Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Hưng Khánh, dân gian thường gọi là chùa Yên Nậu, xuất phát từ tên làng cổ nơi chùa tọa lạc, qua nhiều thế hệ đã trở thành cách gọi quen thuộc trong dân gian, mang đậm dấu ấn lịch sử và ký ức cộng đồng địa phương.
Hiện nay, chùa tọa lạc tại làng Yên Nậu, xã Hưng Nam Nguyên, tỉnh Nghệ An. Ngôi chùa được xây dựng trên khu đất cao ráo, thoáng đãng, phía trước có dòng nước uốn quanh, phía sau là hệ thống đê và đồng ruộng rộng lớn, tạo nên thế đất hài hòa giữa yếu tố tự nhiên và phong thủy truyền thống. Không gian quanh chùa thanh bình, đậm chất làng quê Bắc Trung Bộ.
Lịch sử và nhân vật
Theo truyền thuyết dân gian địa phương, được khởi dựng tại làng Yên Nậu vào năm Đinh Hợi, khoảng trước các thế kỷ XVI – XVII, tuy niên đại cụ thể đến nay vẫn chưa xác định rõ. Từ buổi đầu hình thành, ngôi chùa đã giữ vai trò là trung tâm sinh hoạt Phật giáo quan trọng của cư dân vùng Hưng Nguyên và các địa phương lân cận, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng không chỉ của nhân dân xã Hưng Thông mà còn của nhiều vùng phụ cận như Nam Cát (Nam Đàn), Hưng Long, Hưng Lĩnh, Hưng Xá, Hưng Tân, Hưng Đạo…
Chùa được dựng trên một gò đất cao ráo, phía trước có dòng nước uốn quanh mềm mại, phía sau là tuyến đê lớn tạo thế tựa vững chắc. Hai bên là cánh đồng màu mỡ của vùng quê chiêm trũng, nơi bao đời người dân Yên Nậu sinh sống bằng nghề nông nghiệp. Chính địa thế “tiền thủy hậu sơn” ấy đã tạo nên phong cảnh hữu tình và thế đất bền vững cho ngôi cổ tự. Toàn bộ khuôn viên chùa rộng khoảng 5.101 m², từng là một không gian tín ngưỡng rộng lớn và xanh mát giữa làng quê xứ Nghệ.
Theo lời kể của các bậc cao niên trong vùng, chính điện chùa xưa được xây bằng gạch ong, kết hợp vữa vôi mật theo kỹ thuật xây dựng truyền thống cổ. Trong khuôn viên có đầy đủ các hạng mục như tam quan, ao phóng sinh, giếng nước, hồ sen cùng nhiều công trình phụ trợ phục vụ sinh hoạt tôn giáo. Phía trước chùa nổi bật với hai cây thông cổ thụ cao lớn và một cây bàng tỏa bóng rộng quanh năm. Phía tây có cây đa cổ thụ sum suê, được xem như dấu mốc quen thuộc của cả vùng. Người dân đi xa hay từ chợ Vinh trở về thường nhìn bóng đa để định hướng tìm đường về làng.
Bên trái chùa trước đây còn có cây ngãi thiên đường, mỗi dịp Tết đến hoa nở rực rỡ, hương thơm lan tỏa khắp không gian. Nhà chùa thường cắt hoa ban lộc cho dân làng mang về thờ cúng đầu năm với niềm tin sẽ đem lại phúc lành và may mắn. Xa hơn phía trước là giếng nước phục vụ sinh hoạt cho người dân Xóm 2 cùng những cánh đồng trải rộng của các xã Hưng Thông, Hưng Long, Hưng Lĩnh, Hưng Xá và Nam Cát. Bao quanh chùa là hệ thống cây xanh, ruộng nương và đất canh tác do nhân dân đóng góp để tạo nguồn hoa lợi phục vụ việc hương khói quanh năm.
Về mặt kiến trúc, chùa Hưng Khánh được xây theo kiểu chữ “Nhất”, mang đặc trưng của nhiều ngôi chùa cổ vùng Bắc Trung Bộ. Tuy trải qua biến thiên của lịch sử và thời gian, đến nay khu di tích vẫn còn lưu lại một số dấu tích quan trọng như nền móng cũ, bàn thờ chúng sinh, đài hóa vàng, giếng nước và ao sen cổ. Trước đây chùa còn có đại hồng chung cùng nhiều công trình phụ trợ khá quy mô, tạo nên một quần thể kiến trúc hoàn chỉnh và linh thiêng.
Đến khoảng năm 1950, do hoàn cảnh lịch sử và nhu cầu sử dụng công trình công cộng tại địa phương, chùa bị tháo dỡ. Tuy nhiên, phần diện tích đất chùa rộng 5.101 m² thuộc thửa số 453, tờ bản đồ số 3 vẫn được nhân dân gìn giữ nguyên vẹn cho đến ngày nay. Dù không còn kiến trúc xưa, nơi đây vẫn là không gian tâm linh quen thuộc của cộng đồng. Vào các ngày mồng một, ngày rằm hàng tháng, người dân trong vùng vẫn đến dâng hương lễ Phật; đặc biệt vào dịp rằm tháng Bảy hằng năm, nhân dân địa phương đều tổ chức tế lễ trang nghiêm để tưởng nhớ tiền nhân và cầu mong bình an.
Suốt nhiều thế kỷ tồn tại, chùa Hưng Khánh không chỉ là nơi thờ Phật mà còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng và văn hóa tinh thần của cư dân Yên Nậu. Ngôi chùa đã góp phần nuôi dưỡng đời sống tâm linh, gìn giữ phong tục truyền thống và bản sắc văn hóa của cộng đồng làng xã xứ Nghệ.
