Vị trí và tên gọi
Chùa Đông Dư Thượng là tên gọi theo địa danh của làng Đông Dư Thượng, xã Đông Dư, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Tên chữ là Nội Long tự – chùa trong mắt rồng.
Kiến trúc
Chùa Đông Dư Thượng được xây dựng trên một khu đất cao giữa làng. Mặt bằng di tích bao gồm Chính điện hình chữ Đinh; Nhà Tổ; Nhà Mẫu nằm bên trái và Vườn Tháp ở bên phải Chính điện. Xung quanh là khu vườn rộng rãi, thoáng mát. Phía trước mặt chùa là ao đình Đông Dư Thượng. Theo quan niệm truyền thống thì chùa đã hội tụ được những đặc điểm đất cao, tươi nhuận, có dòng chảy trước mặt, nước mát mẻ mang ý nghĩa tụ linh, tụ phúc.
Tam Quan là một kiến trúc đơn giản được xây bằng gạch gồm hai tầng tám mái đắp giả ngói ống, các góc mái tạo cong trang trí hình rồng. Phần cổ diềm giữa hai mái tạo khuông chữ nhật đề bốn chữ Hán dịch ra là “Đông Dư Thượng tự”. Tuy nhiên, cổng này đã cũ, nhà chùa cho đóng một tấm pano đề “Dự án tu bổ, tôn tạo chùa Đông Dư Thượng” nên không đi lại được mà ra vào bằng lối cạnh cổng.
Chính điện có kết cấu chuôi vồ hay còn gọi là chữ đinh quay theo hướng Tây Nam gồm Tiền Đường và Thượng Điện.
Tiền Đường là một lớp nhà ngang năm gian, xây gạch kiểu tường hồi bít đốc tay ngai, bờ nóc đắp kiểu bờ đinh, mái lợp ngói ta. Hai tường hồi phía trước xây vượt ra khoảng 70cm với hai cột trụ biểu có mặt cắt ngang hình vuông, đỉnh trụ trang trí hình bốn chim phượng chụm đuôi vào nhau, đầu quay bốn phương dưới dạng lá lật. Ở ba gian giữa mở ba cửa bức bàn, hai gian hồi mở hai cửa sổ ô vuông trấn song gỗ. Bộ khung nhà Tiền Đường liên kết với nhau bằng sáu bộ vì kèo chắc chắn được làm theo dạng thức “giá chiêng ván mê” mặt bằng kiến trúc theo lối bốn hàng chân.
Thượng Điện gồm ba gian một dĩ chạy dọc với sáu cột quân có chiều cao 3,5m nối liền với gian giữa nhà Tiền Đường, có ba bộ vì kèo được làm thống nhất theo kiểu “quá giang ván mê”.
Kết cấu kiến trúc hiện nay của chùa mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn được nhận biết qua 12 bức cốn nách và được thể hiện bằng kỹ thuật chạm nổi, chạm bong kênh, đường nét chau chuốt, mềm mại, khỏe khoắn. Đề tài được thể hiện trên các mảng trang trí chủ yếu là rồng chầu mặt trời, phượng chầu hổ phù, lá hóa long mã, lá cúc hóa rồng, lá mai hoá rồng tượng trưng cho sự vận hành, chuyển đổi của vũ trụ, tạo vật.
Bài trí tượng Phật
Cũng như nhiều ngôi chùa cổ khác, hệ thống tượng trên Chính điện chùa Đông Dư Thượng được xếp đặt tuân thủ theo quy tắc truyền thống:
Tại nhà Tiền Đường, bên trái là ban thờ Đức Ông, tượng được thể hiện như một quan văn đội mũ cánh chuồn mặt đỏ, râu dài, vẻ mặt nghiêm nghị. Ở góc phải Tiền Đường là ban thờ Đức Thánh Hiền, đầu đội mũ tỳ lư có bảy cánh sen, mỗi cánh sen có hình Đức phật một tay cầm chén, một tay bắt ấn. Phía ngoài Tiền Đường là hai pho tượng Kim Cương được tạc rất lớn, to cao hơn người thường ở thế ngồi trên lưng con sấu (gần giống như loài sư tử). Cả hai pho này tạc hình dáng các võ sĩ, trông rất oai nghiêm, đầu đội mũ trụ mặc áo giáp và có dây thần thông. Cạnh tượng Đức Ông là tượng Thiện Hữu Thái Tử (còn gọi là Ông Thiện, Khuyến Thiện), tượng được tạc với khuôn mặt hiền từ, trắng trẻo, tay cầm viên ngọc báu. Cạnh ban Đức Thánh Hiền là tượng Ác Hữu Thái Tử (còn gọi là Ông ác, Trừng Ác), tượng có khuôn mặt đỏ dữ tợn, tay cầm thanh gươm. Theo tín ngưỡng Phật giáo thì cả hai vị này đều là các vị thần bảo hộ cho Phật pháp.
