour les futures generations, insistant sur la discipline, la sagesse et la methode d’observation de l’impermanence, du non-soi, de la souffrance et du vide pour atteindre la liberation de l’attachement, de la colere et de l’ignorance.

Avant son Parinirvana, la Maitresse vit le Bouddha Amitabha, ainsi que les Bodhisattvas Manjusri et Samantabhadra, venir l’accueillir vers la Terre Pure Occidentale (Tay phuong Cuc lac). Elle s’eteignit paisiblement le 31 juillet 2013, a 11h56, a la Pagode Duoc Su, Lam Dong, ayant vecu 94 ans et comptant 60 retraites monastiques (ha lap). Tout au long de sa vie, la Maitresse Hai Trieu Am fut un brillant exemple de vertu, laissant aux generations futures une voie de pratique concrete, pleine de compassion et de diligence, et incarnant le modele emblematique de la nonne et du bouddhisme vietnamien.

Heritage Laisse 

La Grande Venerable Maitresse Hai Trieu Am a laisse au bouddhisme vietnamien un heritage extremement riche, englobant l’enseignement du Dharma, la conduite morale, l’organisation, le mode de vie et l’inspiration spirituelle, devenant ainsi un modele lumineux pour les generations futures.

• En matiere de Dharma et de litterature bouddhique : La Maitresse a compile, traduit et commente plus de 100 ouvrages de sutras et de codes monastiques du Mahayana, y compris des sutras essentiels tels que le Hoa Nghiem, le Phap Hoa, le Bat Nha et le Lang Nghiem, ainsi que les regles du Tỳ-kheo-ni Vinaya, notamment son œuvre emblematique Hai Canh Nha Ni (Les Deux Ailes de la Maison des Nonnes). Son style etait simple et precis, aidant les etudiants a saisir l’essence des sutras et du Vinaya. Elle a egalement diffuse des sutras en vietnamien dans les trois regions, du Di Da au Pho Mon, Duoc Su… a toutes les pagodes, facilitant la pratique des fideles. Meme avant son ordination, elle avait ecrit des articles pratiques sur le Dharma sous le pseudonyme de Cat Tuong Lan, transmettant des pensees bienveillantes a la jeunesse.

• En matiere de vertu et de mode de vie : La Maitresse s’est distinguee par son esprit de « sacrifice pour le Dharma » (vi Phap quen than), menant une vie ascetique, simple, humble mais juste. Elle s’est devouee a prendre soin de la communaute des nonnes, enseignant a ses disciples l’economie, la compassion envers tous les etres et illustrant la misericorde par sa propre vie. Malgre son age avance, elle continuait a effectuer de simples taches comme laver ses robes ou installer la moustiquaire, vivant en harmonie et avec parcimonie.

• L’heritage organisationnel et doctrinal de la Maitresse est egalement colossal. Elle a ordonne plus de 1000 nonnes, fonde 9 monasteres et pagodes (Ni Lien, Linh Quang, Lien Hoa, Vien Thong, Huong Sen, Duoc Su, Lang Nghiem, Bat Nha), ouvrant une voie de pratique claire pour les generations futures. Son Testament de 1988 (Bon mua hoa giac) est considere comme un guide de pratique pour les nonnes, insistant sur le refuge dans le Dharma et le chemin bouddhique comme le refuge le plus sur.

• En matiere de philosophie et de pratiques meditatives : La Maitresse a combine harmonieusement le Thien et la Tinh do, enseignant aux nonnes a reconnaitre la Nature de Bouddha a travers les saisons d’etude : ete pour le Gioi luat, automne pour les Tu Niem Xu, printemps pour le Kinh Lang Nghiem, et hiver pour la Tinh do. Dans ses Dernieres Instructions (Di Huan), elle a insiste sur les principes de Vo Nga, de Nhat Tam, de Nghiep Thuc et sur la contemplation que « de tous les phenomenes, il n’y en a aucun qui ne soit la vision essentielle (kien tinh) », orientant les nonnes a pratiquer pour voir clairement la Nature de Bouddha, pratiquant la recitation du Bouddha avec la conscience de se connecter a sa propre Nature de Bouddha et a celle des autres.