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, khu vực chùa Hưng Khánh không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng mà còn trở thành địa điểm hội họp của chi bộ Đảng, các tổ chức đoàn thể cách mạng và các bậc chức sắc trong làng, góp phần phục vụ phong trào kháng chiến và bảo vệ quê hương. Nhờ vị trí kín đáo, địa thế thuận lợi và gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng, nơi đây từng là địa điểm hoạt động bí mật lý tưởng của cán bộ cách mạng trong những năm tiền khởi nghĩa. Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, chùa là nơi trú ngụ, gặp gỡ, trao đổi và tổ chức các hoạt động của lực lượng Việt Minh trong vùng. Nhiều cán bộ cách mạng như các cụ Lê Nghĩa (bí danh Đoàn Ngãi), Lê Tiếu, Nguyễn Châu Trung… đã từng hoạt động tại đây, góp phần gây dựng và phát triển phong trào cách mạng ở địa phương.
Năm 2017, chùa được Sở Văn hóa và Thể thao Nghệ An xác nhận là 1 trong 4 di tích lịch sử của làng Yên Nậu.
Năm 2019, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Nghệ An đã có Quyết định số 119/QĐ-BTS ngày 24-11-2019 về việc bổ nhiệm Đại đức Thích Đồng Phát về trụ trì chùa Hưng Khánh và UBND tỉnh Nghệ An cũng đã có Quyết định số 4551/QĐ-UBND về việc cho phép khảo sát, lập quy hoạch xây dựng chùa Hưng Khánh trên khu đất có diện tích khoảng 8,442m2.
Kiến trúc cảnh quan
Tổng thể quy hoạch ngôi chùa được tổ chức theo bố cục trục thần đạo truyền thống lấy tòa Tam Bảo làm trung tâm, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc thờ tự và cảnh quan sơn thủy nhằm tạo nên một không gian thiền môn trang nghiêm, thanh tịnh.
Toàn bộ công trình được bố trí trên khu đất rộng 8,442m2, có hệ thống mặt nước bao quanh, hình thành thế phong thủy tụ thủy minh đường đặc trưng trong kiến trúc tâm linh Á Đông. Trục chính của chùa được định hướng từ cổng Tam quan qua sân nội tự đến khu Chính điện, tạo nên sự đăng đối và chiều sâu không gian rõ rệt.
Phía trước quần thể là hệ thống kênh nước chạy dọc theo mặt tiền khuôn viên, vừa đóng vai trò phân tách không gian ngoại vi với nội tự, vừa tạo yếu tố thủy cảnh giúp điều hòa vi khí hậu.
Tam Quan mang hình thức kiến trúc truyền thống với mái ngói dốc, đầu đao cong nhẹ và bố cục cân xứng. Sau Tam quan là khoảng sân rộng kết hợp quảng trường nội viện. Không gian này được tổ chức theo lối mở, tạo tầm nhìn thông thoáng hướng về tòa Đại hùng Bảo điện. Giữa sân bố trí tiểu cảnh nước và tượng trang trí là điểm nhấn thị giác, làm mềm hóa tổng thể kiến trúc vốn thiên về tính đối xứng.
Công trình trung tâm là tòa Thờ Tam Bảo được đặt ở vị trí cao và trang trọng nhất trong quần thể. Kiến trúc mang phong cách truyền thống Bắc Trung Bộ với hệ mái nhiều lớp, độ dốc lớn, lợp ngói cổ và các đầu đao cong vút. Khối công trình có tỷ lệ cân đối, mặt bằng phát triển theo chiều ngang, tạo cảm giác bề thế nhưng không nặng nề. Không gian phía trước mở rộng kết hợp sân chầu tạo nên tính uy nghiêm đặc trưng.
Hai bên Chính Điện là hệ thống nhà Tả Vu và Hữu Vu bố trí đăng đối theo nguyên tắc đối xứng trục. Các công trình phụ trợ như khu bếp – ăn, nhà phụ trợ được đặt lùi về phía sau nhằm giữ sự thanh tịnh cho khu nội tự đồng thời đảm bảo công năng sử dụng.
Một trong những điểm nổi bật của tổng thể kiến trúc là hệ thống thủy cảnh quy mô lớn. Phía tả khuôn viên bố trí ao phóng sinh với diện tích rộng, mặt nước thoáng đãng, góp phần tạo thế minh đường tụ thủy. Phía hữu là hồ sen kết hợp thủy tạ nhỏ, vừa tạo giá trị cảnh quan vừa gợi nên vẻ đẹp thiền vị đặc trưng của chùa Việt. Sự hiện diện của hồ nước, sen và cây xanh giúp không gian trở nên mềm mại, cân bằng giữa kiến trúc nhân tạo và thiên nhiên.
Xen kẽ giữa các hạng mục công trình là hệ thống cây xanh được tổ chức thành các lớp cảnh quan bao quanh nội tự. Các hàng cây tạo bóng mát, đồng thời đóng vai trò như lớp đệm sinh thái giúp giảm bức xạ nhiệt và tăng tính tĩnh lặng cho không gian tâm linh.
Ngoài ra, trong tổng thể còn bố trí tượng Bồ Tát quy mô lớn hướng ra mặt nước, tạo điểm nhấn biểu tượng cho toàn bộ công trình. Hình tượng được đặt trong không gian mở, kết hợp hồ nước và quảng trường phía trước, làm tăng chiều sâu thị giác cũng như giá trị mỹ thuật cho cảnh quan kiến trúc.
Nhìn chung, tổng thể chùa được quy hoạch theo xu hướng kết hợp giữa kiến trúc Phật giáo truyền thống với tư duy tổ chức không gian hiện đại. Các hạng mục được bố trí có chủ đích, đảm bảo sự hài hòa giữa công năng, yếu tố phong thủy và giá trị thẩm mỹ, qua đó hình thành một quần thể kiến trúc tâm linh mang đậm bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam.