Tại Thượng Điện, trên vị trí cao nhất là bộ tượng Tam thế có tên đầy đủ là “Tam thế thường trụ diệu pháp thân” tượng trưng cho sự tồn tại của nhà Phật trên trục thời gian quá khứ, hiện tại và tương lai. Cả ba pho đều có kích thước giống nhau, mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XIX.
Hàng thứ hai là bộ tượng Di Đà Tam tôn gồm có đức A Di Đà ngồi trong tư thế thiền định, hai chân xếp bằng, hai tay để ngửa trong lòng đùi kết ấn thiền định. Bên trái của tượng A Di Đà là Quán Thế Âm Bồ Tát, hiện thân của từ bi và bên phải là Đại Thế Chí Bồ Tát tượng trưng cho trí tuệ.
Hàng thứ ba là bộ tượng Hoa Nghiêm Tam Thánh, ở giữa là Thích Ca cầm bông sen tượng trưng cho sự giác ngộ phật tâm, nhắc nhở chúng sinh hành thiện, tự tìm lấy bản chất tốt đẹp của chính mình.
Hàng thứ tư là bộ tượng Quán Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn. Tượng ngồi trên tòa sen, có nhiều tay đặt trong tư thế cao thấp khác nhau, được lắp vào hai cạnh sườn phía sau. Độ mở của các cánh tay vừa đủ để không che khuất pho tượng, cánh tay tròn lẳn với các ngón thon búp măng nhỏ dài vẫn giữ được nét mềm mại uyển chuyển.
Hàng thứ năm là bộ tượng Ngọc Hoàng Thượng Đế được đặt ở chính giữa mặc áo long bào, đầu đội mũ bình thiên hai tay cầm hốt bạc.
Lớp cuối cùng là Tòa Cửu Long – Thích Ca sơ sinh, thể hiện lại khung cảnh ra đời của Đức Phật Thích Ca. Ngài xuất hiện nơi trần thế với hình thức một trẻ nhỏ, tay trái chỉ trời, tay phải chỉ đất ẩn chứa trong đó câu nói “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn”.
Nhà Tổ, hàng trên cùng là Tổ Bồ Đề Đạt Ma. Hàng thứ hai, thờ hai vị sư tổ của chùa. Đây là những tượng có tính chất chân dung, là hình ảnh của các vị sư đã trụ trì trong chùa. Tượng to bằng người thật, nét mặt sống động, mang bóng dáng của các vị sư đang ngồi tọa thiền với một dáng vẻ chung là sự thanh thoát, trầm mặc…
Nhà Mẫu nằm bên trái phía sau Chính điện, là một dãy nhà năm gian, với kết cấu vì kèo kiểu giá chiêng trang trí hổ phù, rồng chầu mặt trời, hoa lá thực vật. Bên trong chính điện thờ Tam Tòa Thánh Mẫu, phía ngoài là hai pho tượng cậu, tượng cô. Bên phải thờ Thượng Ngàn Thánh Mẫu, trong tư duy của người Việt bà mẹ rừng tối linh tối thiện đã nâng đỡ các kiếp đời đã qua, để những người có tâm lành được tái sinh thành cô và cậu. Ban bên trái thờ Đức Thánh Trần. Thường niên cứ đến ngày 20 tháng 8 (âm lịch) nhân dân địa phương lại tổ chức trọng thể ngày giỗ Đức Thánh Trần Hưng Đạo thể hiện lòng biết ơn các vị thần có công với dân với nước.
