Giới thiệu
Năm 2004, Hà Nội và cả nước tổ chức nhiều hoạt động để kỷ niệm 50 năm ngày giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2004). Trong nửa thế kỷ đó, Hà Nội đã trải qua những thay đổi cơ bản để ngày càng phát triển và xứng đáng với vị thế là trái tim của cả nước, là trung tâm chính trị, hành chính, văn hoá, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế (Theo Nghị quyết 15 – NQ/TW ngày 15-12- 2000 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô trong thời kỳ 2000 – 2010). 50 năm này cũng là sự tiếp nối của gần một nghìn năm lịch sử đáng tự hào, kể từ khi Lý Thái Tổ định đô và đặt tên cho vùng đất này là Thăng Long (Rồng Bay). Suốt thời gian đó, những thế hệ người Việt đã dốc hết tài năng, trí tuệ, công sức và lòng dũng cảm để xây dựng một Thăng Long – Hà Nội vững mạnh như ngày nay. Hà Nội đã thực sự trở thành biểu tượng của văn hoá Việt Nam, hội tụ và phát triển những giá trị văn hóa lâu đời của dân tộc.
Nhân dịp này, Nhà xuất bản Hà Nội phối hợp với Tổng Công ty Sách Việt Nam (SAVINA) xuất bản một số tác phẩm tiêu biểu về Thủ đô Hà Nội, nhằm giới thiệu một phần những giá trị văn hóa của thành phố này tới bạn đọc trong nước.
Trong tác phẩm “Với Hà Nội nghìn xưa”, hai tác giả Trần Quốc Vượng và Vũ Tuấn Sán muốn kể lại với người đọc về Hà Nội từ thuở mở nước. Là những nhà sử học, họ đã kết hợp truyền thuyết, huyền tích với cứ liệu sử học và kết quả khảo cổ để viết nên những câu chuyện sinh động, có sức thuyết phục về truyền thống dựng nước, giữ nước và những nét sinh hoạt của người dân Thăng Long xưa trong suốt dặm dài lịch sử dân tộc.
Mục lục
Lời nói đầu
Phần mở đầu: Một cái nhìn khái quát về truyền thống
Thủ đô trước khi tiến bước trên dặm đường dài vào quá khứ Thăng Long
Hà Nội ta đánh giặc giỏi
Hà Nội ta làm ăn tài
Hà Nội ta vui chơi nhã
Phần thứ nhất: Non sông Hà Nội
Núi Nùng
Sông Tô Lịch
Hồ Tây
Hồ Gươm
Phần thứ hai: Hà Nội thời dựng nước
“Đê đất, đẻ nước”
Rìu đá, trống đồng kể chuyện Hà Nội cổ
Làng Hà Nội gốc
Người anh hùng làng Dóng
Cổ Loa
Thành cổ Loa
Ông Nỏ, hay tướng quân Cao Lỗ
Lý Ông Trọng
Ông Noi
Phần thứ ba: Hà Nội cổ, 1000 năm đấu tranh giành lại nước
I. Hà Nội thời đại Hai Bà Trưng
Ba chị em trong ngõ Thổ Quan
Ông tổ lò vật Mai Động
Nàng Tía
Ba anh em: chàng Quách và hai nàng Đinh
Ba tướng họ Đào ở Ngọc Động
Khỏa Ba Sơn ở Xuân Đỗ Hạ
Nàng Quốc ở Hoàng Xá
Thành Công
Ông Đông và ông Hựu Kim Hồ
Vợ chồng Đào Kỳ-Phương Dung
Đông Bảng ở Gia Lộc
Thủy Hải-Đăng Giang-Khổng Chúng
Đức Bà làng Dâu, hay công chúa Vĩnh Huy
Đền Hai Bà
Hà Nội cổ: những nấm mồ thời Trưng-Triệu
Đất đai Hà Nội thời Trưng-Triệu: Long Biên và Hà Nội
II. Hà Nội thời Tiền Lý
Lão tướng Phạm Tu
Bên của sông Tô, Vạn Xuân khai quốc
III. Hà Nội thời Bố Cái đại vương
Quận trị và phủ trị
Từ La Thành đến Đại La Thành
Khái nghĩa và binh biến: truyền thông quật cường của Hà Nội cổ
IV. Tháng năm, mùa hè 905 thế kỷ X: Hà Nội cổ sạch bóng thù
V. Từ Cổ Loa, qua Hoa Lư, đến Thăng Long
Phần thứ tư: Thăng Long đời Lý
Nhân đọc lại bài “Chiếu dời đô”
Thành phố “Rồng bay” (Thăng Long)
Đền Cẩu Mẫu, cẩu Nhi và đền Bạch Mả với câu chuyện dời đô
Đền Đồng cổ và hội thổ đời Lý
Cảnh sắc thiên nhiên
Khu vực hoàng cung
Phường phố kinh thành
Khu Tháp Tạm Trại
Dân kinh kỳ các hạng, áo quần, trang sức, cái răng, cái tóc
Chùa chiền
Kiến trúc Thăng Long
Một vài chân dung người Thăng Long đời Lý
Thăng Long 216 năm thời Lý
Phần thứ năm: Thăng Long đời Trần
Vài nét chấm phá về Thăng Long đời Trần
Thăng Long dời Trần trong mắt một sứ giả nhà Nguyên
Hoàng cung
Kinh thành
Thăng Long kháng chiến chống Nguyên-Mông
Phần thứ sáu: Sinh hoạt văn hóa ở Thăng Long thời Lý-Trần
Hội mùa đông-xuân
Vào hè
Hội thu
Những nét sinh hoạt văn hóa khác ở Thăng Long đời Trần
Y dược
Thăng Long buổi cuối Trần
Một tấm gương tiết tháo: Chu Văn An
Quý tộc sa đọa
Sự biến Dương Nhật Lễ
Kinh thành bị tàn phá
Hồ Quý Ly dời đô vào Thanh Hoá và cướp ngôi họ Trần
Thăng Long hai thế kỷ XIII-XIV
Tạm kết luận
