Tên gọi và vị trí địa lý
Tên gọi Đình Trung Tự bắt nguồn từ tên của làng Trung Tự xưa, nay thuộc phường Phương Liên, quận Đống Đa, Hà Nội. Theo các tài liệu lịch sử và văn bia còn lưu lại, đình được lập từ khi lập làng Trung Tự, đình đã cùng làng Trung Tự trải qua nhiều thăng trầm cùng lịch sử dân tộc. Được xây dựng từ sớm, đình đã được trùng tu và mở rộng đáng kể dưới triều đại nhà Lê và nhà Nguyễn. Mỗi giai đoạn lịch sử đi qua đều để lại những dấu ấn riêng biệt trên từng viên ngạch, thớ gỗ, tạo nên một tổng thể di tích có bề dày văn hóa đáng ngưỡng mộ. Việc bảo tồn Đình Trung Tự qua các thời kỳ thể hiện lòng thành kính và ý thức giữ gìn cội nguồn của các thế hệ cư dân địa phương.
Hiện nay, Đình Trung Tự nằm tại ngõ 198 phố Xã Đàn, thuộc địa bàn phường Kim Liên, Hà Nội. Đây là một vị trí khá đặc biệt khi ngôi đình nằm ẩn mình trong một khu dân cư đông đúc nhưng vẫn giữ được không gian yên bình, tách biệt với sự ồn ào của phố thị. Để di chuyển đến đây, du khách có thể đi theo trục đường Xã Đàn, rẽ vào ngõ 198 và đi sâu vào bên trong sẽ thấy cổng đình uy nghi hiện ra. Vị trí này không chỉ thuận tiện cho việc tham quan mà còn giúp Đình Trung Tự trở thành một “khoảng lặng” văn hóa quý giá ngay giữa trung tâm Thủ đô hiện đại.
Lịch sử và nhân vật
Đình Trung Tự có thể được xây dựng vào cuối thế kỷ XVII, đầu thế kỷ XVIII.
Đình Trung Tự thờ thành hoàng là Tào Quận Công. Đình còn thờ Cao Sơn đại vương và Minh Huệ công chúa (?). Đình có một bia đá do Thượng thư Bộ Lễ, Đông các Đại học sĩ kiêm Tế tửu Quốc Tử Giám đời Lê Trung hưng soạn. Văn bia có nói đến sự kiện phế lập vua Lê Uy Mục (1505 – 1509), và vua Lê Tương Dực (1510 – 1516) và được thần Cao Sơn đại vương phù trợ – do đó thần Cao Sơn đại vương được tôn thờ.
Đình còn gắn liền với danh nhân Nguyễn Hy Quang. Theo những tư liệu lịch sử còn sót lại, gia đình thầy giáo Nguyễn Hy Quang đã đến định cư tại Thăng Long từ giữa thời Lê sơ. Tuy nhiên, vào cuối thế kỷ XVI, dòng họ này bị một viên Thái phó là Việt Quận công chiếm đất. Từ đó, người dân làng Trung Tự phải sang trú nhờ làng Kim Hoa ở kế bên. Nguyễn Hy Quang ra đời trong cảnh nghèo khó, nhưng một thầy tướng số trông thấy ông dạo bước ở hồ Dâm Đàm thì khen rằng: “Đây là bậc hiền năng như Trương Lương đời Hán, Ngụy Trưng đời Đường. Ngày sau tất sẽ làm việc lớn phò vua giúp nước”.
Theo các cao niên làng Trung Tự, thuở nhỏ Nguyễn Hy Quang học ở nhà, sau theo học thầy Nguyễn Tự Huy. Theo thầy 2 năm, Hy Quang chuyển sang học quan Trưởng sử họ Trần. Sau đó, ông về nhà tự học thêm 3 năm nữa. Nhờ vậy mà ông thông Nho thạo Nôm, kiến thức cổ kim đều tỏ. Đề đốc Văn Phụng hầu Phạm Công Túc vì mến tài mà gả con gái cho. Năm 23 tuổi, tức năm 1657, Hy Quang tham dự kỳ thi Hương khoa Đinh Dậu đỗ Giải Nguyên; năm 1670 đỗ khoa Sĩ Vọng. Sau được bổ làm Giáo thụ phủ Thường Tín.
Ngày nay, qua tấm bia còn lưu ở đình Trung Tự đã phần nào cho thấy rõ những công lao của thầy giáo Nguyễn Hy Quang. Chức tước đầu tiên mà một người thầy làng Trung Tự nắm giữ là Lang trung bộ Lại kiêm Tri bộ Hộ và được giao thêm việc dạy Trịnh Bính, con trai chúa Trịnh Tạc.
Khi Trịnh Bính còn ít tuổi, ông thường dắt lên điện đình, chỉ bảo cặn kẽ. Sau này, ông tham dự phụ tá việc nhiếp chính của Trịnh Bính. Vị thế quan trọng, nhưng cũng đầy phức tạp đã khiến thầy giáo Hy Quang chịu không ít thị phi. Tuy nhiên, ông đã dốc hết tâm sức làm tròn trách nhiệm. Ông Mai Thế Tế cho biết, Thành hoàng làng Nguyễn Hy Quang khi còn sống đã có đóng góp lớn đối với làng Trung Tự trong việc đòi lại đất bị quan lại lấn chiếm từ nhiều đời trước.
