Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Long Bàn hay còn gọi là Long Bàn Cổ tự, người dân thường gọi là chùa làng Long Điền, thuộc thôn long Phượng, thị trấn Long Điền, huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu. Đây là ngôi chùa cổ có kiến trúc nghệ thuật trang trí mỹ thuật độc đáo, là nơi bảo tồn những đặc trưng kiến trúc nghệ thuật điêu khắc Phật giáo cổ truyền.
Theo hướng Bà Rịa di chuyển hướng quốc lộ 53 đến thị trấn Long Điền, đi qua UBND huyện Long Đất khoảng 100m là đến chùa Long Bàn.
Lịch sử
Theo tương truyền vùng Long điền xưa là vùng có nền nông nghiệp lúa nước, người dân khắp nơi di cư đến vùng đất này an cư sinh sống. Khi đời sống nhân dân được ấm no ổn định, người dân nơi đây mong muốn có nơi thờ tự để phục vụ cho tín ngưỡng tôn giáo.
Thời điểm đó có Hoà thượng Hải Chánh – Bảo Thanh từ tỉnh Phú Yên vào vùng đất Long Điền, khi biết được nguyện vọng đó, ông đã huy động nhân dân của góp công sức, của cải để xây dựng chùa. Chùa Long Điền được xây dựng vào năm Thiệu Trị thứ 5 (Ất Tỵ 1845) và Hoà thượng Hải Chánh – Bảo Thanh (1752-1859) trở thành tổ sư khai sơn của chùa Long Bàn.
Từ đó nhân dân địa phương hàng ngày đến chùa Long Bàn thắp nhang, cầu nguyện mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thu. Trải qua thời gian, ngôi chùa đã được trùng tu nhiều lần và giữ được kiến trúc cho đến hiện tại.
Kiến trúc
Khuôn viên chùa Long Bàn rộng trên 3.000 m2, bao gồm các hạng mục và nhiều cây xanh xung quanh, chùa được xây dựng theo lối kiến trúc chữ “Tam” (三), các hạng mục kiến trúc hiện nay gồm: Cổng, Nhà Sàn, Chánh Điện, Nhà Giảng, Nhà Ông Giám (Quả đường).
Cổng
Cổng chùa Long Bàn được xây dựng năm 1963, làm từ chất liệu đá xanh với cấu trúc đơn giản từ hai cột trụ vuông tạo thành cổng, hai cột trụ có chiều cao khoảng hơn 2m, ở phía trên bắc ngang hai trụ là tấm biển đúc bằng xi măng, ghi dòng chữ Hán “Long Bàn Cổ tự”.
Nhà Sàn
Trước Chánh Điện chùa Long Bàn có xây dựng kiến trúc nhà sàn bằng gỗ, bên trong đặt tượng Tiêu Diêu Đạo Sĩ, đây là nơi tổ chức lễ Vu Lan hàng năm tại chùa. Kiến trúc đặc biệt ở hai bên đầu hồi là gian gồm 2 tầng, tầng dưới là cửa ra vào, uốn mái vòm, tầng trên là lầu chuông, lầu trống, bên trong nhà các cột kèo, rui, mè đều làm từ gỗ.
Mái lợp ngói ống, trên đỉnh nóc gắn tượng “Lưỡng Long chầu nguyệt” và các tấm phù điêu trang trí cảnh vật, hoa lá bằng đất nung men màu.
Giảng Đường
Giảng đường có diện tích rộng 233m2, mặt trước tòa nhà có treo 3 câu đối khắc chìm sơn đen. Phía trên 3 cửa ra vào gần sát mái là những ô trang trí miêu tả cành mai, sơn thuỷ, nhà sàn, người chèo thuyền… Đây là nơi thuyết pháp về Đạo Phật và làm đàn chay cúng thí.
Chánh Điện
Chánh Điện chùa Long Bàn có diện tích rộng 227m2, trang trí các bức hoành bằng gỗ, chạm nổi hình chim thú, phong cảnh sinh hoạt của nông thôn. Các bức đầu dư, đòn bẩy, đều chạm khắc hình rồng, hoa, mây, cỏ tinh xảo, đặc biệt là các bao lam chạm hình chim phụng hoa lá và các khám thờ chạm rồng phượng, các hoành phi câu đối sơn son thếp vàng lộng lẫy, chạm khắc tinh xảo.
Trong Chánh Điện treo câu đối:
Bát nhã khai hoa vạn pháp tức tâm tức Phật
Bồ đề quả thực nhất chân phi sắc phì không
Tạm dịch:
Bát nhã nở hoa, vạn pháp là tâm là Phật
Bồ đề kết quả nhất chân không sắc không không
Bên trong Chánh Điện đặt các bức tượng: Thích Ca Mâu Ni, A Di Đà, Quan Âm Thế Chí, Ngọc Hoàng, Quan Thánh, 18 vị La Hán, Long Thần, Hộ Pháp,… Các tượng Phật đều có kích thước lớn, trang trí điêu khắc sinh động, chất liệu bằng đồng hoặc bằng gỗ mít.
Phía sau Chánh Điện là ban thờ Tổ, đặt tượng Bồ Đề Đạt Ma và hai long vị Hoà thượng Giác Linh Bảo Thánh và Bảo Tạng.
