Giới thiệu
Lịch sử Việt Nam thời kỳ 1954-1975 là lịch sử của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và chiến đấu chống cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ ở miền Bắc; đồng thời là lịch sử của cuộc kháng chiến trường kỳ 21 năm chống Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Trong lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975) được coi là thử thách lớn nhất đối với dân tộc Việt Nam từ sau thử thách của hơn nghìn năm Bắc thuộc và sau gần một trăm năm chống ách thống trị và chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp.
Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là thiên anh hùng ca vĩ đại nhất trong lịch sử dựng nước và giữ nước của nhân dân Việt Nam, đánh dấu một bước ngoặt quyết định lịch sử dân tộc, đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của độc lập và xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Trong 21 năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam, giai đoạn từ 1965 đến 1975 là giai đoạn gay go, ác liệt nhất, thể hiện sức mạnh quân sự và thí nghiệm các học thuyết chiến tranh của Mỹ; giai đoạn chứng tỏ sự sáng suốt trong chỉ đạo của Đảng Cộng sản, sự thông minh và ý chí kiên cường của quân đội và nhân dân Việt Nam, giai đoạn quyết định của cuộc chiến mà thắng lợi cuối cùng thuộc về nhân dân Việt Nam.
Trong giai đoạn này, để cứu vãn nguy cơ sụp đổ của chế độ “Việt Nam Cộng hòa”, cùng với việc tăng cường viện trợ về kinh tếvà quân sự, Mỹ thực hiện chiến lược “Chiến tranh cục bộ”, trực tiếp’ đưa quân đội Mỹ và quân đội các nước đồng minh vào miền Nam, tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc với âm mưu ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc cho miền Nam, “tìm diệt” lực lượng vũ: trang cách mạng và “bình định” miền Nam. Sau thất bại của chiến lược này, từ năm 1969, Mỹ chuyển hướng thực hiện chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” thâm độc, nhằm lôi kéo, chia rẽ các nước đồng minh của Việt Nam, thực hiện cuộc chiến tranh ở miền Nam bằng tiền và vũ khí Mỹ thông qua chính quyền và quân đội Sài Gòn.
Đẻ đối phó với các chiến lược chiến tranh của Mỹ, Đàng và Nhà nước Việt Nam đã thực thi đường lối kháng chiến đúng đắn và sáng tạo. Đó là đường lối giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, thực hiện đồng thời hai cuộc cách mạng: Cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và Cách mạng giải phóng dân tộc ở miền Nam. Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam là cuộc kháng chiến trường kỳ, toàn dân, toàn diện; là đường lối xây dựng, phát huy sức mạnh của cà một dân tộc chiến đấu vì độc lập và tự do cho Tổ quốc; đường lối liên minh chiến đấu với nhân dân Lào và Campuchia, đoàn kết với nhân dân yêu chuộng hòa bình, tiến bộ trên thế giới mà trực tiếp hà nhân dân các nước xã hội chủ nghĩa, nhất là hai nước Liên Xô và Trung Quốc.
Với đường lối kháng chiến đúng đắn và sáng tạo của Đảng, và tinh thần “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, nhân dân Việt Nairn đã từng bước đánh bại các chiến lược chiến tranh thâm độc của Mỹ, kết thúc bằng cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Đến nay, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã lùi xa hơn 35 năm. “Năm tháng sẽ trôi qua, nhưng thắng lợi của nhân dân ta trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước mãi mãi ghi vào lịch sử dân tộc ta như một trong những trang chói lọi nhau,
một biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và trí tuệ con người và đi vào lịch sử thế giới như một chiến công vĩ đại của thế kỷ XX, một sự kiện có tầm quan trọng quốc tế to lớn và có tính thời đại sâu sắc”.
Lịch sử Việt Nam từ năm 1965 đến năm 1975 nhằm giới thiệu một cách chân thực, khách quan, toàn diện và hệ thống từ âm mưu, kế hoạch xâm lược của đế quốc Mỹ trong cuộc chiến tranh, đến chủ trương, đường lối xây dựng và kháng chiến của Đàng; quá trình xây dựng và bảo vệ miền Bắc, đấu tranh anh dũng của quân và dân miền Nam trong những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ trên tất cả các mặt từ chính trị, kinh tế, quân sự, ngoại giao, văn hóa…
Công trình này do nhóm tác giả Viện Sử học biên soạn:
- PGS.TS. Nguyễn Văn Nhật: Lời nói đầu, Chương IV, Chương VI và Kết luận
- TS. Đỗ Thị Nguyệt Quang: Chương I và Chương II
- PGS.TS. Đinh Quang Hải: Chương III và chương V
Đe thực hiện cuốn sách này, các tác giả đã cố gắng sưu tầm, bổ sung các nguồn tài liệu mới; phân tích, đối chiếu, so sánh để xác minh độ chính xác, tin cậy của tài liệu, sự kiện. Tuy vậy, chắc chắn còn có những tài liệu quý mà chúng tôi chưa có điều kiện tiếp cận. khai thác và thẩm định.
Cuốn sách được biên soạn trên cơ sở tham khảo, kế thừa những tài liệu cũng như các quan điểm của các công trình liên quan đã được công bố, nhất là các bộ sách lịch sử do các tác giả Viện Sử học biên soạn. Chúng tôi xin phép và chân thành cảm ơn các tác giả đi trước về sự kế thừa này.