Sau khi đỗ Giải Nguyên năm 1657, ông đã vận động đoàn kết các dòng họ trong làng, tìm cách đòi lại đất cũ. Trải qua 3, 4 lần xét xử, đến năm 1674 sau khoảng 80 năm phải “ở nhờ”, người dân Đông Tác, người dân làng Trung Tự đã được trở về phục nghiệp trên mảnh đất cũ của tổ tiên. Trong năm này, ông bỏ tiền lương cùng dân làng Trung Tự sửa sang làng xóm. Biết đó là nơi nền đất yếu, Trịnh Bính cho quân dẫn theo đàn voi đến khu đất mà giậm nền nhà cho vững để trả ơn thầy.
Tháng 6-1691, thầy giáo Nguyễn Hy Quang được thăng làm Công khoa Đô cấp Sự trung, tước Hiển Phương bá, nhưng sau đó ông xin nghỉ hưu. Năm sau, ông lâm trọng bệnh rồi qua đời. Chúa Trịnh thương xót lệnh nghỉ chầu 3 ngày và sai các quan trong bộ Lễ lo việc tang tế.
Đình Trung Tự là nơi cất giấu truyền đơn, tập kết, nuôi giấu cán bộ hoạt động trong vùng nội thành Hà Nội. Cuối tháng 8/1945, đình là địa điểm thành lập trung đội tự vệ chiến đấu, và ra đời ủy ban cách mạng lâm thời của làng Trung Tự. Chính nơi đây, từ những năm 1932 đã thành lập một chi bộ Đảng dự bị của tổ chức Đảng Cộng sản Đông Dương.
Kiến trúc cảnh quan
Trải qua bao cuộc dâu bể, giáp đình Trung Tự thì nhà Văn Chỉ cũ đã bị lấy mất, giếng Ngọc cũng chỉ mới được xây lại gần đây. Nhưng trong đình vẫn giữ được nhiều kỷ vật, kể cả 2 tấm bia quý và 10 câu đối cổ. Sau cổng đình có hai nhà bia nhỏ. Độc đáo nhất là bia hộp “Đông Tác phường Trung Tự thôn địa giới kiệt” (Mốc địa giới thôn Trung Tự, phường Đông Tác), trước đặt ở Văn Chỉ. Lời mở đầu văn bia do Tư nghiệp Quốc tử giám Hoàng giáp Nguyễn Trù (1668—1738) soạn năm 1733 (ngày 2 tháng 6 Quý Sửu, niên hiệu Long Đức thứ 2), đúng 60 năm sau khi dân làng Trung Tự kiện để đòi lại đất đai bị quân doanh chiếm.
Sau bình phong là một cây thị khoảng 400 tuổi mà vẫn đứng sừng sững, cành lá xum xuê che mát nhà bia. Trong hốc cây đã từng cất giấu tài liệu cách mạng bí mật. Hàng năm vào ngày 20 tháng 8 âm lịch, dân hiếu học trong làng làm lễ tế các bậc tiên hiền dưới bóng cổ thụ này.
Sân đình Trung Tự nay bị thu hẹp nhưng vẫn đủ chỗ làm bàn cờ người, thường chơi trong những ngày hội làng vào dịp rằm tháng ba âm lịch hàng năm. Trước sân có một miếu nhỏ, cửa đề chữ Hán “Ngưỡng chỉ”, trong thờ hai pho tượng Đức Ông Văn Võ đối diện nhau. Hai bên miếu là khu phụ và nhà bia nhỏ thứ ba. Quanh sân có các bức tường gắn nhiều bia ghi công đức.
Đại đình 5 gian kết cấu theo hình chuôi vồ với hậu cung 3 gian và 1 gian nối mái. Ở chính điện có một bộ long ngai kiểu thời nhà Mạc với hai đầu rồng quay vào trong là thứ rất hiếm. Lại có những đồ quý khác như bức chạm quần long tụ hội và chiếc mõ gỗ to hình con cá, dài 1,93m với kích thước khoang bụng 1,1m.
Gian thứ hai chính điện có bộ cửa giữa rộng 4 cánh, phía trên là bức hoành phi cổ nữa, đề chữ Hán “Chiêu điện thiên cổ”. Cửa ngách bên trái treo hoành phi “Trang nghiêm”, cửa bên phải treo hoành phi “Tĩnh túc”. Ở giữa đặt ngai lớn thờ Đức Ông, 2 tay ngai chạm rồng tinh xảo, sau lưng có con rồng bay ra, hai bên gồm 6 trụ đứng, đế hình chân quỳ, 4 góc chạm hình đầu cá chép… Trên ngai xếp bài vị sơn son thếp vàng, đỉnh chạm lưỡng long triều nguyệt, xung quanh chạm trổ mây cuộn có hai đầu rồng vươn lên. Bên trái gian thứ tư còn xây bệ thờ, trên để long án bằng gỗ sơn son thếp vàng và có 6 trụ tay ngai hình rồng.