Ngoài ý nghĩa thờ phật, chùa Đông Dư Thượng còn mang trong mình giá trị về mặt lịch sử quan trọng. Chùa với một kiến trúc bề thế trên mặt bằng rộng rãi thể hiện được phần nào lối tư duy về kiến trúc của người Việt Nam, là sự hài hòa giữa di tích và môi trường cảnh quan, giữa thiên nhiên và con người.
Đặc biệt giá trị nghệ thuật độc đáo của di tích đã thể hiện tập trung qua hệ thống tượng tròn, đó là những pho tượng khá chuẩn của nghệ thuật tạo tượng đương thời. Khác với điêu khắc phật giáo, các pho tượng tổ ở chùa Đông Dư Thượng mang nét đẹp dân dã, tràn đầy tính nhân đạo vốn có của dân tộc ta. Sự sinh động trên từng pho tượng là những giá trị điển hình của nghệ thuật điêu khắc dân gian truyền thống. Ngoài những giá trị riêng đó chùa Đông Dư Thượng còn mang giá trị chung trong tổng thể hệ thống các di tích trong vùng với một cảnh quan đẹp, thoáng đãng và mang đậm không gian văn hóa truyền thống.
Xếp hạng
Chùa Đông Dư Thượng đã được UBND Thành phố Hà Nội ra quyết định xếp hạng di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật năm 2007.
Tham khảo
Ủy ban nhân dân huyện Gia Lâm (2010), Di tích lịch sử văn hóa cách mạng kháng chiến huyện Gia Lâm, tài liệu lưu hành nội bộ.
__________________________
Các ngôn ngữ khác
1. English
Name and Geographical Location
Dong Du Thuong Pagoda is named after the village of Dong Du Thuong, located in Dong Du Commune, Gia Lam District, Hanoi City. Its Sino-Vietnamese name is Noi Long Tu, meaning “The Temple within the Dragon’s Eye.”
Architectural Layout
Dong Du Thuong Pagoda is built on a high plot of land at the center of the village. The monument’s layout consists of the Main Hall in the shape of the Chinese character “Đinh” (丁), the Patriarch Hall (Nha To), the Mother Shrine (Nha Mau) located to the left, and the Stupa Garden to the right. Surrounding the complex is a spacious, open courtyard. In front of the pagoda lies the communal pond of Dong Du Thuong Village. According to traditional geomantic principles, the site possesses favorable elements—high ground, water flow in front, and cool, nourishing energy—symbolizing the accumulation of spiritual and moral blessings.
Triple Gate
The Triple Gate is a modest brick structure with two tiers and eight roofs covered with imitation tube tiles, the roof corners elegantly curved and decorated with dragon motifs. Between the two tiers, a rectangular panel bears the inscription “Dong Du Thuong Tu” (東 dư上寺). Due to age and weathering, the gate is no longer in use; the pagoda has installed a new panel reading “Restoration and Renovation Project of Dong Du Thuong Pagoda,” and visitors now enter through a side passage.
Worship Hall and Main Hall
The Main Hall follows the traditional “Đinh”-shaped plan, facing southwest, comprising the Worship Hall (Tien Duong) and the Main Sanctuary (Thuong Dien).
The Worship Hall is a five-bay hall built with brick gable walls (bit doc tay ngai), a ridge decorated in the bo dinh style, and a tiled roof. Two gable walls extend about 70 centimeters forward, flanked by two square pillars of honor topped with carvings of four phoenixes converging tail-to-tail, heads facing outward in four directions—symbolizing peace and harmony. The central three bays are fitted with panel doors; the two side bays feature wooden lattice windows. The wooden frame, composed of six trusses, is built in the gia chieng van me style with a four-column layout.
The Main Sanctuary (Thuong Dien) comprises three bays and one lean-to, with six supporting pillars about 3.5 meters high, connected to the central bay of the Worship Hall. It contains three trusses designed in the qua giang van me style, forming a unified architectural composition.
The current architectural style reflects the Nguyen Dynasty, recognizable through twelve elaborately carved relief panels featuring refined, dynamic, and graceful details. The decorative motifs include dragons flanking the sun, phoenixes guarding tiger masks, dragons transforming into leaves, and floral scrolls symbolizing the cyclical transformation of the universe.