• L’heritage spirituel de la Maitresse est egalement atteste par les signes de son Parinirvana : elle s’est eteinte sereinement le 31/07/2013, a 94 ans et 60 retraites monastiques, ayant vu le Bouddha Amitabha, le Bodhisattva Van Thu, le Bodhisattva Pho Hien et les Etres Saints venir l’accueillir. Son corps est reste souple, avec une teinte rose ; une aura lumineuse et des nuages aux cinq couleurs sont apparus continuellement sur le Bao Thap Duoc Su, accompagnes de l’image de fleurs de lotus blanches le jour de Kim Quang Nhap Bao Thap, attestes par de nombreux moines, nonnes et fideles.

Veneration

La veneration de la Grande Venerable Maitresse Hai Trieu Am se manifeste non seulement par des rites ceremionnels, mais aussi par la preservation respectueuse de sa depouille mortelle, la conservation de ses reliques et, surtout, par la mise en pratique de ses enseignements et de l’exemple de vertu qu’elle a laisse.

• L’hommage solennel a sa depouille est l’expression la plus significative, car ses disciples ont erige le Kim Quang Thap au Couvent des Nonnes Duoc Su, lieu de son paisible Parinirvana. Le Bao Thap est devenu un centre de pratique, ou les disciples effectuent la circumambulation, la meditation assise, la recitation du Bouddha et la contemplation des enseignements du Bouddha, comme si la Maitresse etait toujours presente pour guider la grande assemblee.

• La conservation des reliques et de l’heritage est egalement une forme de veneration profonde. La chambre ou residait la Maitresse a la Pagode Duoc Su a ete transformee en maison du souvenir, preservant des objets simples tels que son lit en bois brut, ses manuscrits, ses conseils et des histoires a la fois modestes et profondes, aidant les etudiants a ressentir directement sa vie humble, simple et pleine de vertu.

• La veneration par la continuite de son œuvre et de son enseignement se manifeste par la poursuite de la voie qu’elle a ouverte. Les nonnes suivent le Di Chuc de 1988, Bon mua hoa giac, pratiquant les disciplines de Gioi – Dinh – Tue et la recitation du Bouddha, et diffusant les sutras que la Maitresse a compiles, commentes et resumes (plus de 100 ouvrages). Les ceremonies commemoratives annuelles (Huy ky), comme celles tenues a la Pagode Huong Sen (Californie, Etats-Unis), sont des occasions pour les disciples de se rememoriser et de s’encourager mutuellement a suivre l’exemple lumineux de cette veritable pratiquante.

• Le respect envers la Maitresse est egalement exprime par la reconnaissance de la communaute et des medias. Ses disciples et les fideles bouddhistes se souviennent toute leur vie de ses merites et de sa vertu, s’engageant a pratiquer selon la voie qu’elle a tracee. Des documents et des films documentaires, tels que Thanh Am Vang Vong (L’Echo Sonore) realise par la Compagnie de Cinema Bouddhique Sen Viet, temoignent fidelement de sa vie, de ses actions et des signes miraculeux, aidant ainsi le public a comprendre et a respecter l’heritage spirituel que la Grande Venerable Maitresse Hai Trieu Am a laisse au bouddhisme vietnamien et aux generations futures.

References

1. TT. Thích Nguyên Hiền, Tiểu Sử Ni Trưởng Hải Triều Âm, trên trang quangduc.com, đăng tải ngày 5/8/2013.
2. Vu Kiệt, Công hạnh của Sư bà Hải Triều Âm, trên trang dacsanhoadam.vn, đăng tải ngày 28/9/2024.
3. Huệ Minh, Sư bà Hải Triều Âm tân viên tịch, trên trang phatgiao.org.vn.
4. Đôi nét về cuộc đời Sư Bà Hải Triều Âm, trên trang Tuvien.com.
5. Tiểu sử Cố Đại Lão Sư Trưởng HẢI TRIỀU ÂM, trên trang chuaduocsu.org.
6. Di huấn của Sư Bà Hải Triều Âm: ‘Đời Thầy có chi đáng kể mà nói tiểu sử’, trên trang tinhtan.org.
7. Cuộc đời và đạo quả của Sư bà Hải Triều Âm, trên trang vedepphatgiao.com.