Tiền đường rộng 5 gian. Gian giữa (trung đình) treo bức hoành phi chạm rồng chầu mặt nguyệt và 4 câu đối gắn trên 4 cột sơn son thếp vàng, tiếp đến là bức hoành phi cổ thứ hai và án thư gỗ từ thế kỷ 17 chạm hình hổ phù tứ linh. Các gian hai bên tiền đường hiện nay đặt chuông, trống, đôi ngựa gỗ, các kiệu, tay ngai và đòn khiêng bát cống.
Lễ hội
Lễ hội truyền thống di tích lịch sử, văn hóa và cách mạng Đình Trung Tự năm 2025 diễn ra trong 2 ngày 11/4 đến 12/4 (tức 14 tháng 3 đến 15 tháng 3 âm lịch), trong đó chính hội là hôm nay (12/4).
Lễ hội năm nay gồm: Lễ thần, rước Long Đình lên chùa Trung Tự; nghi thức dâng hương thần Cao Sơn Đại Vương; giới thiệu về di tích lịch sử, văn hóa và cách mạng Đình Trung Tự; các hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao và chương trình biểu diễn văn nghệ đặc sắc…
Xếp hạng
Đình Trung Tự đã được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia vào ngày 23-6-1992. Lễ hội được tổ chức vào ngày 15 tháng Ba âm lịch hàng năm.
Với những giá trị quý giá về lịch sử, nghệ thuật với nhiều đồ thờ quý hiếm, đình Trung Tự được được nhà nước công nhận, xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa năm 1992. UBND TP. Hà Nội ra quyết định số 756/QĐ-UBND ngày 4/2/2013 về việc công nhận và tổ chức gắn biển địa điểm lưu niệm sự kiện cách mạng kháng chiến.
Ngày 30/3/2022 Chủ tịch Trung ương Hội bảo vệ thiên niên và môi trường Việt Nam đã ban hành Quyết định số 91/QĐ-HMTg về việc công nhận cây thị đình Trung Tự là Cây di sản Việt Nam.
Tài liệu tham khảo
- Báo An ninh Thủ đô, 2016, Chuyện kể ở đình Trung Tự (1): Thầy giáo trở thành Đại Vương, truy cập tại: https://anninhthudo.vn/chuyen-ke-o-dinh-trung-tu-1-thay-giao-tro-thanh-dai-vuong-post294995.antd
- Sơn Dương, 2023, Đình Trung Tự, Tạp chí Người Hà Nội, truy cập tại: https://nguoihanoi.vn/dinh-trung-tu-quan-dong-da-74560.html
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
Trung Tu Communal House (Kim Lien Ward, Hanoi)
Name and Geographic Location
The name Trung Tu Communal House originates from the former Trung Tu village, now belonging to Phuong Lien Ward, Dong Da District, Hanoi. According to historical documents and stone inscriptions that remain, the communal house has gone through many ups and downs along with the history of the nation. Built at an early time, the structure was significantly restored and expanded during the Le and Nguyen dynasties. Each historical period left its own marks on every brick and wooden beam, creating a heritage complex with an admirable cultural depth. The preservation of Trung Tu Communal House across generations reflects the reverence and sense of responsibility of local residents in safeguarding their cultural roots.
At present, Trung Tu Communal House is located in Alley 198, Xa Dan Street, within Kim Lien Ward, Hanoi. This is quite a special location, as the communal house lies hidden within a densely populated residential area while still maintaining a peaceful atmosphere, separate from the bustle of the city. To reach it, visitors can follow Xa Dan Street, turn into Alley 198, and proceed further inside to see the imposing gate of the communal house. This location is not only convenient for visits but also makes Trung Tu Communal House a valuable cultural “quiet space” in the heart of the modern capital.
History and the Deities Worshiped
Trung Tu Communal House may have been built in the late 17th century or early 18th century.
The communal house worships the village tutelary deity Tao Quan Cong. It also worships Cao Son Dai Vuong and Princess Minh Hue (?). The communal house possesses a stone stele composed by a high-ranking official who served as Minister of Rites, Dong Cac Grand Scholar, and Rector of the Imperial Academy during the Le Trung Hung period. The stele mentions the events concerning the deposition and enthronement of King Le Uy Muc (1505–1509) and King Le Tuong Duc (1510–1516), and states that they received assistance from the deity Cao Son Dai Vuong; therefore, Cao Son Dai Vuong came to be worshiped here.
The communal house is also associated with the notable figure Nguyen Hy Quang. According to historical records, the family of the teacher Nguyen Hy Quang settled in Thang Long from the mid–Early Le period. However, by the late 16th century, their clan’s land was seized by a high-ranking official titled Thai Pho, known as Viet Quan Cong. As a result, the people of Trung Tu village had to move and take refuge in the neighboring village of Kim Hoa. Nguyen Hy Quang was born in poverty, but a fortune-teller once saw him walking by Dam Dam Lake and remarked: “This is a talented and virtuous man like Zhang Liang of the Han dynasty and Wei Zheng of the Tang dynasty. In the future he will accomplish great deeds assisting the ruler and serving the country.”