Arrangement of Buddhist Statues
As in many ancient Vietnamese pagodas, the statue system in the Main Hall follows the traditional hierarchical arrangement.
In the Worship Hall, the left side houses the altar of Duc Ong (the Venerable Guardian), portrayed as a red-faced mandarin wearing a winged official hat, long beard, and a dignified expression. On the right side stands the altar of Duc Thanh Hien (the Saint of Wisdom), depicted wearing a Ty Lu crown with seven lotus petals, each bearing a small Buddha holding a cup and performing a mudra. In front of the hall stand two large statues of the Heavenly Kings (Kim Cang), each seated upon a mythical beast resembling a lion, with fierce, solemn expressions, helmets, armor, and sacred cords—guardians of the Dharma.
Next to Duc Ong is the statue of Thien Huu Thai Tu (Prince of Goodness), with a gentle, kind face and hands holding a precious jewel; opposite stands Ac Huu Thai Tu (Prince of Wrath), with a fierce red face and a sword in hand. Both symbolize the balance of good and evil within Buddhist cosmology.
In the Main Sanctuary, the highest tier enshrines the Three Eternal Buddhas (Tam The Thuong Tru Dieu Phap Than), representing the Buddhas of the past, present, and future—identical in size and style, exemplifying 19th-century artistry.
The second tier houses the Amitabha Triad (Di Da Tam Ton): Amitabha Buddha seated in meditation, flanked by Avalokitesvara (Quan The Am Bodhisattva) on the left—embodying compassion—and Mahasthamaprapta (Dai The Chi Bodhisattva) on the right—symbolizing wisdom.
The third tier features the Avatamsaka Trinity (Hoa Nghiem Tam Thanh), with Shakyamuni Buddha holding a lotus flower—symbolizing enlightenment and urging all beings toward self-awareness and virtue.
The fourth tier is dedicated to Avalokitesvara of a Thousand Arms and Eyes (Quan Am Thien Thu Thien Nhan), seated on a lotus throne, surrounded by numerous arms gracefully arranged to avoid obscuring the main figure—representing omniscient compassion.
The fifth tier enshrines The Jade Emperor (Ngoc Hoang Thuong De), dressed in a dragon robe and celestial crown, holding a silver tablet.
The lowest level presents the Nine Dragons Birth Scene (Cuu Long), illustrating the birth of Shakyamuni Buddha, shown as a child pointing one hand to heaven and one to earth—declaring, “In heaven and on earth, I alone am the honored one.”
Patriarch Hall
The Patriarch Hall houses the statue of Bodhidharma on the upper tier, and below are statues of two former abbots of the pagoda. These life-sized portraits vividly depict the monks in meditation, serene and lifelike, reflecting spiritual depth and tranquility.
Mother Shrine
The Mother Shrine, located behind and to the left of the Main Hall, is a five-bay structure decorated with tiger masks, dragons, and floral motifs. Inside, the central altar venerates the Three Mother Goddesses, flanked by statues of the Holy Boy and Holy Girl. The right altar honors Thuong Ngan Mother Goddess (Goddess of the Highlands), symbolizing the sacred feminine power of the forests; the left altar venerates Saint Tran Hung Dao (Duc Thanh Tran). Annually, on the 20th day of the eighth lunar month, the villagers hold a solemn ceremony to commemorate Saint Tran, expressing gratitude for his contributions to the nation.
Artistic and Historical Value
Beyond its spiritual role, Dong Du Thuong Pagoda embodies significant historical and artistic values. Its spacious, balanced layout reflects Vietnamese aesthetics—harmonizing monument and landscape, nature and humanity. The sculptural art, particularly the full-round statues, showcases refined craftsmanship typical of Vietnamese folk art. Unlike conventional Buddhist statues, the Patriarch figures convey rustic realism and deep humanism, expressing compassion and vitality. These qualities make the pagoda an exemplary representation of traditional Vietnamese sculpture and spiritual architecture.
Classification
Dong Du Thuong Pagoda was officially recognized as a Historic, Architectural, and Artistic Monument by the People’s Committee of Hanoi City in 2007.
