Giới thiệu
Phạm vi nghiên cứu của địa lý học lịch sử rất rộng. Sách này chỉ nhằm phục vụ những yêu cầu trực tiếp của việc nghiên cứu và giảng dạy lịch sử Việt Nam đề ra những vấn đề có thể nói là sơ bộ, từ đó mà hiểu thêm được về phương diện địa lý của những sự kiện quan trọng trong lịch sử Việt Nam. Chủ yếu là nghiên cứu phần địa lý hành chính để nhận định cương vực của nhà nước và vị trí các khu vực hành chính trải qua các đời, rồi đến quá trình mở rộng lãnh thổ. Đồng thời tác giả lại nghiên cứu khía cạnh địa lý của những cuộc chiến tranh chống ngoại xâm quan trọng trong thời kỳ phong kiến, tức là sự nghiệp bảo toàn đất nước qua các đời.
Có thể nói rằng từ đầu triều Nguyễn, môn địa lý học lịch sử đã được các nhà sử học bắt đầu chú ý. Đời Minh Mệnh, Nguyễn Văn Siêu, trong sách “Đại Việt địa dư toàn biên” gồm 5 quyển, đã dành quyển I để chép lại danh sách các chính sử của Trung Quốc từ Tiến Hàn thư đến Đường thư, và cả quyển II để ghi chép những thay đổi của các khu vực hành chính trong đời Lê và phụ chép những chương mục của “Thiên hạ quận quốc lợi bệnh thư” và sách “Độc sử phương dư kỷ yếu”, có quan hệ với địa lý học lịch sử của nước ta. Một phần quan trọng của những quyển khác cũng được dành cho địa lý học lịch sử…
Mục lục
- Lời dẫn
- Nước Văn Lang
- Nước Âu Lạc
- Nước u Lạc dưới ách đô hộ của nhà Hán
- Nước u Lạc dưới ách đô hộ ngoại tộc trong thời Tam quốc và thời lưỡng Tấn
- Nước u Lạc dưới Ách đô hộ ngoại tộc trong thời Nam Bắc triều
- Nước ta dưới ách đô hộ của nhà Tùy và nhà Đường
- Cương vực nước ta ở bước đầu sau thời khôi phục tự chủ cương vực nước ta ở thời Đinh Lê
- Cương vực nước ta ở đời Lý – nước Đại Việt
- Nước Đại Việt ở đời Trần và đời Hồ
- Những thay đổi về địa lý hành chính ở thời thuộc Minh
- Sự diên cách về địa lý hành chính qua các đời Lê Nguyễn
- Các tỉnh nước Việt Nam ở đời Nguyễn
- Sự Mở mang lãnh thổ vào Nam qua các đời Lý, Trần, Hồ, Lê
- Nhìn chung về lãnh thổ nước ta
Phụ lục – Tìm các đèo khẩu cấp và Nội Bàng trên đường dụng binh của Trần Hưng Đạo