According to the elders of Trung Tu village, in his childhood Nguyen Hy Quang first studied at home and later studied under the teacher Nguyen Tu Huy. After two years with that teacher, he continued his studies with an official surnamed Tran who served as Chief Clerk. Later he returned home and continued studying on his own for another three years. Thanks to this effort, he became proficient in Confucian learning and well-versed in both classical Chinese and vernacular script, with a broad understanding of ancient and contemporary knowledge. The military commander Van Phung Hau Pham Cong Tuc, impressed by his talent, married his daughter to him. At the age of 23, in 1657, Hy Quang took part in the provincial examination of the Dinh Dau year and achieved first place (Giai Nguyen). In 1670 he passed the Si Vong examination and was later appointed as Education Officer of Thuong Tin prefecture.
Today, although the inscriptions on the steles at Trung Tu Communal House are no longer entirely clear, the contributions of teacher Nguyen Hy Quang still shine like a precious mirror. The first official position held by a teacher from Trung Tu village was that of Lang Trung of the Ministry of Personnel, concurrently serving as head of the Ministry of Revenue section, and he was also entrusted with educating Trinh Binh, the son of the Thai Pho.
When Trinh Binh was still young, Nguyen Hy Quang often brought him to the communal hall to teach him carefully. Later, he assisted in matters related to Trinh Binh’s regency. This important yet complicated position brought teacher Hy Quang considerable controversy, but he devoted himself fully to fulfilling his responsibilities. According to Mai The Te, the village tutelary figure Nguyen Hy Quang, while alive, made major contributions to Trung Tu village by reclaiming lands that had been encroached upon by officials for many generations.
After achieving first place in the provincial examination in 1657, he mobilized unity among the village lineages and sought to reclaim their ancestral land. After three or four trials, by 1674—after about 80 years of living as “guests” elsewhere—the people of Dong Tac – Trung Tu were able to return and resume their livelihoods on their ancestral land. In that same year, he used his salary to work together with villagers to repair and reorganize the settlement. Knowing that the land there was soft, Trinh Binh ordered soldiers to bring a herd of elephants to trample the ground and strengthen the foundations of houses as a gesture of gratitude to his teacher.
In June 1691, teacher Nguyen Hy Quang was promoted to the position of Cong Khoa Do Cap Su Trung and granted the title Hien Phuong Ba, but afterward he requested retirement. The following year he fell seriously ill and passed away. Lord Trinh expressed mourning by suspending court audiences for three days and ordered officials of the Ministry of Rites to take care of the funeral rites.
Trung Tu Communal House also served as a place to hide leaflets, gather forces, and shelter revolutionary cadres operating in the inner city of Hanoi. At the end of August 1945, the communal house became the location where a self-defense combat platoon was established and where the provisional revolutionary committee of Trung Tu village was formed. In fact, as early as 1932, a provisional Party cell of the Indochinese Communist Party had been established here.
Architectural Landscape
Despite many historical changes, the old Van Chi house adjacent to Trung Tu Communal House was lost, and the Ngoc Well has only recently been rebuilt. However, the communal house still preserves many relics, including two valuable stone steles and ten ancient parallel sentences. Behind the communal house gate are two small stele houses. The most unique is the boxed stele titled “Dong Tac Ward – Trung Tu Hamlet Boundary Marker,” which was formerly placed at the Van Chi site. The opening text of the stele was composed by the Imperial Academy official Hoang Giap Nguyen Tru (1668–1738) in 1733 (the 2nd day of the 6th month of the year Quy Suu, Long Duc era), exactly 60 years after the villagers of Trung Tu filed a lawsuit to reclaim land occupied by military camps.
Behind the screen wall stands a persimmon tree about 400 years old, still standing firmly with lush branches shading the stele house. Inside the hollow of the tree, secret revolutionary documents were once hidden. Every year on the 20th day of the eighth lunar month, the studious people of the village hold a ceremony to honor the sages under the shade of this ancient tree.
The courtyard of Trung Tu Communal House has now been reduced in size but still has enough space for a human chess game, usually played during the village festival around the full moon of the third lunar month each year. In front of the courtyard stands a small shrine whose door bears the Chinese characters “Nguong Chi,” inside which are two statues of Duc Ong—one representing civil virtues and the other martial virtues—facing each other. On both sides of the shrine are auxiliary areas and a third small stele house. Around the courtyard are walls bearing many steles recording contributions and merits.
The main hall consists of five bays with a “hammer-handle” layout, connected to a three-bay sanctuary and an additional connecting bay. In the main sanctuary there is a rare dragon throne in the style of the Mac dynasty, with two dragon heads facing inward. There are also other precious objects such as a carved panel depicting a gathering of dragons and a large wooden fish-shaped temple drum measuring 1.93 meters long, with a body cavity measuring 1.1 meters.
The second bay of the main hall has a central door with four wide panels. Above it hangs another ancient horizontal board bearing the Chinese characters “Chieu Dien Thien Co.” The side entrance on the left bears the board “Trang Nghiem,” while the right entrance bears the board “Tinh Tuc.” In the center stands a large throne for worshiping Duc Ong, with finely carved dragon armrests; behind it is a flying dragon motif, with six upright pillars on both sides and bases shaped like kneeling legs, with carp-head carvings at the four corners. On the throne are spirit tablets lacquered in red and gilded in gold, with a crest carved with two dragons facing the moon and surrounding cloud motifs with two dragon heads rising upward. On the left side of the fourth bay there is also a worship platform on which stands a lacquered and gilded wooden altar table with six dragon-shaped armrest pillars.