Reference
People’s Committee of Gia Lam District (2010). Revolutionary Historical and Cultural Sites of Gia Lam District. Internal Circulation Document.
2. Français
Nom et localisation géographique
La pagode Dong Du Thuong porte le nom du village de Dong Du Thuong, situé dans la commune de Dong Du, district de Gia Lam, ville de Hanoï. Son nom en caractères sino-vietnamiens est Noi Long Tu, signifiant « le temple au cœur de l’œil du dragon ».
Architecture et disposition générale
La pagode Dong Du Thuong est construite sur une parcelle de terre élevée au centre du village. Le plan architectural comprend la Salle principale (en forme du caractère chinois « Đinh » 丁), la Salle des Patriarches (Nha To), le Sanctuaire de la Mère (Nha Mau) situé à gauche, et le Jardin des Stupas à droite. L’ensemble est entouré d’un vaste jardin paisible et aéré. Devant la pagode s’étend l’étang communal du village de Dong Du Thuong. Selon les principes géomantiques traditionnels, le site réunit les éléments propices d’un terrain élevé, d’une circulation d’eau à l’avant et d’une atmosphère fraîche et pure, symbolisant la concentration des bénédictions spirituelles et de la prospérité.
Porte triple
La Porte triple est une construction en briques simple à deux étages et huit toits recouverts de tuiles en forme de tubes. Les coins de toit sont courbés et ornés de dragons. Entre les deux toits, un panneau rectangulaire porte l’inscription en caractères chinois « Dong Du Thuong Tu » (東 dư上寺). Cette porte, devenue ancienne, n’est plus utilisée ; un panneau moderne indiquant « Projet de restauration et de réhabilitation de la pagode Dong Du Thuong » a été installé, et l’accès se fait désormais par un passage latéral.
Salle des Offrandes et Salle principale
La Salle principale suit le plan traditionnel en forme de « Đinh », orienté au sud-ouest, comprenant la Salle des Offrandes (Tien Duong) et la Salle du Sanctuaire supérieur (Thuong Dien).
La Salle des Offrandes est un bâtiment de cinq travées, aux murs pignons fermés, au faîtage recourbé et au toit de tuiles traditionnelles. Les deux murs pignons avancent d’environ 70 cm, flanqués de deux colonnes d’honneur carrées surmontées de sculptures représentant quatre phénix se faisant face, les queues réunies au centre, symbole d’harmonie. Les trois travées centrales comportent des portes à panneaux, et les travées latérales sont pourvues de fenêtres à claire-voie. L’ossature en bois, composée de six fermes, suit le modèle traditionnel gia chieng van me à quatre rangées de poteaux.
La Salle du Sanctuaire supérieur comprend trois travées et un appentis longitudinal, avec six colonnes de 3,5 m de hauteur, reliées à la travée centrale de la Salle des Offrandes. Trois fermes unifient l’ensemble dans le style qua giang van me.
Le style architectural actuel reflète l’époque de la dynastie des Nguyen, reconnaissable à douze panneaux sculptés finement, d’un relief souple et vigoureux. Les motifs décoratifs représentent des dragons flanquant le soleil, des phénix entourant des masques de tigre, des dragons se transformant en feuillages et des motifs floraux symbolisant le cycle cosmique de la création.
Disposition des statues bouddhiques
Comme dans de nombreuses pagodes anciennes du Vietnam, le système statuaire de la Salle principale suit un agencement hiérarchique traditionnel.
Dans la Salle des Offrandes, à gauche se trouve l’autel de Duc Ong (le Vénérable Gardien), représenté comme un mandarin au visage rouge, portant un chapeau à ailes et une longue barbe, d’allure solennelle. À droite, l’autel de Duc Thanh Hien (le Saint Sage), coiffé d’une couronne Ty Lu à sept pétales de lotus, chacun abritant une petite statue de Bouddha tenant une coupe et formant un mudra. Devant la salle, deux grandes statues des Rois célestes (Kim Cang) trônent sur des bêtes mythiques ressemblant à des lions, représentés comme des guerriers cuirassés au port noble.