Hiện vật
Trước đây, chùa từng lưu giữ nhiều hiện vật cổ có giá trị về lịch sử, mỹ thuật và tín ngưỡng. Ngoài hệ thống tượng Phật cổ hiện còn được tôn trí trong nội điện, nổi bật nhất là một quả đại hồng chung bằng đồng có kích thước lớn, được chế tác theo phong cách truyền thống với kết cấu ba vành, bốn núm chuông. Quai chuông tạo hình rồng uốn lượn mềm mại, thể hiện kỹ thuật đúc đồng tinh xảo và nghệ thuật tạo tác đặc trưng của mỹ thuật Phật giáo xưa. Tuy nhiên, trải qua biến thiên lịch sử, chiến tranh và thời gian, các hiện vật cổ nay đã thất lạc.
Sự kiện và lễ hội
Hằng năm, chùa là nơi diễn ra nhiều nghi lễ Phật giáo và sinh hoạt tín ngưỡng truyền thống, thu hút đông đảo Phật tử cùng nhân dân trong vùng về tham dự, tạo nên không gian văn hóa tâm linh đậm đà bản sắc dân gian xứ Nghệ.
Vào dịp đầu năm mới, chùa tổ chức các nghi lễ cầu an, giải hạn theo nghi thức Phật giáo truyền thống. Đây là hoạt động tâm linh quan trọng, thể hiện mong ước xua tan điều dữ, hướng con người đến đời sống thiện lành, an hòa và thanh tịnh trong năm mới.
Vào ngày mùng 8 tháng 4 âm lịch dịp lễ Phật Đản, nhân dân tổ chức dâng lễ chay lên Tam Bảo với các lễ vật truyền thống như chuối, xôi, oản và hương hoa thanh khiết để tưởng niệm ngày Đức Phật đản sinh, đồng thời cầu mong quốc thái dân an, gia đạo bình an, mùa màng thuận lợi.
Đến ngày rằm tháng Bảy âm lịch, chùa long trọng cử hành lễ cúng Thập loại chúng sinh và đại lễ Vu Lan báo hiếu. Đây là dịp để Phật tử tưởng nhớ công ơn sinh thành dưỡng dục của tổ tiên, cha mẹ, đồng thời cầu siêu cho các vong linh cô hồn, những người đã khuất không nơi nương tựa. Không gian lễ hội diễn ra trang nghiêm, thấm đẫm tinh thần từ bi và đạo hiếu của Phật giáo.
Ngoài các ngày lễ lớn, vào mỗi dịp mùng Một và ngày Rằm hằng tháng, nhân dân địa phương cùng khách thập phương vẫn thường đến chùa dâng hương lễ Phật, cầu phúc, cầu an và gửi gắm những ước nguyện về sức khỏe, bình yên và may mắn trong cuộc sống.
Tài liệu tham khảo
- Di tích lịch sử Chùa Hưng Khánh
- Hồ sơ chùa Hưng Khánh, xã Hưng Thông, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An – 2017.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Name and Geographic Location
Hung Khanh Pagoda, commonly known among local people as Yen Nau Pagoda, derives its popular name from the ancient village where the pagoda is located. Through many generations, this name has become deeply familiar in folk tradition, carrying strong historical significance and the collective memory of the local community.
Today, the pagoda is situated in Yen Nau Village, Hung Nam Nguyen Commune, Nghe An Province. The temple stands on elevated and spacious ground, with a winding waterway in front and a system of dikes and vast rice fields behind, creating a harmonious landscape that combines natural elements with traditional feng shui principles. The surroundings are peaceful and distinctly characteristic of the rural culture of the North Central region of Vietnam.
History and Historical Figures
According to local oral tradition, the pagoda was originally established in Yen Nau Village during the Year of the Dinh Hoi, likely before the 16th–17th centuries, although its exact date of construction remains uncertain. From its earliest days, the pagoda served as an important Buddhist center for the inhabitants of Hung Nguyen and neighboring areas, meeting the spiritual needs not only of the people of Hung Thong Commune but also those from surrounding localities such as Nam Cat (Nam Dan), Hung Long, Hung Linh, Hung Xa, Hung Tan, and Hung Dao.
The pagoda was built on a high mound of land, with a gently curving stream in front and a large dike behind serving as a solid natural support. On both sides stretched the fertile rice fields of the lowland countryside, where generations of Yen Nau villagers lived by agriculture. This “water in front, elevated support behind” geomantic setting created both a picturesque landscape and a stable foundation for the ancient temple. The entire pagoda grounds once covered approximately 5,101 square meters, forming a vast and verdant spiritual complex in the heart of Nghe An’s countryside.
According to elderly villagers, the original main hall was constructed from laterite bricks bonded with traditional lime-and-molasses mortar. The compound included all essential architectural features such as the Three-Gate Entrance (Tam Quan), a release pond for living creatures, a well, lotus ponds, and various auxiliary structures serving religious activities. In front of the pagoda stood two towering ancient pine trees and a large tropical almond tree providing year-round shade. To the west grew a magnificent ancient banyan tree that became a well-known landmark for the entire region. Travelers returning from Vinh Market often used the silhouette of the banyan tree to orient themselves on the way home.
On the left side of the pagoda once stood a “heavenly ngai” tree, whose blossoms bloomed brilliantly every Lunar New Year, spreading fragrance throughout the area. The monks would cut branches of flowers as blessed gifts for villagers to place on their family altars at the beginning of the year, believing they would bring fortune and peace. Further ahead was a communal well serving the residents of Hamlet 2, along with expansive rice fields belonging to Hung Thong, Hung Long, Hung Linh, Hung Xa, and Nam Cat communes. Surrounding the pagoda were groves of trees, agricultural land, and cultivated fields donated by villagers to provide resources for the maintenance of incense offerings and worship activities throughout the year.
Architecturally, Hung Khanh Pagoda was built in the traditional “Nhat” (single-line) layout, a style characteristic of many ancient pagodas in the North Central region of Vietnam. Despite the passage of time and historical upheavals, several important remnants still remain today, including old foundations, an altar for wandering spirits, a ceremonial burning platform, an ancient well, and a lotus pond. In the past, the pagoda also housed a great bronze bell and many substantial auxiliary buildings, forming a complete and sacred architectural complex.