The front hall has five bays. In the central bay hangs a horizontal board carved with dragons facing the moon and four pairs of parallel sentences attached to four lacquered and gilded columns. Next to it is another ancient horizontal board and a wooden desk from the 17th century carved with tiger-faced motifs and the Four Sacred Creatures. The side bays of the front hall now house a bell, a drum, a pair of wooden horses, palanquins, throne armrests, and carrying poles used for ceremonial palanquins.
Festival
The traditional festival of the historical, cultural, and revolutionary site of Trung Tu Communal House in 2025 takes place over two days, from April 11 to April 12 (corresponding to the 14th and 15th days of the third lunar month), with the main celebration on April 12.
This year’s festival includes rituals honoring the deity, a procession carrying the Long Dinh palanquin to Trung Tu Pagoda, an incense-offering ceremony dedicated to Cao Son Dai Vuong, introductions about the historical, cultural, and revolutionary site of Trung Tu Communal House, as well as cultural, sports, and artistic performances.
Recognition
Trung Tu Communal House was recognized as a National Architectural and Artistic Monument on June 23, 1992. The annual festival is held on the 15th day of the third lunar month.
With its valuable historical and artistic significance, along with many rare worship objects, Trung Tu Communal House was officially recognized and ranked as a historical–cultural monument by the state in 1992. The Hanoi People’s Committee issued Decision No. 756/QD-UBND on February 4, 2013, recognizing and installing a commemorative plaque marking it as a revolutionary historical site.
On March 30, 2022, the President of the Central Association for the Protection of Nature and Environment of Vietnam issued Decision No. 91/QD-HMTg recognizing the persimmon tree at Trung Tu Communal House as a Vietnam Heritage Tree.
References
- Báo An ninh Thủ đô, 2016, Chuyện kể ở đình Trung Tự (1): Thầy giáo trở thành Đại Vương, truy cập tại: https://anninhthudo.vn/chuyen-ke-o-dinh-trung-tu-1-thay-giao-tro-thanh-dai-vuong-post294995.antd
- Sơn Dương, 2023, Đình Trung Tự, Tạp chí Người Hà Nội, truy cập tại: https://nguoihanoi.vn/dinh-trung-tu-quan-dong-da-74560.html
Tiếng Pháp
Dinh Trung Tu (Kim Lien Ward, Ha Noi)
Name and Geographic Location
The name Dinh Trung Tu originates from the former village of Trung Tu, which today belongs to Phuong Lien Ward, Dong Da District, Ha Noi. According to historical documents and stone inscriptions still preserved, the communal house has gone through many ups and downs together with the nation’s history. Built at an early period, the structure was significantly restored and expanded during the Le and Nguyen dynasties. Each historical period has left distinct marks on every brick and wooden beam, creating a heritage complex with an admirable cultural depth. The preservation of Dinh Trung Tu through different eras reflects the reverence and the awareness of safeguarding ancestral roots among generations of local residents.
At present, Dinh Trung Tu is located in Alley 198, Xa Dan Street, within the area of Kim Lien Ward, Ha Noi. This is a rather special location, as the communal house is hidden inside a densely populated residential area yet still maintains a peaceful atmosphere, separated from the bustle of the city. To reach the site, visitors can follow Xa Dan Street, turn into Alley 198, and go deeper inside to see the solemn gate of the communal house. This location not only makes visiting convenient but also allows Dinh Trung Tu to become a valuable cultural “quiet space” right in the center of the modern capital.
History and Deities Worshiped
Dinh Trung Tu may have been built in the late 17th century or the early 18th century.
The communal house worships the tutelary deity Tao Quan Cong. It also worships Cao Son Dai Vuong and Minh Hue Princess (?). The communal house possesses a stone stele composed by a Minister of Rites and Dong Cac Dai Hoc Si who also served as Te Tuu of Quoc Tu Giam during the Later Le period. The stele mentions the events concerning the deposition and enthronement of King Le Uy Muc (1505–1509) and King Le Tuong Duc (1510–1516), and notes that they were supported by the deity Cao Son Dai Vuong; therefore, this deity came to be worshiped here.
The communal house is also associated with the notable figure Nguyen Hy Quang. According to historical records, the family of the teacher Nguyen Hy Quang settled in Thang Long in the middle of the Early Le period. However, in the late 16th century, their lineage had their land seized by a Thai pho titled Viet Quan Cong. As a result, the villagers of Trung Tu had to temporarily reside in the neighboring village of Kim Hoa. Nguyen Hy Quang was born in poverty, but a fortune teller once saw him walking by Dam Dam Lake and praised him:
“This is a talented and virtuous person like Zhang Liang of the Han dynasty or Wei Zheng of the Tang dynasty. In the future he will surely accomplish great deeds in assisting the ruler and helping the country.”
