Xá lợi tháp minh
Niên đại: Năm 601, thời Tùy
Chất liệu: Đá
Số đăng ký: 2135
Số lượng: 01 bộ, gồm bia đá, nắp bia, hộp đá, nắp hộp và phiến đá kê phía dưới
Đơn vị lưu giữ: Bảo tàng Bắc Ninh
Nguồn gốc: Phát hiện tại khu đồng Sau Chùa, thôn Xuân Quan, xã Trí Quả, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
Kích thước bia: Thân bia dài 53,5 cm, rộng khoảng 45 cm, cao 8,5 cm; nắp bia dài 53,5 cm, rộng 45 cm, cao 4 cm.
Kích thước hộp đá: Dài 47 cm, rộng 44,5 cm, cao 31 cm; nắp hộp cao 8 cm.
Phiến đá kê: Dài 98 cm, rộng 39 cm, cao 17 cm.
Giới thiệu hiện vật
Bia “Xá lợi tháp minh” là một di vật Phật giáo có niên đại đặc biệt sớm, được tạo tác vào năm Nhân Thọ nguyên niên, tức năm 601, dưới thời Tùy Văn Đế. Hiện vật được phát hiện cùng hộp đá và phiến đá kê tại khu đồng Sau Chùa ở Xuân Quan, Bắc Ninh, khu vực theo truyền lại vốn thuộc đất chùa cổ. Nội dung minh văn ghi rõ việc triều đình nhà Tùy cho đưa xá lợi đến chùa Thiền Chúng, huyện Long Biên, Giao Châu để dựng tháp phụng an, qua đó cung cấp một nguồn sử liệu trực tiếp về sự hiện diện và hoạt động của Phật giáo tại vùng Bắc Bộ vào đầu thế kỷ VII.
Bia được làm bằng đá xám, hình gần vuông. Mặt bia khắc 133 chữ Hán, chia thành 13 dòng, chữ còn khá rõ nét. Dòng đầu gồm bốn chữ “Xá lợi tháp minh”. Phần chữ được che bằng một nắp đá mỏng hơn; mặt dưới nắp có gờ nổi chạy quanh, khi úp xuống vừa khít với phần khắc chữ. Chất liệu bia và nắp có độ bền tốt nên dù trải qua thời gian dài dưới lòng đất, bề mặt vẫn tương đối nhẵn và ít bị phong hóa.
Đi cùng bia là một hộp đá hình khối, bên trong khoét một hốc vuông sâu khoảng 26 cm. Hộp được đậy bằng nắp đá dày, cũng tạo gờ ở mặt dưới để khớp với thân. Phía dưới toàn bộ tổ hợp là một phiến đá chữ nhật không trang trí, dùng làm nền đặt bia và hộp. Hộp đá và phiến kê bị phong hóa và sứt mẻ nhiều hơn bia, trong khi bia và nắp chủ yếu bị tổn thương trong quá trình phát hiện và cạy mở.
Nội dung minh văn
Phiên âm
Xá lợi tháp minh văn
Duy Đại Tùy Nhân Thọ nguyên niên, tuế thứ Tân Dậu, thập nguyệt Tân Hợi sóc, thập ngũ nhật Ất Sửu.
Hoàng đế phổ vi nhất thiết pháp giới u hiển sinh linh cẩn; Giao Châu Long Biên huyện Thiền Chúng tự phụng an xá lợi, kính tạo linh tháp, nguyện: Thái Tổ Vũ Nguyên Hoàng đế, Nguyên Minh Hoàng hậu, Hoàng đế, Hoàng hậu, Hoàng thái tử, chư vương tử tôn đẳng, tịnh nội ngoại quần quan, viên cập dân thứ, lục đạo tam đồ, nhân, phi nhân đẳng, sinh sinh thế thế trị Phật, văn pháp, vĩnh ly khổ không, đồng thăng diệu quả.
Sắc sứ Đại đức Tuệ Nhã pháp sư, Lại bộ Vũ kị úy Khương Huy, tống xá lợi ư thử khởi tháp.
Dịch nghĩa
Bài minh tháp xá lợi
Đại Tùy, niên hiệu Nhân Thọ nguyên niên (601), năm Tân Dậu, tháng 10, ngày sóc Tân Hợi, ngày 15 Ất Sửu. Hoàng đế vì tất cả chúng sinh hữu hình và vô hình trong các cõi của pháp giới mà kính cẩn kiến tạo linh tháp, phụng an xá lợi tại chùa Thiền Chúng, huyện Long Biên, Giao Châu. Nguyện cho Thái Tổ Vũ Nguyên Hoàng đế, Nguyên Minh Hoàng hậu, Hoàng đế, Hoàng hậu, Hoàng thái tử, các vương tử, vương tôn, cùng quan viên trong và ngoài triều, đến thứ dân, chúng sinh trong lục đạo tam đồ, người và phi nhân, đời đời kiếp kiếp được gặp Phật, nghe pháp, vĩnh viễn lìa khổ, cùng đạt quả diệu.
Sắc sai Đại đức Tuệ Nhã pháp sư và Lại bộ Vũ kị úy Khương Huy đưa xá lợi đến đây xây tháp.”
Nguồn ảnh: Sưu tầm