Près de Duc Ong se tient la statue du Prince Bienveillant (Thien Huu Thai Tu), au visage doux, tenant une perle précieuse ; en face, le Prince Sévère (Ac Huu Thai Tu) au visage rouge et farouche, brandissant une épée. Ces deux divinités incarnent la dualité du bien et du mal dans la protection du Dharma.
Dans la Salle du Sanctuaire supérieur, la rangée la plus haute abrite les Trois Bouddhas éternels (Tam The Thuong Tru Dieu Phap Than), symbolisant les Bouddhas du passé, du présent et du futur, identiques en taille et en style, typiques de l’art du XIXᵉ siècle.
La deuxième rangée accueille la Triade d’Amitabha (Di Da Tam Ton), composée du Bouddha Amitabha assis en méditation, flanqué à gauche par Avalokitesvara (Quan The Am) – incarnation de la compassion – et à droite par Mahasthamaprapta (Dai The Chi) – symbole de la sagesse.
La troisième rangée présente la Trinité de l’Avatamsaka (Hoa Nghiem Tam Thanh), au centre Shakyamuni tenant une fleur de lotus, symbole de l’éveil spirituel et de la pureté du cœur.
La quatrième rangée est dédiée à Avalokitesvara aux mille bras et mille yeux (Quan Am Thien Thu Thien Nhan), assise sur un trône de lotus, les bras déployés avec harmonie, représentant la compassion infinie et la vision omnisciente.
La cinquième rangée abrite l’Empereur de Jade (Ngoc Hoang Thuong De), vêtu d’une robe impériale, coiffé d’une couronne céleste et tenant une tablette d’argent.
Enfin, à la base, se trouve la scène de la Naissance du Bouddha des Neuf Dragons (Cuu Long), représentant le jeune Shakyamuni pointant une main vers le ciel et l’autre vers la terre, proclamant : « Dans les cieux et sur la terre, moi seul suis l’honoré. »
Salle des Patriarches
La Salle des Patriarches abrite en haut la statue de Bodhidharma et, au niveau inférieur, celles de deux anciens abbés du temple. Ces statues, grandeur nature, reflètent la sérénité méditative et la profondeur spirituelle de ces maîtres.
Sanctuaire de la Mère
Le Sanctuaire de la Mère, situé derrière et à gauche de la Salle principale, est un édifice de cinq travées décoré de masques de tigre, de dragons et de motifs floraux. À l’intérieur, l’autel central honore la Trinité des Déesses-Mères (Tam Toa Thanh Mau), flanquée des statues du Saint Garçon et de la Sainte Fille. À droite, l’autel est dédié à la Déesse-Mère des Montagnes et des Forêts (Thuong Ngan Thanh Mau), symbole de la nature et de la bienveillance ; à gauche, il honore Saint Tran Hung Dao (Duc Thanh Tran). Chaque année, le 20ᵉ jour du 8ᵉ mois lunaire, les habitants du village organisent une cérémonie solennelle en mémoire du Saint, exprimant leur gratitude envers les protecteurs de la nation.
Valeur historique et artistique
Au-delà de sa fonction religieuse, la pagode Dong Du Thuong possède une grande valeur historique et artistique. Son plan spacieux et équilibré illustre l’esthétique vietnamienne traditionnelle : l’harmonie entre le monument et le paysage, entre la nature et l’être humain.
Les sculptures en ronde-bosse témoignent d’un savoir-faire exceptionnel, typique de l’art populaire vietnamien. Contrairement aux statues bouddhiques classiques, les figures des patriarches se distinguent par leur réalisme et leur humanité, exprimant la compassion et la vitalité spirituelle. Ces qualités confèrent à la pagode une place emblématique dans l’histoire de la sculpture et de l’architecture sacrée du Vietnam.
Classement
La pagode Dong Du Thuong a été officiellement classée Monument historique, architectural et artistique par le Comité populaire de la ville de Hanoï en 2007.
Référence
Comité populaire du district de Gia Lam (2010). Sites historiques, culturels et révolutionnaires du district de Gia Lam. Document interne.