According to elders of Trung Tu village, Nguyen Hy Quang first studied at home, then studied under the teacher Nguyen Tu Huy. After two years with that teacher, he continued his studies with an official surnamed Tran who held the post of Truong su. Afterwards, he returned home and studied on his own for another three years. Thanks to this effort, he mastered both Confucian learning and Nom script, and understood knowledge from both ancient and contemporary times. The military commander Van Phung hau Pham Cong Tuc admired his talent and married his daughter to him. At the age of 23, in 1657, Hy Quang took part in the provincial examination of the Dinh Dau year and achieved the title of Giai Nguyen; in 1670 he passed the Si Vong examination. Later he was appointed as Giao thu of Thuong Tin prefecture.
Today, although the inscriptions on the steles at Dinh Trung Tu are no longer clearly legible, the contributions of the teacher Nguyen Hy Quang still shine like jade. The first official position held by a teacher from Trung Tu village was Lang trung of the Ministry of Personnel, concurrently Tri bo Ho, and he was also entrusted with the education of Trinh Binh, the son of the Thai pho.
When Trinh Binh was still young, Nguyen Hy Quang often led him to the communal hall and carefully instructed him. Later, he assisted in matters related to Trinh Binh’s regency. This important yet complicated position caused the teacher Hy Quang to face considerable controversy. Nevertheless, he devoted all his effort to fulfilling his responsibilities. According to Mai The Te, the village tutelary figure Nguyen Hy Quang, while alive, made significant contributions to Trung Tu village in reclaiming land that had been encroached upon by officials for many generations.
After obtaining the Giai Nguyen title in 1657, he mobilized unity among the clans of the village and sought ways to reclaim their former land. After three or four trials, by 1674—after about eighty years of having to “live in temporary refuge”—the people of Dong Tac – Trung Tu were able to return and resume their livelihoods on the ancestral land. In that same year, he used his salary together with the villagers to repair and rebuild the village. Knowing that the ground there was weak, Trinh Binh ordered soldiers to bring elephants to the site to trample and strengthen the foundation as a gesture of gratitude to his teacher.
In June 1691, Nguyen Hy Quang was promoted to Cong khoa Do cap Su trung and granted the title Hien Phuong ba, but soon afterward he requested retirement. The following year he became seriously ill and passed away. Lord Trinh, moved by his death, ordered a three-day suspension of court sessions and instructed officials of the Ministry of Rites to take charge of the funeral rites.
Dinh Trung Tu also served as a place where revolutionary leaflets were hidden and where cadres operating in the inner area of Ha Noi were sheltered and assembled. At the end of August 1945, the communal house became the location for establishing a self-defense combat platoon and the provisional revolutionary committee of Trung Tu village. In fact, as early as 1932, a provisional Party cell of the Indochinese Communist Party had already been formed here.
Architecture and Landscape
Despite many historical changes, the former Van Chi house adjacent to Dinh Trung Tu has been lost, and the Ngoc Well has only recently been rebuilt. However, many relics are still preserved in the communal house, including two valuable steles and ten ancient parallel sentences.
Behind the gate of the communal house are two small stele houses. The most unique is the boxed stele titled “Dong Tac phuong Trung Tu thon dia gioi kiet” (Boundary marker of Trung Tu hamlet, Dong Tac ward), which was previously placed at the Van Chi site. The introductory text of the stele was composed by Tu nghiep of Quoc Tu Giam, Hoang giap Nguyen Tru (1668–1738) in 1733 (June 2 of the Quy Suu year, the second year of the Long Duc era), exactly sixty years after the villagers of Trung Tu filed a lawsuit to reclaim land occupied by military camps.
Behind the screen wall stands a thi tree about 400 years old, still towering with luxuriant branches shading the stele house. In the hollow of this tree, secret revolutionary documents were once hidden. Every year on the 20th day of the eighth lunar month, the studious people of the village hold a ceremony to honor the sages beneath this ancient tree.
The courtyard of Dinh Trung Tu is now smaller but still spacious enough to host human chess games, usually played during the village festival around the full moon of the third lunar month each year. In front of the courtyard stands a small shrine with a door inscribed in Chinese characters “Nguong chi”, inside which are two statues of Duc Ong in civil and military attire facing each other. On both sides of the shrine are auxiliary areas and a third small stele house. Around the courtyard are walls bearing many steles recording meritorious contributions.
The main communal hall consists of five compartments arranged in a “chuoi vo” layout, connected to a rear sanctuary of three compartments and one linking bay. In the main hall there is a long ngai throne in the style of the Mac dynasty, with two dragon heads facing inward—an extremely rare object. Other valuable artifacts include a carved panel depicting a gathering of dragons and a large wooden fish-shaped temple drum measuring 1.93 meters in length with a belly cavity of 1.1 meters.
In the second compartment of the main hall is a wide central door set with four panels; above it hangs another ancient horizontal board inscribed in Chinese characters “Chieu dien thien co.” The side door on the left bears the board “Trang nghiem,” while the right door bears “Tinh tuc.” At the center stands a large throne dedicated to Duc Ong, with finely carved dragon armrests; behind it a dragon appears to emerge in flight. On both sides are six standing pillars with kneeling bases, and the four corners are carved with carp heads. On the throne are gilded ancestral tablets, with the crest carved with the motif of two dragons facing the moon, surrounded by swirling cloud carvings and two dragon heads rising upward. On the left side of the fourth compartment, an altar platform has been built, on which stands a lacquered and gilded wooden long an table with six dragon-shaped armrest pillars.