Around 1950, due to historical circumstances and the local demand for public construction materials, the pagoda was dismantled. Nevertheless, the original pagoda land area of 5,101 square meters, identified as Plot No. 453 on Map Sheet No. 3, has been carefully preserved by local residents to this day. Although the old structures no longer survive, the site remains a familiar spiritual space for the community. On the first day and full moon day of each lunar month, villagers still come to burn incense and worship the Buddha. In particular, during the annual Seventh Lunar Month Festival, local residents organize solemn ceremonies to commemorate ancestors and pray for peace and well-being.
Throughout centuries of existence, Hung Khanh Pagoda was not only a Buddhist sanctuary but also a center of spiritual and cultural life for the people of Yen Nau. The pagoda contributed significantly to nurturing spiritual values, preserving traditional customs, and maintaining the cultural identity of the Nghe An village community.
During both the resistance wars against the French and the Americans, the area surrounding Hung Khanh Pagoda served not only as a place of worship but also as a meeting point for local Party cells, revolutionary organizations, and village dignitaries, contributing to revolutionary movements and the defense of the homeland. Thanks to its discreet location, favorable terrain, and close connection to community life, the site became an ideal secret base for revolutionary cadres during the pre-uprising years. Before the August Revolution of 1945, the pagoda was used as a shelter, meeting place, and operational center for Viet Minh forces in the region. Revolutionary figures such as Le Nghia (alias Doan Ngai), Le Tieu, and Nguyen Chau Trung were active here, helping to build and expand revolutionary movements in the locality.
In 2017, the Nghe An Department of Culture and Sports officially recognized the pagoda as one of the four historical relic sites of Yen Nau Village.
In 2019, the Executive Board of the Vietnam Buddhist Sangha of Nghe An Province issued Decision No. 119/QD-BTS dated November 24, 2019, appointing Venerable Thich Dong Phat as the abbot of Hung Khanh Pagoda. The Nghe An Provincial People’s Committee also issued Decision No. 4551/QD-UBND approving the survey and master planning for the reconstruction of Hung Khanh Pagoda on a site covering approximately 8,442 square meters.
Architectural Landscape
The overall master plan of the pagoda follows the traditional sacred-axis layout, with the Tam Bao Hall serving as the central focal point, harmoniously integrating worship architecture with mountainous and aquatic landscape elements to create a solemn and tranquil Buddhist environment.
The entire complex is arranged on an 8,442-square-meter site surrounded by water features, forming the traditional “gathering water before the hall” feng shui configuration characteristic of East Asian spiritual architecture. The main axis extends from the Three-Gate Entrance through the inner courtyard to the Main Hall, creating symmetry and a clear sense of spatial depth.
In front of the complex runs a water canal along the frontage of the compound, serving both as a transitional boundary between the outer and inner spaces and as a waterscape element that helps regulate the microclimate.
The Tam Quan Gate follows traditional architectural forms with sloping tiled roofs, gently curved roof corners, and balanced proportions. Beyond the gate lies a spacious courtyard combined with an inner ceremonial plaza. This open space is designed to provide an unobstructed view toward the Dai Hung Bao Dien (Great Hero Main Hall). At the center of the courtyard are water features and decorative statues that serve as visual focal points, softening the otherwise highly symmetrical architectural composition.
The central structure is the Tam Bao Worship Hall, positioned at the highest and most dignified point within the complex. Its architecture reflects the traditional style of the North Central region, featuring layered roofs with steep slopes, ancient-style tiles, and elegantly curved roof tips. The building mass is proportionally balanced, with a horizontally extended floor plan that creates a sense of grandeur without heaviness. The open forecourt and ceremonial yard in front reinforce the hall’s solemn and majestic character.
On both sides of the Main Hall are the Ta Vu and Huu Vu houses, symmetrically arranged according to the axial design principle. Auxiliary structures such as the kitchen-dining area and service buildings are set further back in order to preserve the serenity of the inner sanctuary while still ensuring practical functionality.
One of the most distinctive aspects of the architectural complex is its extensive waterscape system. On the left side lies a large release pond with broad open water surfaces, contributing to the auspicious feng shui setting. On the right is a lotus lake combined with a small waterside pavilion, creating scenic beauty while evoking the contemplative spirit characteristic of Vietnamese Buddhist temples. The presence of ponds, lotus flowers, and greenery softens the environment and creates harmony between human-made architecture and nature.
Interwoven among the structures is a system of trees and landscaped greenery organized into multiple layers surrounding the sacred inner grounds. These trees provide shade while also serving as ecological buffers that reduce heat radiation and enhance the peaceful atmosphere of the spiritual space.
Additionally, the complex includes a large Bodhisattva statue facing the water, serving as a symbolic focal point for the entire site. Positioned within an open landscape integrated with the lake and plaza in front, the statue enhances both visual depth and the artistic value of the architectural scenery.
Overall, the pagoda complex has been planned according to an approach that combines traditional Buddhist architecture with modern spatial organization. Each component is deliberately arranged to ensure harmony among functionality, feng shui principles, and aesthetic values, thereby creating a spiritual architectural complex deeply imbued with the cultural identity of Vietnamese Buddhism.
Artifacts
In the past, the pagoda preserved numerous ancient artifacts of historical, artistic, and religious significance. Besides the old Buddhist statues that are still enshrined in the main hall today, the most remarkable object was a large bronze bell crafted in the traditional style with a three-band body and four bell knobs. The bell handle was shaped like a gracefully winding dragon, demonstrating refined bronze-casting techniques and artistic craftsmanship characteristic of ancient Buddhist art. However, due to historical upheavals, war, and the passage of time, these precious artifacts have unfortunately been lost.
