Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Kế Môn, còn được biết đến với tên gọi cổ là Vạn Phước Tự, là một ngôi chùa lâu đời tại vùng đất Thừa Thiên Huế. Theo truyền thống địa phương, ngôi cổ tự này đã được hình thành cách đây hơn 300 năm tại khu vực Giáp Tây, bên cạnh làng Vĩnh Xương. Đến đầu thế kỷ XVIII, thời nhà Nguyễn, chùa chính thức được thành lập với tên Chùa Kế Môn, và hiện nay vẫn thường được gọi đầy đủ là Chùa Vạn Phước Kế Môn.
Ban đầu, chùa được xây dựng tại vị trí xa trung tâm làng, gây khó khăn cho việc đi lại của bà con Phật tử. Vì thế, vào năm 1958, ngôi chùa được chuyển về vị trí hiện tại – thuộc thôn 2, xã Điền Môn, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế – nhằm thuận tiện hơn cho việc tụng kinh, bái sám và sinh hoạt Phật sự của cộng đồng.
Chùa tọa lạc trong một không gian thanh tĩnh và khoáng đạt, giữa những cánh đồng lúa mênh mông và các dòng sông êm đềm, mang lại cảm giác yên bình cho du khách và Phật tử khi về viếng cảnh chùa, cũng như tạo điều kiện thuận lợi để tìm hiểu, trải nghiệm đời sống tâm linh và văn hóa Phật giáo truyền thống của người Việt.
Lịch sử và nhân vật
Chùa Kế Môn, hay còn gọi là Vạn Phước Tự, là một ngôi cổ tự có lịch sử lâu đời tại vùng đất Điền Môn, Phong Điền, Thừa Thiên Huế. Theo truyền thống địa phương, chùa được hình thành cách đây hơn 300 năm, với tên gọi ban đầu là Vạn Phước Tự, tọa lạc tại vùng Giáp Tây, cạnh làng Vĩnh Xương.
Vào đầu thế kỷ XVIII, trong thời kỳ nhà Nguyễn, chùa làng Kế Môn được chính thức thành lập, và cũng có giả thuyết cho rằng chùa được xây dựng vào thời vua Hàm Nghi (1879–1884). Qua nhiều biến động, đặc biệt là sự tàn phá của chiến tranh và thời gian, ngôi cổ tự không còn nguyên vẹn.
Để tạo thuận lợi cho Phật tử trong việc đi lại, lễ bái, tụng kinh, năm 1958, chùa được di dời về trung tâm làng, thuộc thôn 2, xã Điền Môn, và khánh thành vào năm 1962. Đây là cột mốc quan trọng đánh dấu sự phục hưng mạnh mẽ của chùa trong cộng đồng Phật tử địa phương.
Đến năm 2018, trước tình trạng xuống cấp nghiêm trọng của ngôi Bảo điện, chư Tăng, Ban Hộ tự cùng Phật tử đã phát tâm đại trùng tu chánh điện. Lễ khởi công được cử hành vào ngày 24/4 năm Mậu Tuất (2018), Phật lịch 2562. Sau một năm thi công tích cực, công trình trùng tu hoàn tất vào tháng 4 năm Kỷ Hợi (2019), mang lại diện mạo khang trang và trang nghiêm cho chốn thiền môn.
Ngày nay, chùa Kế Môn không chỉ là nơi sinh hoạt tâm linh của người dân địa phương mà còn là một điểm du lịch tâm linh nổi bật tại vùng Phong Điền, với
Chư Tăng trụ trì và đóng góp Phật sự:
- Năm 2007, Hòa thượng Thích Lưu Hòa, Chánh Đại diện Phật giáo huyện Phong Điền, trụ trì Tổ đình Trúc Lâm Huế, được cung thỉnh làm Trụ trì danh dự chùa Kế Môn.
- Ngài đã cử Đại đức Thích Minh Tuệ, Thư ký Ban Đại diện PG huyện, về đảm nhiệm Phật sự tại chùa.
- Năm 2010, Đại đức Minh Tuệ được Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Thừa Thiên Huế chuẩn y chính thức làm Trụ trì chùa Vạn Phước, góp phần ổn định tổ chức và phát triển đạo tràng tu học tại địa phương.
Kiến trúc và cảnh quan
Đầu thế kỷ XVIII, trong thời kỳ đầu triều Nguyễn, chùa được kiến lập tại vị trí này, phục vụ đời sống tâm linh cho cộng đồng dân cư sơ khai của làng Kế Môn. Đến năm 1958, để thuận tiện cho việc tụng kinh, lễ sám của Phật tử, chùa được dời về vị trí trung tâm làng – nay thuộc thôn 2, xã Điền Môn – và hoàn thành khánh thành vào năm 1962. Từ đó đến nay, chùa được trùng tu nhiều lần, nổi bật là đợt đại trùng tu Bảo điện (Chánh điện) vào đầu năm 2018 và hoàn tất vào tháng 4 năm Kỷ Hợi (2019), mang lại diện mạo khang trang, xứng đáng là trung tâm tín ngưỡng Phật giáo của làng nghề truyền thống.
Toàn thể kiến trúc chùa gồm các hạng mục chính: Tam quan, Chánh điện, Hậu tổ, Lầu chuông và Lầu trống. Không gian thờ tự được bài trí trang nghiêm với hệ thống tượng Phật và hiện vật linh thiêng, kết hợp hài hòa giữa yếu tố kiến trúc cổ truyền và chất liệu hiện đại, tạo nên cảm giác tĩnh tại, thanh tịnh cho người viếng thăm.
Sự kiện và lễ hội
Chùa Kế Môn tổ chức định kỳ các lễ hội truyền thống như Đại lễ Phật Đản vào đầu mùa hè, lễ Vu Lan báo hiếu vào rằm tháng Bảy âm lịch với các hoạt động tụng kinh, phóng sinh và tri ân tổ tiên. Bên cạnh đó, nhà chùa còn tổ chức các chương trình thiện nguyện, cúng dường trai tăng, phát quà từ thiện cho người nghèo và các hoạt động sinh hoạt Phật pháp thường kỳ. Những sự kiện này không chỉ góp phần gìn giữ nếp sống đạo hạnh, mà còn là dịp để cộng đồng gắn kết, hun đúc tinh thần tương thân tương ái và hướng về cội nguồn.
Tham khảo
- Chùa Vạn Phước Kế Môn (2019), Phật giáo Phong Điền.
- Thừa Thiên-Huế: Chùa Kế Môn tổ chức lạc thành tượng đài Bồ Tát Quán Thế Âm, Giác ngộ online.