The front hall has five compartments. The central bay (trung dinh) displays a horizontal board carved with dragons flanking the moon and four pairs of parallel sentences attached to four lacquered and gilded columns, followed by another ancient horizontal board and a wooden altar table from the 17th century carved with the motif of ho phu and the four sacred creatures. The side compartments of the front hall currently house bells, drums, a pair of wooden horses, palanquins, ceremonial armrests, and carrying poles for offerings.
Festival
The traditional festival of the historical, cultural, and revolutionary site of Dinh Trung Tu in 2025 took place over two days from April 11 to April 12 (corresponding to the 14th to the 15th days of the third lunar month), with the main festival day on April 12.
The festival included: ritual offerings to the deities, a procession carrying the Long Dinh palanquin to Chua Trung Tu; incense offering ceremony to Cao Son Dai Vuong; introductions about the historical, cultural, and revolutionary heritage of Dinh Trung Tu; as well as cultural, sports, and artistic performance activities.
Classification
Dinh Trung Tu was recognized as a National Architectural and Artistic Monument on June 23, 1992. The annual festival is held on the 15th day of the third lunar month.
With its valuable historical and artistic significance and many rare ritual objects, Dinh Trung Tu was officially recognized and classified by the State as a historical–cultural monument in 1992. The People’s Committee of Ha Noi issued Decision No. 756/QD-UBND dated February 4, 2013, recognizing and installing a commemorative plaque marking a revolutionary resistance event at the site.
On March 30, 2022, the President of the Central Association for the Protection of Nature and Environment of Viet Nam issued Decision No. 91/QD-HMTg recognizing the thi tree at Dinh Trung Tu as a Vietnam Heritage Tree.
References
- Báo An ninh Thủ đô, 2016, Chuyện kể ở đình Trung Tự (1): Thầy giáo trở thành Đại Vương, truy cập tại: https://anninhthudo.vn/chuyen-ke-o-dinh-trung-tu-1-thay-giao-tro-thanh-dai-vuong-post294995.antd
- Sơn Dương, 2023, Đình Trung Tự, Tạp chí Người Hà Nội, truy cập tại: https://nguoihanoi.vn/dinh-trung-tu-quan-dong-da-74560.html
Tiếng Trung
中寺亭（河内市金莲坊）
名称与地理位置
“中寺亭”这一名称源自昔日的中寺村，如今隶属河内市栋多郡方莲坊。根据现存的历史文献和碑刻资料，这座亭历经民族历史的多次兴衰变迁。建筑创建时间较早，在黎朝与阮朝时期曾得到较大规模的修缮与扩建。每一个历史阶段都在砖石与木构之上留下了独特印记，使整座遗迹形成了深厚而令人敬仰的文化积淀。历代当地居民对中寺亭的保护与延续，也体现出他们对祖源与传统的敬重之心。
如今，中寺亭位于河内市金莲坊社坛街198号巷内。这里的位置颇为特殊：亭隐于人口密集的居民区之中，却仍保持着宁静的空间，与城市的喧嚣相对隔离。前往此处，可沿社坛街主轴进入198号巷，深入巷内即可看到庄严的亭门。这一位置不仅方便参观，也使中寺亭成为现代首都中心里一处珍贵的“文化静地”。