Events and Festivals
Each year, the pagoda hosts numerous Buddhist ceremonies and traditional spiritual activities, attracting large numbers of Buddhists and local residents, thereby creating a rich spiritual and cultural atmosphere deeply rooted in the folk traditions of Nghe An.
At the beginning of the Lunar New Year, the pagoda organizes ceremonies for peace, blessing, and the dispelling of misfortune according to traditional Buddhist rituals. These important spiritual activities express the hope of eliminating negativity and guiding people toward a virtuous, peaceful, and harmonious life in the new year.
On the 8th day of the Fourth Lunar Month, during Vesak (Buddha’s Birthday Festival), local residents present vegetarian offerings to the Triple Gem, including traditional items such as bananas, sticky rice, ceremonial cakes, incense, and flowers, commemorating the birth of the Buddha while praying for national peace, family well-being, and favorable harvests.
On the Full Moon of the Seventh Lunar Month, the pagoda solemnly conducts ceremonies for wandering souls and the Vu Lan Festival of Filial Piety. This occasion allows Buddhists to honor the nurturing grace of ancestors and parents while praying for the souls of the deceased and those without descendants or shelter. The festival atmosphere is solemn and deeply imbued with the Buddhist spirit of compassion and filial devotion.
In addition to major festivals, on every first day and full moon day of the lunar month, local residents and pilgrims from afar continue to visit the pagoda to offer incense, worship the Buddha, pray for blessings and peace, and express wishes for health, serenity, and good fortune in life.
References
- Di tích lịch sử Chùa Hưng Khánh
- Hồ sơ chùa Hưng Khánh, xã Hưng Thông, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An – 2017.
Tiếng Pháp (Français)
Nom et situation géographique
La pagode Hung Khanh, communément appelée dans le langage populaire pagode Yen Nau, tire son nom de l’ancien village où elle est implantée. Au fil des générations, cette appellation est devenue familière dans la mémoire collective locale, portant une forte empreinte historique et communautaire.
Aujourd’hui, la pagode est située dans le village de Yen Nau, commune de Hung Nam Nguyen, province de Nghe An. Elle a été édifiée sur un terrain élevé et dégagé, avec un cours d’eau sinueux à l’avant et, à l’arrière, un système de digues ainsi que de vastes rizières, formant un paysage harmonieux entre nature et principes traditionnels du feng shui. Les alentours de la pagode offrent une atmosphère paisible, typique des campagnes du Centre-Nord du Vietnam.
Histoire et personnages
Selon les traditions orales locales, la pagode aurait été fondée dans le village de Yen Nau durant l’année Dinh Hoi, avant les XVIe–XVIIe siècles, bien que sa date exacte de construction demeure inconnue à ce jour. Dès son origine, elle joua un rôle essentiel comme centre bouddhique majeur pour les habitants de la région de Hung Nguyen et des localités voisines, répondant aux besoins spirituels non seulement des habitants de Hung Thong, mais également de nombreuses zones environnantes telles que Nam Cat (Nam Dan), Hung Long, Hung Linh, Hung Xa, Hung Tan, Hung Dao, etc.
La pagode fut construite sur une butte de terre élevée. À l’avant coulait un ruisseau aux courbes douces, tandis qu’à l’arrière une grande digue formait un appui solide. De part et d’autre s’étendaient les terres fertiles d’une région agricole inondable, où les habitants de Yen Nau vivaient depuis des générations de l’agriculture. Cette configuration dite « eau devant, montagne derrière » créait un paysage pittoresque ainsi qu’un site stable et favorable pour l’ancienne pagode. L’ensemble du domaine couvrait environ 5 101 m² et constituait autrefois un vaste espace cultuel verdoyant au cœur de la campagne de Nghe.
D’après les récits des anciens du village, le sanctuaire principal de la pagode était autrefois construit en briques de latérite assemblées avec un mortier traditionnel à base de chaux et de mélasse. Le complexe comprenait toutes les structures nécessaires : portail Tam Quan, bassin de lâcher de poissons, puits, étang de lotus et divers bâtiments annexes destinés aux activités religieuses. Devant la pagode se dressaient deux grands pins centenaires ainsi qu’un badamier offrant une vaste ombre toute l’année. À l’ouest se trouvait un immense banian ancien, considéré comme un repère emblématique de toute la région. Les habitants revenant de loin ou du marché de Vinh utilisaient souvent la silhouette de cet arbre pour retrouver le chemin du village.
À gauche de la pagode poussait autrefois une plante ngai thien duong, dont les fleurs éclataient de couleurs à chaque Nouvel An, diffusant leur parfum dans tout l’espace environnant. Les moines coupaient souvent quelques fleurs bénies pour les offrir aux villageois afin qu’ils les placent sur leurs autels familiaux en début d’année, dans l’espoir d’attirer bonheur et prospérité. Plus loin, à l’avant, se trouvait un puits utilisé par les habitants du hameau 2, ainsi que les vastes champs des communes de Hung Thong, Hung Long, Hung Linh, Hung Xa et Nam Cat. La pagode était entourée d’arbres, de terres agricoles et de champs offerts par la population afin de générer des ressources destinées à l’entretien du culte tout au long de l’année.
Sur le plan architectural, la pagode Hung Khanh fut construite selon le plan en caractère « Nhat » (一), typique de nombreuses anciennes pagodes du Centre-Nord du Vietnam. Malgré les bouleversements de l’histoire et du temps, le site conserve encore aujourd’hui plusieurs vestiges importants tels que les anciennes fondations, l’autel des âmes errantes, l’autel de crémation votive, le puits ancien et l’étang de lotus. Autrefois, la pagode possédait également une grande cloche en bronze ainsi que de nombreuses constructions annexes d’envergure, formant un ensemble architectural sacré et complet.
