Phú Thị Đại Dương tự bi
富市大揚寺碑
Thác bản bia xã Phú Thị huyện Gia Lâm phủ Từ Sơn 慈山府嘉林縣富市社, sưu tầm tại đình xã Phú Thị tổng Kim Sơn huyện Gia Lâm tỉnh Bắc Ninh.
Thác bản 2 mặt, khổ 120 x 227cm
Niên đại: Bảo Đại thứ 8 (1933)
Người soạn: Hoàng Thúc Hội – Cúc Hương cư sỹ – Yên Sơn – Cử nhân khoa thi năm Bính Ngọ, An Quyết – Từ Liêm – Hà Nội
Chủ đề:
– Nhân vật
– Sinh hoạt làng xã
Nguyên văn chữ Hán (mặt trước):
富市－大揚寺碑
梵宇日開,光照大千世界；
碑文紀念,靈傳有億春秋。
紅河之北數里間，富市大揚寺古矣。僧進公余所與遊也。僧近來書寫檢閱日不暇給,大有功於禪典。客冬詣余辭曰：『自歲庚午,本邑請僧卓錫本寺』凡所應辦以次第舉請碑之，非敢自敘也。傳諸後以資考擷耳』，敦余臨寺，欲使身親見之也。
予發焉環境以觀寺，內有節義碑，前有祠祀陽神，左有祠寺陰神，均由僧主祀，廻廊連亘門腋相通,一莊嚴梵宇也。碑與記幸猶有存者。按之寺，李朝第三帝皇太后倚蘭夫人所創也，
節義則本邑人。黎景興進士阮公德寧，督高平，土酋犯順，公力戰死之，眷及屬凡二十八人皆徇節，祀于寺。
陽神陶將軍，丁功臣也，平使軍立國統，為一辰冠。
左陰神祠即倚蘭夫人也。夫人之潛德懿行，贖貧嫁鰥。當時頌曰：『觀音』，女史祥之矣。正氣雄風，閫範母儀千載大韻，事畢于斯寺而得之。若寺之所以寺者，禪宗也。陳朝有人焉，童有善念，傾筩放蜞，佛性也，長而受持守戒行，明禪指，四十年說法，七十所定禪，東山和尚其人也。禎祥繼燈深得東山之衣鉢。金字一題，九重感悟，賜號曰『正信禪師』。迨夫本邑阮公諱文桂者以儒門家訓為釋教宗傳修寺，置田大有功於禪宇，蒙封進功郎，普濟禪師。彼列位尊者禪苑有光矣。
今進公住持于斯，有以繼其芳風偉跡否乎？曰未有知。仍以現象觀若所為，亦足以彰其美，于時厥後，余其表而出之。或語余曰：佛說與儒教異，且時代文明，神佛荒誕，儒中人何亟亟焉為緇流咡嚅，淪於禪乎？
應之曰：淪於禪所以補於儒也。我國爾來儒學不講，勢則然耳。歐海風潮，澎湃于東洋，物質科學，雖云上進，而新舊之交，人心風俗殆，不可問矣。佛教其救時之急務歟！
彼夫斷六根，靜六塵，戒貪嗔癡，絕淫殺盜，茹草喫素其有肆口腹以殄天物者乎？
隨緣喜捨其有沒廉恥以趨名利者乎？
披緇掛納，遠聲絕色，其有錦羅奢侈，甚於天災蘭麝熏爍瀆於人道者乎？且也，輪迴禍福，地獄果報，其說尤足以動人而警俗，極至於自由博愛，憐憫四生昆虫草木不敢毀傷。視夫弱肉強食，碑雨煙風，伏尸百萬流血千里者。又何如昔晉杜預鑄鐘，唐裴度造寺，與我國玄光狀元之投佛，隊 山探花之出家，儒而禪者難以校舉諸賢，其有敢於斯乎？
進公之事，余樂乎誌之；進公之碑，余樂乎為之，使登斯寺，閱斯碑，或有所觀而感焉。參佛教以正人心，挽頹風以存國粹，推之阮公徇國如來捨身也。陶公靖國，目連督將也。女界如李太后慈悲救苦觀世音也。仰止行止，斯寺斯碑能言石或憑焉。
河城，慈廉，安決，丙午舉人安山居士，菊香－黃叔會恭撰。