历史与祭祀人物
中寺亭大约建于17世纪末至18世纪初。
中寺亭供奉的城隍为曹郡公（Tao Quan Cong）。此外，亭中还供奉高山大王（Cao Son Dai Vuong）与明慧公主（Minh Hue Cong Chua）。亭内有一块石碑，由黎中兴时期礼部尚书、东阁大学士兼国子监祭酒所撰。碑文记载了废立黎威穆帝（Le Uy Muc，1505—1509）与黎襄翼帝（Le Tuong Duc，1510—1516）的历史事件，并提到得到高山大王的庇佑，因此高山大王受到供奉。
此亭还与名人阮希光（Nguyen Hy Quang）密切相关。据史料记载，阮希光的家族自黎初时期中期便迁居升龙。然而在16世纪末，该家族的土地被一位太傅越郡公侵占，从此中寺村民不得不迁往邻近的金花村寄居。阮希光出生于贫困之中，但曾有一位相士见他在淫潭湖（Dam Dam）边行走，赞叹道：
“此人贤能如汉代张良、唐代魏征，将来必能辅君治国。”
据中寺村的老人们讲述，阮希光幼年先在家学习，后来拜阮自辉（Nguyen Tu Huy）为师。跟随老师学习两年后，他转而师从陈姓长史官。随后他回家自学三年，因此通晓儒学、精于喃文，对古今学问皆有深刻理解。提督文奉侯范公肃（Pham Cong Tuc）赏识其才，将女儿许配给他。23岁时，即1657年，他参加丁酉科乡试，考中解元；1670年又中士望科。之后被任命为常信府教授。
如今，中寺亭碑刻中的史迹虽已不甚清晰，但阮希光老师的功绩仍如玉镜般光明。他最初担任的官职为吏部郎中兼知户部事务，并被委任教授郑柄（Trinh Binh），即太傅之子。
当郑柄年幼时，他常带其到亭殿中，耐心教导。后来他又参与辅佐郑柄摄政之事。地位虽重要，却也复杂，使阮希光老师承受不少议论。然而他仍竭尽心力完成职责。村中人士梅世济（Mai The Te）指出：城隍阮希光生前曾为中寺村作出巨大贡献，帮助村民夺回被官员侵占多代的土地。
自1657年考中解元后，他团结村中各族姓，共同设法讨回旧地。经过三、四次审理，至1674年，在经历约80年“寄居”之后，东作—中寺的百姓终于回到祖先旧地恢复生计。当年他还拿出俸禄，与村民一起整修村落。由于土地松软，郑柄派军队带领大象前来踏实地基，以报答恩师。
1691年六月，阮希光被升任工科都给事中，封显方伯（Hien Phuong Ba），但不久请求致仕。次年他重病去世。郑主悲痛，下令停朝三日，并命礼部官员负责丧礼。
中寺亭在近现代时期也具有革命历史意义。这里曾用于藏匿传单、集结和掩护在河内内城活动的干部。1945年8月底，此处成立了战斗自卫中队，并诞生了中寺村临时革命委员会。早在1932年，这里就建立了印度支那共产党组织的一个预备党支部。
建筑与景观
历经岁月变迁，中寺亭旁旧日的文址已被占用，玉井也在近年才重建。但亭内仍保存许多遗物，包括两块珍贵石碑和十副古对联。亭门之后有两座小碑亭，其中最独特的是“东作坊中寺村地界碣”石碑（即中寺村界碑），原本置于文址。碑文开头由国子监司业、黄甲阮储（Nguyen Tru，1668—1738）撰写于1733年（龙德二年六月初二），正值中寺村民为夺回被军营占据土地而诉讼成功60年之后。
影壁之后有一棵约四百年的柿树，依然挺立繁茂，树荫覆盖碑亭。树洞曾用于隐藏秘密革命文件。每年农历八月二十日，村中好学之士会在这棵古树下祭祀先贤。
如今中寺亭的庭院虽已缩小，但仍可摆放“人棋”棋盘，通常在每年农历三月十五前后的村会期间举行。庭前有一座小祠，门上题汉字“仰止”，内供文武德翁两尊神像相对而立。祠两侧为附属建筑及第三座小碑亭。院墙周围镶嵌着多块功德碑。
大亭为五间结构，呈“槌柄形”布局，后宫三间并有一间连接屋顶。正殿内有一座莫朝式龙座，两条龙首向内相对，极为罕见。此外还有多件珍贵文物，如“群龙会聚”雕刻以及一件大型木鱼，鱼形，长1.93米，腹腔宽1.1米。
正殿第二间中央为四扇大门，上方悬挂古匾额，题“昭殿千古”。左侧偏门悬匾“庄严”，右侧悬匾“静肃”。中央安置德翁神座，两侧龙形扶手雕刻精细；背后有飞龙形象；两边立有六柱，底座呈跪足形，四角雕有鲤鱼头纹样。神座上置金漆牌位，顶部雕刻“双龙朝月”，周围云纹环绕，龙首上扬。第四间左侧还建有祭台，上置朱漆贴金木制龙案，配六根龙形扶手柱。
前殿亦为五间。中间一间悬挂雕有双龙朝月的匾额，并在四根朱漆贴金柱上挂有四副对联；其后还有第二块古匾及一张17世纪木制书案，雕刻“虎符四灵”图案。两侧各间现摆放钟、鼓、木马、轿舆、扶手架以及抬轿横杠等器物。
节庆
2025年中寺亭历史、文化与革命遗迹传统节庆于4月11日至4月12日（即农历三月十四至十五）举行，其中正会为4月12日。
节庆活动包括：祭神仪式、抬龙亭至中寺寺庙游行、向高山大王进香仪式、介绍中寺亭历史文化与革命遗迹，以及多项文化、体育活动和精彩文艺表演。
保护与认定
中寺亭于1992年6月23日被列为国家级建筑艺术遗迹。每年农历三月十五日举行传统节会。
由于其珍贵的历史与艺术价值以及众多稀有祭祀器物，中寺亭于1992年被国家认定为历史文化遗迹。河内市人民委员会于2013年2月4日颁布第756/QĐ-UBND号决定，确认并设立抗战革命纪念地点标志。
2022年3月30日，越南自然与环境保护协会中央主席颁布第91/QĐ-HMTg号决定，认定中寺亭的柿树为“越南遗产树”。
参考资料。
- Báo An ninh Thủ đô, 2016, Chuyện kể ở đình Trung Tự (1): Thầy giáo trở thành Đại Vương, truy cập tại: https://anninhthudo.vn/chuyen-ke-o-dinh-trung-tu-1-thay-giao-tro-thanh-dai-vuong-post294995.antd
- Sơn Dương, 2023, Đình Trung Tự, Tạp chí Người Hà Nội, truy cập tại: https://nguoihanoi.vn/dinh-trung-tu-quan-dong-da-74560.html
