Chầu Lục Cung Nương còn được biết đến với các danh hiệu như Chúa Lục Cung Nương, Chúa Bà Lục Cung, Lục Cung Tiên Chúa, Mế Lục Cung Nương…. Bà là vị Chầu nổi tiếng anh linh, đứng thứ sáu trong Thập Nhị Vị Chầu Bà trong hệ thống Tứ Phủ được nhân dân tôn kính và thờ phụng.
Tương truyền, Chầu là tiên nữ trên Thiên Cung; vào dịp vua cha Ngọc Hoàng mở tiệc quần tiên, chẳng may Chầu làm rơi chén ngọc khi dâng rượu lên vua cha Ngọc Hoàng. Ngọc Hoàng nổi giận lôi đình nên đã Trắc giáng Chầu xuống trần gian.
“Vừa gặp buổi trang đài hội yến
Chầu Lục vào dâng tiến kim bôi
Trống rung chưa kịp dứt hồi
Bỗng đâu Chầu Lục sảy rơi chén vàng
Trên chín bệ Vua cha phật ý
Nổi lôi đình truyền chiếu chỉ ra ban
Kíp đầy Chầu xuống trần gian.”
Theo các văn bản chầu, khi bị vua cha Ngọc Hoàng đẩy xuống trần gian, ngày mồng 10/5, Chầu Bà giáng sinh vào nhà họ Trần người Nùng, cha họ Trần, mẹ họ Hoàng (vì vậy, Chầu Lục còn gọi là Mế Lục Cung Nương), vốn là lệnh tộc trên miền Lạng Sơn
Lại có tài liệu cho rằng Chầu Bà giáng sinh vào nhà họ Quách vào giờ Mão, ngày Mão, tháng Mão, năm Kỉ Mão, được đặt tên là Quách Thị Hồng Hoa. Vào ngày đản nhật giáng sinh của Chầu, có bài văn viết như sau:
“Đêm Đông xuống trần gian báo mộng
Trần Thị Nương tâm động bào thai
Tháng năm giờ tý mồng mười
Sinh ra Chầu Lục khác người trần gian”
Lớn lên Chầu là người con gái xinh đẹp, nết na thảo hiền, tài sắc vẹn toàn. Tới năm mười chín tuổi, bà mãn hạn về chầu thiên đình vào ngày 20/9 âm lịch. Đây trở thành ngày hoá của Chầu.
“Bất thường một sớm hôm mai
Chầu lên đỉnh núi hóa thân tức thì”
Tuy về chầu Thiên Cung nhưng vì Chầu còn thương nhớ cha mẹ dưới trần nên Ngọc Hoàng đã cho bà hiển thánh coi giữ non ngàn sơn trang, núi rừng Chín Tư, Hữu Lũng. Chầu còn linh ứng giúp dân trồng trọt chăn nuôi cấy lúa dệt vải. Giống với Chầu Bé Bắc Lệ, anh linh danh tiếng nhưng Chầu rất đành hanh. Đêm đêm Chầu cùng các bạn tiên nàng giả làm các cô gái người Nùng lập quán bán hàng hàng, trêu đùa khách đi qua đường.