Vers 1950, en raison du contexte historique et des besoins locaux en infrastructures publiques, la pagode fut démantelée. Toutefois, le terrain de 5 101 m² correspondant à la parcelle n°453 de la feuille cadastrale n°3 a été préservé intact par la population jusqu’à aujourd’hui. Bien que les anciennes constructions aient disparu, cet endroit demeure un espace spirituel familier pour la communauté. Les premiers et quinzièmes jours de chaque mois lunaire, les habitants viennent encore y brûler de l’encens et prier Bouddha. Plus particulièrement, lors de la pleine lune du septième mois lunaire, les habitants organisent chaque année des cérémonies solennelles en mémoire des ancêtres et pour implorer paix et sérénité.
Durant plusieurs siècles, la pagode Hung Khanh ne fut pas seulement un lieu de culte bouddhique, mais aussi un centre de vie spirituelle et culturelle pour les habitants de Yen Nau. Elle contribua à nourrir la vie religieuse, à préserver les coutumes traditionnelles et à maintenir l’identité culturelle des communautés rurales de Nghe.
Pendant les guerres de résistance contre la France puis contre les États-Unis, la zone de la pagode Hung Khanh servit non seulement de lieu de pratique religieuse, mais également de point de réunion pour les cellules du Parti, les organisations révolutionnaires et les notables du village, contribuant ainsi au mouvement de résistance et à la défense de la patrie. Grâce à son emplacement discret, à sa configuration favorable et à ses liens étroits avec la population locale, cet endroit fut un lieu idéal pour les activités clandestines des révolutionnaires avant l’insurrection générale. Avant la Révolution d’Août 1945, la pagode servait de refuge, de lieu de rencontre et d’organisation pour les forces Viet Minh de la région. Plusieurs révolutionnaires tels que Le Nghia (nom clandestin Doan Ngai), Le Tieu, Nguyen Chau Trung, entre autres, y ont mené leurs activités, contribuant au développement du mouvement révolutionnaire local.
En 2017, le Service de la Culture et des Sports de Nghe An a reconnu la pagode comme l’un des quatre sites historiques du village de Yen Nau.
En 2019, le Comité exécutif de l’Église bouddhique du Vietnam de la province de Nghe An a promulgué la décision n°119/QD-BTS du 24 novembre 2019 nommant le Vénérable Thich Dong Phat abbé de la pagode Hung Khanh. La même année, le Comité populaire provincial de Nghe An a publié la décision n°4551/QD-UBND autorisant l’étude et l’élaboration du projet de reconstruction de la pagode Hung Khanh sur un terrain d’environ 8 442 m².
Architecture et paysage
L’ensemble du projet de la pagode est organisé selon une composition traditionnelle axée sur l’axe sacré, avec le sanctuaire Tam Bao comme centre, associant harmonieusement architecture cultuelle et paysage naturel afin de créer un espace monastique solennel et paisible.
L’ensemble des constructions est implanté sur un terrain de 8 442 m² entouré de plans d’eau, formant une configuration feng shui caractéristique dite « minh duong tụ thủy » propre à l’architecture spirituelle d’Asie orientale. L’axe principal s’étend du portail Tam Quan, traverse la cour intérieure et mène au sanctuaire principal, créant une forte impression de symétrie et de profondeur spatiale.
À l’avant du complexe se trouve un canal longeant la façade du domaine, jouant à la fois le rôle de séparation entre l’espace extérieur et l’espace sacré intérieur, tout en apportant un élément aquatique contribuant à la régulation du microclimat.
Le portail Tam Quan adopte une architecture traditionnelle avec des toitures inclinées couvertes de tuiles, des extrémités de toiture légèrement recourbées et une composition symétrique. Derrière ce portail s’étend une vaste cour reliée à une place intérieure. Cet espace ouvert offre une perspective dégagée vers le Dai Hung Bao Dien. Au centre de la cour, un aménagement aquatique et des statues décoratives constituent un point focal visuel qui adoucit l’ensemble architectural marqué par la symétrie.
Le bâtiment central est le sanctuaire Tam Bao, placé à l’emplacement le plus élevé et le plus prestigieux du complexe. Son architecture suit le style traditionnel du Centre-Nord vietnamien avec plusieurs niveaux de toiture fortement inclinés, couverts de tuiles anciennes et ornés d’extrémités courbes élancées. Le bâtiment présente des proportions équilibrées et un développement horizontal qui lui confère majesté sans lourdeur. L’espace ouvert situé à l’avant, associé à la cour cérémonielle, renforce son caractère solennel.
De part et d’autre du sanctuaire principal se trouvent les bâtiments Ta Vu et Huu Vu, disposés symétriquement selon l’axe central. Les constructions annexes telles que la cuisine, le réfectoire et les bâtiments utilitaires sont placés plus en retrait afin de préserver la sérénité de l’espace sacré tout en assurant les fonctions nécessaires.
L’un des éléments remarquables de l’ensemble architectural réside dans son vaste système paysager aquatique. Sur le côté gauche du domaine se trouve un grand bassin de lâcher de poissons, dont la surface ouverte contribue à créer la configuration feng shui de rassemblement des eaux. Sur le côté droit se situe un étang de lotus associé à un petit pavillon sur l’eau, apportant à la fois une valeur paysagère et l’esthétique méditative propre aux pagodes vietnamiennes. La présence de l’eau, des lotus et de la végétation adoucit l’espace et équilibre harmonieusement architecture humaine et nature.
Entre les différents bâtiments s’étend un système de plantations organisé en plusieurs couches paysagères entourant l’espace sacré. Les rangées d’arbres procurent de l’ombre et jouent également le rôle de tampon écologique, réduisant la chaleur et renforçant le calme du lieu spirituel.
Par ailleurs, l’ensemble comprend une grande statue de Bodhisattva tournée vers le plan d’eau, constituant un point symbolique majeur du complexe. Placée dans un espace ouvert en relation avec le bassin et la place située à l’avant, elle accentue la profondeur visuelle et la valeur artistique du paysage architectural.