Chúng tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đối với sự quan tâm, giúp đỡ của Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, các đồng nghiệp tại Viện Sử học và các cơ quan bạn đã tạo mọi điều kiện để chúng tôi hoàn thành công trình này.
Do hạn chế về năng lực cũng như về tài liệu, chắc chắn công trình không tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót nhất định. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp để lần xuất bản sau công trình sẽ được hoàn thiện hơn.
Nhóm tác giả
PGS.TS. NGUYỄN VĂN NHẶT
Bộ sách Lịch sử Việt Nam
TẬP 1: TỪ KHỞI THỦY ĐẾN THẾ KỶ X
- PGS.TS.NCVC. Vũ Duy Mền (Chủ biên)
- TS.NCVC. Nguyễn Hữu Tâm
- PGS.TS.NCVC. Nguyễn Đức Nhuệ
- TS.NCVC. Trương Thị Yến
TẬP 2: TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỶ XIV
- PGS.TS.NCVCC. Trần Thị Vinh (Chủ biên)
- PGS.TS.NCVC. Hà Mạnh Khoa
- PGS.TS.NCVC. Nguyễn Thị Phương Chi -TS.NCVC. Đỗ Đức Hùng
TẬP 3: Từ THẾ KỶ XV ĐẾN THẾ KỶ XVI
- PGS.TS.NCVC. Tạ Ngọc Liễn (Chù biên)
- PGS.TS.NCVC. Nguyễn Thị Phương Chi
- PGS.TS.NCVC. Nguyễn Đức Nhuệ
- PGS.TS.NCVC. Nguyễn Minh Tường
- PGS.TS.NCVC. Vũ Duy Mền
TẬP 4: TỪ THẾ KỶ XVII ĐẾN THẾ KỶ XVIII
- PGS.TS.NCVCC. Trần Thị Vinh (Chủ biên)
- TS.NCVC. Đỗ Đức Hùng
- TS.NCVC. Trương Thị Yến
- PGS.TS.NCVC. Nguyễn Thị Phương Chi
TẬP 5: TỪ NĂM 1802 ĐẾN NĂM 1858
- TS.NCVC. Trương Thị Yến (Chủ biên)
- PGS.TS.NCVC. Vũ Duy Mền
- PGS.TS.NCVC. Nguyễn Đức Nhuệ
- NCV. Phạm Ái Phương
- TS.NCVC. Nguyễn Hữu Tâm
TẬP 6: TỪ NĂM 1858 ĐẾN NĂM 1896
- PGS.TS.NCVCC. Võ Kim Cương (Chủ biên)
- PGS.TS.NCVC. Hà Mạnh Khoa
- TS. Nguyễn Mạnh Dũng
- ThS.NCV. Lê Thị Thu Hằng
TẬP 7: TỪ NĂM 1897 ĐẾN NĂM 1918
- PGS.TS.NCVCC. Tạ Thị Thúy (Chủ biên)
- NCV. Phạm Như Thơm
- ThS.NCV. Nguyễn Lân Dũng
- ThS.NCV. Đỗ Xuân Trường
TẠP 8: TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 1930
- PGS.TS.NCVCC. Tạ Thị Thúy (Chủ biên)
- PGS.NCVC. Ngô Văn Hòa
- PGS.NCVC. Vũ Huy Phúc
TẬP 9: TỪ NĂM 1930 ĐẾN NĂM 1945
- PGS.TS.NCVCC. Tạ Thị Thúy (Chủ biên)
- PGS.TS.NCVCC. Nguyên Ngọc Mão
- PGS.TS.NCVCC. Võ Kim Cương
TẠP 10: TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1950
- PGS.TS.NCVCC. Đinh Thị Thu Cúc (Chủ biên)
- TS.NCV. Đỗ Thị Nguyệt Quang
- PGS.TS.NCVCC. Đinh Quang Hải
TẠP 11: TỪ NĂM 1951 ĐẾN NĂM 1954
- PGS.TS.NCVCC. Nguyễn Văn Nhật (Chủ biên)
- TS.NCV. Đỗ Thị Nguyệt Quang
- PGS.TS.NCVCC. Đinh Quang Hải
TẠP 12: TỪ NĂM 1954 ĐẾN NĂM 1965
- PGS.TS.NCVCC. Trần Đức Cường (Chủ biên)
- NCV. Nguyễn Hữu Đạo
- TS.NCVC. Lưu Thị Tuyết Vàng
TẬP 13: TỪ NĂM 1965 ĐẾN NĂM 1975
- PGS.TS.NCVCC. Nguyễn Văn Nhật (Chủ biên)
- TS.NCV. Đỗ Thị Nguyệt Quang
- PGS.TS.NCVCC. Đinh Quang Hải
TẬP 14: TỪ NĂM 1975 ĐẾN NĂM 1986
- PGS.TS.NCVCC. Trần Đức Cường (Chủ biên)
- TS.NCVC. Lưu Thị Tuyết Vân
- PGS.TS.NCVCC. Đinh Thị Thu Cúc
TẬP 15: TỪ NĂM 1986 ĐẾN NĂM 2000
- PGS.TS.NCVCC. Nguyễn Ngọc Mão (Chủ biên)
- PGS.TS.NCVC. Lê Trung Dũng
- TS.NCVC. Nguyễn Thị Hồng Vân
