Tiểu sử
Cư sĩ Trần Đình Ân sinh năm Giáp Tý (1624) dưới thời chúa Nguyễn Phúc Nguyên (1614-1637), nguyên quán xã Hà Trung huyện Minh Linh thuộc tỉnh Quảng Trị (Minh Linh trước thuộc tỉnh Quảng Bình). Tổ tiên Trần Đình Ân nguyên ở làng Hà Trung xứ Thanh Hố, về sau theo chúa Nguyễn Hồng vào Đàng Trong lập làng Hà Trung ở huyện Minh Linh này.
Cư sĩ Trần Đình Ân làm quan trải 4 triều chúa Nguyễn, từ đời chúa Nguyễn Phúc Lan đến đời Nguyễn Phúc Chu. Cư sĩ phát tâm Quy y Tam bảo, có Pháp danh là Tịnh Tín, hiệu Minh Hồng. Về sau ông xin thọ giới Tại gia Bồ Tát tại Giới đàn Thiền Lâm do Hòa thượng Thạch Liêm làm đàn đầu.
Năm Đinh Mùi (1667) chúa Nguyễn Phúc Tần đi chơi cửa biển Tư Dung thấy cảnh đẹp ở núi Quy sơn, chúa đã sai Thủ bạ Trần Đình Ân dựng chùa Hồ Vinh trên nền tháp cổ Champa.
Năm Đinh Tỵ (1677) Trần Đình Ân làm Hội chủ, trùng tu chùa Bình Trung ở Hà Trung, Minh Linh, Quảng Trị và đúc chiếc Khánh đồng gọi: “Bình Trung Quán Khánh” vào tháng 8 cùng năm. Hiện bảo tồn tại chùa Thiên Mụ Huế.
Năm Mậu Ngọ (1678) cư sĩ đã cùng với nhiều người khác như bà Chánh cung của chúa Nguyễn Phúc Tần, các công tử, Tể quan trong phủ Chúa, chú tạo Đại hồng chung chùa Sùng Ân ở làng An Lưu huyện Phú Vang tỉnh Thừa Thiên hiện nay vẫn còn.
Năm Quý Mùi (1703) cư sĩ được 78 tuổi, dâng sớ cáo lão, xin hai ba lần chúa mới ưng thuận cho hồi hưu và ban bài tựa và thơ viết vào lãnh hoa trắng. Về sau khắc vào bia đá “Tứ công thần bi” Hiện còn ở chùa Bình Trung Quảng Trị:
Nguyên âm Hán:
特身至善性精純
輔贊吾朝四世人
政業已成辭紫綬
道心恆現卻紅塵
熙熙鶴髮同商皓
儼儼仙風亦漢臣
此去廣平何所事
青山錄水樂天倫
正 和 二 十 四 年 癸 未 十 一 月 初 二 日
Phiên âm:
Đặc thân chí thiện, tánh tinh thuần,
Phụ tán ngô triều tứ thế nhân.
Chính nghiệp dĩ thành từ tử thụ,
Đạo tâm hằng hiện khước hồng trần
Hi hi hạc phát đồng Thương Hạo;
Nghiễm nghiễm tiên phong diệc Hán thần.
Thử khứ Quảng Bình hà sở sự,
Thanh sơn lục thuỷ lạc thiên luân.
(Do Bảng Trung Hầu Nguyễn Khoa Chiêm cho khắc bia đá dựng trước cổng chùa Bình Trung ngày 02 tháng 11 năm Quý mùi, niên hiệu Chính Hồ thứ 24 (1703) để kỷ niệm).
Bài dịch:
Suốt đời vui thiện, tính tinh thuần
Giúp việc bốn triều, bậc lão nhân.
Chính nghiệp đã thành, từ mũ ấn,
Đạo tâm thường hiện, lánh hồng trần.
Phơ phơ tóc bạc như Thương Hạo
Phới phới lòng tiên tựa Hán thần.
Về ở Quảng Bình chi bận nhỉ,
Non xanh nước biếc thoả tinh thần.
Trong “Hải ngoại kỷ sự” ngài Thạch Liêm cũng đã khen cư sĩ Trần Đình Ân : “cùng người giao hữu rất chơn thành, chẳng khoe khoang phú quý công danh; đạm bạc thanh cao, có phong độ văn minh kẻ chợ ..”
Ngồi ra, cư sĩ trong khi làm quan đã vận dụng tư tưởng Phật giáo với tinh thần ích nước lợi dân; phụng sự như lời thưa của cư sĩ đối với ngài Thạch Liêm: “Lão Hòa thượng từ tâm chịu truyền dạy cho đệ tử, thì một lòng kiên quyết, bất luận năm mười năm, quyết học cho được cảm cách ứng nghiệm mới thôi. Nguyện xin trọn đời hy sinh làm việc cứu dân lợi nước, nhứt thiết chẳng dám để mang tội với cao xanh vậy”.
Mùa Xuân năm Bính Tuất (1706) vì tuổi già sức yếu, cư sĩ qua đời thọ 81 tuổi. Được chúa truy tặng Đôn Hậu công thần đặc tiến trụ quốc kim tử Vinh lộc đại phu.
(Tư liệu chính: Đại nam liệt truyện tiền biên – Bản dịch của Viện sử học-NXB Thuận Hố 1993.)
Nguồn: Thích Trung Hậu-Thích Hải Ấn, Chư Tôn Thiện Đức & Cư sĩ Hữu Công Phật giáo Thuận Hóa – Tập 1, xuất bản 2011.