Dans son ensemble, la pagode a été conçue selon une approche associant architecture bouddhique traditionnelle et organisation spatiale contemporaine. Les différents éléments ont été disposés de manière réfléchie afin d’assurer l’harmonie entre fonctionnalité, feng shui et esthétique, donnant naissance à un complexe spirituel profondément marqué par l’identité culturelle du bouddhisme vietnamien.
Objets et vestiges
Autrefois, la pagode conservait de nombreux objets anciens de grande valeur historique, artistique et religieuse. Outre les anciennes statues bouddhiques encore vénérées dans le sanctuaire principal, l’objet le plus remarquable était une grande cloche en bronze de dimensions imposantes, réalisée dans le style traditionnel avec trois anneaux et quatre boutons de suspension. Son anse, sculptée en forme de dragon sinueux, témoignait d’un remarquable savoir-faire en fonte du bronze et de l’esthétique caractéristique de l’art bouddhique ancien. Cependant, à travers les vicissitudes de l’histoire, les guerres et le passage du temps, ces objets anciens ont aujourd’hui disparu.
Événements et fêtes
Chaque année, la pagode accueille de nombreuses cérémonies bouddhiques et pratiques cultuelles traditionnelles, attirant un grand nombre de fidèles et d’habitants de la région, créant ainsi un espace culturel et spirituel profondément enraciné dans les traditions populaires de Nghe.
Au début de chaque nouvelle année, la pagode organise des cérémonies de prière pour la paix et de dissipation des malheurs selon les rites bouddhiques traditionnels. Ces activités spirituelles expriment le souhait d’écarter les énergies néfastes et d’orienter les individus vers une vie vertueuse, harmonieuse et sereine durant la nouvelle année.
Le huitième jour du quatrième mois lunaire, à l’occasion de la fête de Vesak, les habitants présentent des offrandes végétariennes au Tam Bao, comprenant notamment bananes, riz gluant, gâteaux rituels et fleurs parfumées, afin de commémorer la naissance du Bouddha et de prier pour la paix du pays, l’harmonie familiale et de bonnes récoltes.
Lors de la pleine lune du septième mois lunaire, la pagode célèbre solennellement la cérémonie des « Dix catégories d’âmes errantes » ainsi que la grande fête de Vu Lan dédiée à la piété filiale. Cette occasion permet aux fidèles de rendre hommage à leurs ancêtres et à leurs parents tout en priant pour le salut des âmes abandonnées et des défunts sans soutien familial. L’atmosphère de la fête est empreinte de solennité, de compassion et de piété filiale, valeurs fondamentales du bouddhisme.
En dehors des grandes fêtes, chaque premier jour et chaque pleine lune du mois lunaire, les habitants locaux ainsi que les visiteurs venus de loin se rendent encore à la pagode pour offrir de l’encens, prier Bouddha, demander bénédictions, paix, santé et bonheur dans leur vie quotidienne.
Références
- Di tích lịch sử Chùa Hưng Khánh
- Hồ sơ chùa Hưng Khánh, xã Hưng Thông, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An – 2017.
Tiếng Trung (中文)
名称与地理位置