阮朝保大捌年歲在癸酉仲秋月佛歡喜日。
本寺住持僧主阮維進敬書恭攜。
Nguyên văn chữ Hán (mặt sau):
南無阿彌陀佛
佛道昌隆日月長輝沙界；
皇圖永盛山河壯固千秋。
本寺原因合紀
僧貫河南里仁南昌公舍梅舍，阮姓次子，字維進，本業儒籍，九歲出家，投于伊縣濟川寶龕和尚，求剔度，次投于河城婆𥒥靈光寺第四祖師求依止。後皈禮于寶龕和尚求受戒法三壇具足奉命委住開創端本寺，属太平省。後再參于永嚴和尚，奉命往河城博古場乞法，手抄經律，承命檢說書，刊法寶于永嚴，寶龕，蓮派諸大法場應住于河城普覺寺躬刊法寶，願廣流通。茲承上和尚祖師之力，及本邑風土之靈住持本寺。輒敢奉將本寺因由幷香火寺田，並新買田荒土刊破成田，共干畝高，在河處所，恭鐫于石以壽其傳，以為後，後人繼登住此知有所自，溯其來源，世世相承傳之永遠。
節次修理興作各款一一登記。
辛未年四月初八日，鑄造九龍銅像壹座，﹝？﹞黃金紺幷鑄銅鍾四果奉三寶，一奉祠，一奉亭，一奉殿，一成銀壹千貳百元零。壬申年增築四圍寺壘包修竹木，刊破荒土，成田在下。又造扁一片，聯一雙奉在祠。扁一片，聯一雙奉亭。
寺田舊新各所一一詳計于后。
舊田以下。
一所同葉處一高十二尺2052。
一所館名二片。一片一高七尺2278，一片十一尺2305。
一所貢緣處二高一尺2403。一所夾火車西一高七尺。一所罷滝處五尺147。
一所夾三關西四高十三尺448。一所。。。
一所夾三關東二高四尺462。
一所夾文址西三片。一片一高七尺464，又十二尺457，又十二尺458。
一所夾日池東十三尺。
一所夾巷外十尺464。
一所內壘夾池西二高五尺。
一所內累池十三赤。一所[？] 核一高十一尺。
荒上新刊破成田以下。
一所夾市西一高。一所夾文址東十尺。
一所夾左祠東四片。上一片一高；下三片二高。
一所內壘夾池南一高。一所生受下十赤。
一所甲左慈東四片，上一片一高，下三片二高。一所內累甲池南一高。一所撑樹下十尺。
新買田以下。
一所夾市北二高三尺463。一所通判處二高2400。
Tóm lược nội dung:
Nội dung bia nói về Ông Hoàng Thúc Hội đỗ cử nhân năm 1906, là bạn của sư trụ trì chùa Sủi, ông ấy được sư mời tới chùa chơi, cảm khái về bề dày của chùa mà soạn ra văn bia. Ông ấy khảo qua lịch sử thì thấy trong chùa có bia ghi tiết nghĩa của ngài họ Nguyễn; bên phải có đền thờ Tây vị Đại vương Đào Liên Hoa, 1 trong 4 vị tướng quan trọng triều Đinh; bên trái có đền thờ Nguyên phi Ỷ Lan; chùa đã từng có vị cao tăng được phong Phổ tế; chép ra như vậy để tỏ tường rằng chùa là một nơi thắng cảnh, linh địa. Nay tạc văn vào đá, lưu cho muôn đời.