3. 中文（繁體）
名稱與地理位置
東餘上寺，因所在村落「東餘上村」而得名，位於越南河內市嘉林縣東餘社。寺之漢名為「內龍寺」，意為「龍眼之中之寺」，寓示靈氣聚於中心之地。
建築格局
東餘上寺建於村中高地，地勢開闊。整體格局包括「正殿」呈「丁」字形，「祖師殿」位於右側，「母殿」在左，「塔園」居右。寺外環以寬闊庭院，前臨村塘。依風水傳統，此地「地高水潤，前有流水，後依高丘」，乃聚靈聚福之吉壤。
三門
三門為磚砌二層八檐之構，覆以仿筒瓦。屋角翹起，雕飾龍形。兩層之間橫額鐫刻「東餘上寺」四字。原門已年久失修，現於門首設木牌書「東餘上寺修復重建工程」，信眾多由側門出入。
前堂與正殿
正殿平面呈「丁」字形，面向西南，由「前堂」與「上殿」組成。
前堂為五間橫屋，磚牆封山牆，屋脊抹灰為「丁脊」式。前牆兩端各出挑約七十公分，立方柱二根，柱頂雕四鳳相向，尾聚中央，象徵四方和合。中三間設板門，兩側開木窗。整體木架以六架梁連接，屬「架銃板楣」式結構，四行立柱。
上殿三間一廂，設六根立柱，高約三點五公尺，與前堂中間相連。三架橫梁為「過樑板楣」式。現存建築風格為阮朝藝術，殿內十二塊肘間雕板，線條柔勁兼備，雕題有「龍拱日」「鳳護虎符」「葉化龍馬」「梅葉化龍」等，寓天地運化之象。
佛像陳設
正殿內諸佛像依古制層次排列。
前堂左設「德翁」供案，塑紅面文官，戴展翅冠，鬚長神威；右設「德聖賢」供案，戴七瓣蓮冠，每瓣塑一佛，一手執盞，一手結印。堂前兩側置「金剛」二尊，身披甲冑，頭戴盔盔，坐於似獅之獸背，威嚴而雄壯。
德翁旁供「善友太子」（又稱「勸善公」），面色慈祥，手捧寶珠；對側供「惡友太子」（又稱「懲惡公」），面赤目厲，手持寶劍。二者為佛法守護神，寓善惡並行。
上殿最高層為「三世常住妙法身」三佛，象徵過去、現在、未來三世諸佛，大小形制相同，屬十九世紀風格。
第二層為「阿彌陀三尊」，中坐阿彌陀佛，結禪定印，左為「觀世音菩薩」表慈悲，右為「大勢至菩薩」表智慧。
第三層為「華嚴三聖」，中為「釋迦牟尼佛」手執蓮花，象徵覺悟與清淨自性。
第四層為「千手千眼觀音」，結跏趺坐於蓮臺，諸臂展於兩側，層次分明，表無量悲心。
第五層供「玉皇上帝」，著龍袍，戴平天冠，雙手持銀笏。
最下層為「九龍浴佛」相，重現釋迦誕生時左指天右指地之姿，寓「天上天下唯我獨尊」。
祖師殿
祖師殿上層奉「菩提達摩」祖師像，下層供歷任住持二尊。塑像等身，神態靜穆如生，眉目間現出禪者之定慧與澄明。
母殿
母殿居正殿左後方，為五間建築，架梁雕虎符、龍拱日及草花紋。內堂主祀「三座聖母」，左右陪祀「聖子」「聖女」。右側供「上元聖母」（山林之母），象徵護佑眾生之靈德；左側供「聖陳上公」（陳興道王）。每年農曆八月二十日，鄉民舉行隆重祭典，以報英靈之德。
藝術與歷史價值
除宗教功能外，東餘上寺亦具深厚歷史與藝術價值。整體布局寬闊對稱，體現越南建築美學之核心——人與自然、建築與環境之和諧。
寺內諸塑像為圓雕之精品，顯示民間匠師之精湛技藝。其祖師像不同於一般佛像，氣韻生動，具人情味與慈悲意，乃越南傳統雕刻藝術之典範。
文物等級
二〇〇七年，河內市人民委員會正式將東餘上寺列為「歷史、建築與藝術古蹟」。
參考文獻
嘉林縣人民委員會（2010），《嘉林縣革命歷史文化古蹟資料》。內部文件。