兴庆寺（Chua Hung Khanh），民间通常称为安闹寺（Chua Yen Nau），其名称源自寺庙所在地的古老村落——安闹村。历经多代传承后，这一称呼已成为当地民间广为熟知的名字，深深承载着地方历史印记与社区集体记忆。
如今，寺庙坐落于越南乂安省兴南原社安闹村。寺院建于一处地势高敞、环境开阔的土地之上，前有流水环绕，后倚堤坝与广阔田野，形成自然环境与传统风水相协调的格局。寺周空间宁静祥和，充满越南北中部乡村风貌。
历史与人物
根据当地民间传说，兴庆寺始建于丁亥年，约在十六至十七世纪之前，但具体年代至今尚未明确。自创建之初，寺庙便成为兴原地区及周边乡邑重要的佛教活动中心，不仅满足兴通社民众的信仰需求，也服务于南葛（Nam Cat）、兴隆（Hung Long）、兴岭（Hung Linh）、兴舍（Hung Xa）、兴新（Hung Tan）、兴道（Hung Dao）等周边地区居民。
寺庙建于一座高阜之上，前有流水蜿蜒环绕，后有大堤作为坚实依托。两侧则是低洼水田地区肥沃的农田，世世代代的安闹村居民以农业为生。正是这种“前水后山”的地势，造就了古寺秀丽宜人的景观与稳固长久的风水格局。整个寺院占地约5,101平方米，昔日曾是乂安乡村间一片广阔而绿意盎然的宗教空间。
据当地长者口述，昔日寺庙正殿以蜂窝砖建造，并采用传统石灰蜜浆工艺砌筑。寺内设有完整的建筑设施，包括三关门、放生池、水井、莲花池以及多项辅助宗教建筑。寺前尤为醒目的是两株高大的古松和一株常年浓荫覆盖的大叶榄仁树。寺西侧还有一株枝叶繁茂的古榕树，被视为整个地区的重要地标。远行归乡或自荣市集返回的村民，往往凭借榕树树影辨认回村方向。
寺庙左侧过去还生长着一株“天堂艾草树”，每逢春节花开绚丽、香气四溢。寺院常将花枝剪下分赠村民，供其新年祭祀使用，人们相信这样能够带来福气与好运。更远处则有供第二村居民使用的水井，以及延伸至兴通、兴隆、兴岭、兴舍与南葛等地的广阔田野。寺庙周围环绕着树木、农田及村民捐献的耕地，用于提供香火与寺务经费。
在建筑方面，兴庆寺采用“一”字形布局，这是越南北中部古寺常见的建筑形式。尽管历经历史变迁与岁月侵蚀，遗址至今仍保留若干重要遗迹，如旧地基、众生祭坛、焚化台、水井及古莲池。过去寺中还曾拥有大型铜钟及多项规模宏大的附属建筑，共同构成完整而庄严的宗教建筑群。
约至1950年，由于历史环境及地方公共建筑需求，寺庙被拆除。然而，占地5,101平方米、地图第三号第453地块的寺院土地，至今仍由当地民众完整保留。尽管古建筑已不复存在，这里依然是社区熟悉的精神信仰空间。每月初一与十五，当地居民仍前来焚香礼佛；尤其每年农历七月十五，村民都会举行庄严祭礼，以缅怀先人并祈求平安。
数百年来，兴庆寺不仅是佛教供奉场所，更是安闹村居民精神信仰与文化生活中心。寺庙在滋养当地精神生活、保存传统习俗以及维护乂安地区乡村文化特色方面发挥了重要作用。
在抗法战争与抗美战争期间，兴庆寺不仅是宗教活动场所，也成为党支部、革命团体及地方乡绅集会的重要地点，为抗战运动与保卫家乡作出贡献。由于地理位置隐蔽、地势便利且与社区生活联系紧密，这里曾是革命干部秘密活动的理想据点。1945年八月革命之前，寺庙是越盟力量驻留、会晤、交流及组织活动的重要场所。黎义（化名段义）、黎笑、阮周忠等多位革命干部都曾在此开展活动，为地方革命运动的建立与发展作出贡献。
2017年，乂安省文化与体育厅确认兴庆寺为安闹村四处历史遗迹之一。
2019年，越南佛教教会乂安省治事委员会发布第119/QD-BTS号决定（2019年11月24日），任命释同发大德住持兴庆寺。同年，乂安省人民委员会亦发布第4551/QD-UBND号决定，批准在面积约8,442平方米土地上进行兴庆寺重建规划与勘测工作。
建筑与景观
寺庙整体规划采用传统“神道轴线”布局，以三宝殿为中心，将宗教建筑与山水景观和谐结合，营造庄严清净的佛门空间。
整个建筑群占地8,442平方米，四周环绕水系，形成东方宗教建筑中典型的“聚水明堂”风水格局。寺庙主轴线由三关门穿越前庭直达正殿，整体空间对称有序、层次分明。
建筑群前方设有沿寺院正面的水渠系统，不仅划分内外空间，也形成水景效果，有助于调节局部气候。
三关门采用传统建筑形式，屋顶覆盖斜坡瓦片，飞檐微翘，整体布局均衡对称。穿过三关门后便是宽阔庭院与内院广场。此空间采用开放式布局，视线可直接通向大雄宝殿。庭院中央设置水景与装饰雕像，成为视觉焦点，也柔化了整体偏重对称性的建筑风格。
核心建筑为三宝佛殿，位于整个建筑群中最高且最庄重的位置。其建筑风格体现北中部传统特色，采用多层大坡度屋顶，覆盖古瓦，飞檐高翘。建筑比例协调，平面横向展开，呈现宏伟而不沉重的视觉效果。前方开阔空间结合朝拜庭院，进一步强化其庄严气势。
正殿两侧设有左庑与右庑，并依照中轴对称原则排列。厨房、餐厅及辅助建筑则后移布局，以保持内寺空间清净，同时满足使用功能需求。
整个建筑群的一大亮点是规模宏大的水景系统。寺院左侧设有大型放生池，水面宽广，有助于形成“明堂聚水”之势；右侧则为莲花池与小型水榭，不仅提升景观价值，也体现越南佛寺特有的禅意美感。湖水、莲花与绿树的存在，使整体空间在人工建筑与自然环境之间达到柔和与平衡。
各建筑之间穿插布置绿化系统，形成多层次景观带环绕内寺。树木既提供阴凉，也作为生态缓冲层，减少热辐射并增强宗教空间的静谧氛围。
此外，整体规划中还设置大型菩萨圣像面向水面，成为整个建筑群的重要象征。圣像置于开放空间内，并与前方湖泊及广场相结合，增强了景观的视觉纵深与艺术价值。
总体而言，寺庙整体规划体现了传统佛教建筑与现代空间设计理念的结合。各项建筑布局均经过精心安排，在功能、风水与美学之间取得和谐统一，从而形成一座富有越南佛教文化特色的精神建筑群。
文物
过去，寺庙曾保存大量具有历史、艺术与宗教价值的古代文物。除现今仍供奉于内殿的古佛像外，最著名的是一口大型青铜洪钟。铜钟依传统风格铸造，具有三道钟箍与四个钟钮。钟柄塑造成蜿蜒盘旋的龙形，展现出精湛的铸铜工艺以及古代佛教艺术的独特风格。然而，随着历史变迁、战争与岁月流逝，这些古代文物现已散失。
活动与节庆
每年，寺庙都会举行多项佛教仪式与传统民间信仰活动，吸引众多佛教信众及周边民众前来参与，形成富有乂安民间文化特色的精神文化空间。
新年期间，寺庙举行祈安、解厄等传统佛教法会。这是重要的精神活动，体现人们驱除灾厄、追求善良、和平与清净生活的愿望。
农历四月初八佛诞节期间，民众会向三宝供奉素食祭品，如香蕉、糯米、供果与鲜花，以纪念佛陀诞生，并祈愿国泰民安、家庭平安、五谷丰登。
农历七月十五，寺庙隆重举行“十类众生超度法会”与盂兰盆报孝大典。这是佛教信众缅怀祖先与父母养育之恩的重要时刻，同时也为无依孤魂及亡灵超度祈福。整个法会庄严肃穆，充满佛教慈悲与孝道精神。
除大型节日外，每月初一与十五，当地居民及四方香客也都会前来寺庙焚香礼佛，祈福求安，并寄托对健康、平安与幸福生活的美好愿望。
参考资料
- Di tích lịch sử Chùa Hưng Khánh
- Hồ sơ chùa Hưng Khánh, xã Hưng Thông, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An – 2017.
