Tiểu sử
Trong thời kỳ Ngô Đình Diệm được Mỹ hậu thuẫn đưa về cầm quyền tại miền Nam Việt Nam thì chính sách gia đình trị và thiên vị Thiên Chúa giáo bộc lộ rõ nét. Các tôn giáo có trước Thiên Chúa giáo là mục đích tấn công của Ngô Đình Diệm. Từ năm 1954 đến 1963, Phật giáo là mục đích của chính sách kỳ thị đó. Khủng bố trắng, chụp mũ những người Phật tử trung kiên là Việt cộng. Chính sách kỳ thị rõ nét nhất là chụp mũ làm Việt cộng rồi bắt bớ, chôn sống, bắn giết rồi bỏ bao bố vứt xuống sông phi tang, ai không theo thì bắt giam, gán cho khẩu hiệu là thân Cộng, là Việt cộng v.v… Cao điểm là vụ triệt hạ cờ Phật giáo vào năm 1963.
Phật giáo đồ đã bị xúc phạm, thà chết chứ không chịu khuất phục trước bạo quyền. Tại chùa Từ Đàm Huế, đã nổ ra cuộc biểu tình phản đối chính sách kỳ thị đó. Tại buổi mitting có Tỉnh trưởng Thừa Thiên Nguyễn Văn Đẳng hứa sẽ cho phát thanh lại buổi mitting này vào tối cùng ngày vào lúc 19 giờ. Phật tử Huế ai nấy đều mở đài để nghe tường thuật buổi mitting buổi sáng hôm đó.
Nhưng đúng 19 giờ không phát lại. Phật tử nóng lòng tự động kéo nhau đến đài phát thanh Huế để nghe ngóng tin tức. Bên trong đài phát thanh có các vị lãnh đạo đang chất vấn Ban Giám Đốc đài nhưng chưa được giải thích thì ngồi sân đài, các Phật tử kéo đến ngày càng đông , người đứng kẻ ngồi đang chờ đợi sự giải thích thì bất ngơ một đồn xe thiết giáp do thiếu tá Đặng Sỹ từ đường lộ đâm thẳng vào cổng đài vừa nổ súng vừa xịt nước, vừa ném lựu đạn cay, cứ thế cán thẳng vào đám đông đang hỗn loạn tìm cách né tránh. Vì người quá đông nên không chạy kịp và một số bị thương, bị họng súng xe tăng, xe bọc thép bắn chết, số khác bị cán chết. Trong số đó có các em Oanh vũ và Phật tử đang độ tuổi học sinh.
Phật tử nguyễn Thị Ngọc Lan “sinh năm 1951” Pháp danh Tâm Chánh là con của Phật tử Nguyễn Văn Hàm sinh năm 1922 ở làng Đại Áng, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, và mẹ là Phật tử Nguyễn Thị Lượng sinh năm 1922 tại Bích La Đông, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Gia đình Phật tử Nguyễn Thị Ngọc Lan có 10 anh em và Phật tử là con gái thứ 3 trong gia đình. Phật tử Ngọc Lan hy sinh đêm 8/5/1963 tại đài phát thanh Huế do xe Tăng của chế độ Ngô Đình Diệm xả súng bắn và cán chết ngay trước cổng đài phát thanh Huế lúc 8 giờ tối. Được Giáo hội Phật giáo Trung phần tấn phong Thánh tử đạo năm 1965. Trước năm 1963 gia đình ở tại số 31/4 đường Huyền Trân công Chúa nay ở tại 172 Điện Biên Phủ – Huế.
Nguồn: Thích Trung Hậu-Thích Hải Ấn, Chư Tôn Thiện Đức & Cư sĩ Hữu Công Phật giáo Thuận Hóa – Tập 1, xuất bản 2011.
