Vệ Thạch, Đào Duy Anh (1938) Khổng Giáo phê bình tiểu luận . Quan Hải Tùng Thư

Giới thiệu

Cuốn sách “Khổng giáo phê bình tiểu luận” của Vệ Thạch, cũng là bút danh của Đào Duy Anh, thuộc nhà xuất bản Quan Hải Tùng Thư. Trên trang bìa, ghi rõ xuất bản năm 1938 với số La Mã là MCMXXXVIII, có lẽ theo giấy phép xuất bản được duyệt. Tuy nhiên, thực tế, cuốn sách này đã được nhà in Mirador in xong vào ngày 2 tháng 1 năm 1939 tại Huế.

Trong phần lời tựa cho cuốn sách, tác giả Vệ Thạch, tức Đào Duy Anh, đã viết như sau (nguyên văn):

“Năm ngoài, một người bạn chủ trương một học hội nọ mời tôi làm một bài diễn thuyết ở hội ấy về Khổng giáo, tôi nhận lời và đã viết xong cảo rồi. Nhưng sau tôi nghĩ có điều không tiện nên lại không đem đề ấy mà diễn thuyết nữa.

Số là kiến giải của tôi đối với Khổng giáo có nhiều điều không hợp với thuyết chính thống, cần phải biện minh kỹ càng thì người ta mới khỏi cho là quái lạ. Muốn biện minh kỹ càng, không thể bằng không nghị luận mà cần phải trưng dẫn sách xưa. Đứng trên diễn đài mà cứ trưng dẫn điển tịch không ngớt thì làm sao khiến cho người nghe không chán ? Bởi vậy tôi mới lấy cảo bài diễn văn ấy viết thêm ra thành bài tiểu luận này để cho xuất bản.

Tôi xin thú thực rằng vấn đề này tôi chưa nghiên cứu được mười phần chu đáo, mà bài tiểu luận này lại viết lão thảo quá chừng; nhưng hiện nay tôi đương bận nhiều việc quá nên không thể nghiên cứu và viết kỹ hơn được nữa. Công việc mỗi ngày một phiền, nếu đợi cho có nhịp rảnh thì không biết bao giờ bài này mới phát biểu được, cho nên dẫu còn nhiều khuyết điểm, tôi cũng cho ra quách cho rồi. Nếu sau này có cơ hội như ý, tôi sẽ nghiên cứu thêm mà viết thành một quyển sách lớn hơn. Bài này chẳng qua là cái dạng bản của quyển sách mà tôi ao ước viết đó.

Như trên kia tôi đã nói, vì cần biện minh những kiến giải không hợp với thuyết chính thống nên tôi phải dẫn nhiều câu sách chứ tôi vẫn biết rằng văn viết lối ấy đọc dễ chán lắm. Tôi xin những người chiếu cố đến quyển sách nhỏ này sẵn lòng nguyên lượng cho“.