Nhà Giảng được nối liền với Chánh Điện, tòa gồm 5 gian, hai hãy hành lang hai bên nối giữa Nhà Giảng và Nhà Ông Giám, ở giữa là khoảng giếng trời.
Nhà Ông Giám (Quả đường)
Đây là nơi ăn chay của các vị sư, ở gian giữa la ban thờ Ông Giám, hai bên Tả, Hữu thờ những vị sư đã qua đời.
Di vật
Chùa còn bảo tồn những đặc trưng kiến trúc và nghệ thuật điêu khắc cổ, đặc biệt là một đại hồng chung (chuông đồng) có đường kính 0,80m cao l,20m.
Xếp hạng
Di tích được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật theo quyết định số 680 ngày 19/9/1991.
English Translation
Name and Geographical Location
Long Ban Pagoda, also known as Long Ban Co Tu, commonly called the village pagoda of Long Dien, is located in Long Phuong hamlet, Long Dien town, Long Dat district, Ba Ria–Vung Tau province. This ancient pagoda is notable for its unique decorative art and architecture, preserving traditional Buddhist sculptural styles.
From Ba Ria, one can follow National Highway 53 to Long Dien town; after passing the Long Dat district People’s Committee by about 100 meters, Long Ban Pagoda is reached.
History
According to legend, the Long Dien area was once an agricultural region where migrants from different places settled to cultivate rice. When life became stable and prosperous, the people wished to establish a place of worship for their religious practice.
At that time, Venerable Hai Chanh – Bao Thanh from Phu Yen province came to Long Dien. Learning of the people’s wish, he mobilized local contributions of labor and resources to build the pagoda. Long Ban Pagoda was founded in the 5th year of Thieu Tri reign (1845), and Venerable Hai Chanh – Bao Thanh (1752–1859) became its founding patriarch.
Since then, villagers have visited Long Ban daily to burn incense and pray for favorable weather and abundant harvests. Over time, the pagoda has undergone several restorations while retaining its original architectural character.
Architecture
The pagoda complex covers over 3,000 m², with surrounding greenery. Its layout follows the “Tam” (三) style and includes: the Gate, Stilt House, Main Hall (Chanh Dien), Lecture Hall, and Monks’ Refectory (Nha Ong Giam).
Gate
Built in 1963, the gate is made of green stone, consisting of two square pillars, about 2 meters high, supporting a cement plaque inscribed in Han characters: “Long Ban Co Tu.”
Stilt House
In front of the Main Hall stands a wooden stilt house containing a statue of Tieu Dieu Dao Si. It is the venue for the annual Vu Lan festival. Its unique design features two gabled ends with two stories: the lower floor with arched entrances, and the upper floor housing a bell tower and drum tower. The roof is tiled with tubular tiles, topped with the motif “Two Dragons Facing the Moon,” along with terra-cotta reliefs depicting landscapes and flora.
Lecture Hall
The lecture hall, covering 233 m², displays three engraved black-painted parallel sentences at the front. Decorative panels above the three entrances depict plum blossoms, landscapes, stilt houses, and boatmen. It is used for Dharma teachings and ritual ceremonies.
Main Hall (Chanh Dien)
The Main Hall covers 227 m², richly decorated with wooden panels carved with animals and rural scenes. Dragon, floral, and cloud motifs adorn the beams, rafters, and brackets, while phoenix and floral carvings embellish the altars. Red and gold lacquered boards and couplets further enhance its splendor.
Inside hangs a couplet:
Prajna blossoms, all dharmas are mind, mind is Buddha
Bodhi bears fruit, ultimate truth is neither form nor emptiness
Statues enshrined include Shakyamuni Buddha, Amitabha, Avalokitesvara, Mahasthamaprapta, Jade Emperor, Guan Sheng, the Eighteen Arhats, Dragon Gods, and Dharma Protectors. These large statues, made of bronze or jackfruit wood, are vivid and ornate.
Behind the Main Hall is the Patriarchs’ Altar, enshrining Bodhidharma and memorial tablets of Venerables Bao Thanh and Bao Tang.
Monks’ Refectory (Nha Ong Giam)
This hall serves as the dining place for monks. The central altar venerates Ong Giam, while the side altars commemorate deceased monks.
Relics
The pagoda preserves traditional Buddhist architecture and sculptures, notably a great bronze bell with a diameter of 0.80 m and height of 1.20 m.
Classification
The site was recognized as a National Architectural and Artistic Monument by Decision No. 680 dated September 19, 1991.
中文翻译 (Chinese Translation)
名称与地理位置
龙盘寺，又名“龙盘古寺”，俗称“龙田乡寺”，位于巴地头顿省龙地县龙田镇龙凤村。此古寺以独特的装饰艺术和建筑风格闻名，是保存传统佛教雕刻艺术的重要场所。
从巴地沿53号国道至龙田镇，经过龙地县人民委员会约100米即可到达龙盘寺。
历史
传说古时龙田为稻作农业区，四方移民迁居于此，定居耕种。百姓生活安定后，希望有一处宗教祭祀之所。
当时，来自富安省的海正–宝清和尚来到龙田，得知民众愿望后，发动大家捐资出力建寺。龙盘寺建于绍治五年（1845），海正–宝清（1752–1859）成为开山祖师。
自此，当地百姓每日来此焚香祈愿，盼风调雨顺、五谷丰登。寺庙历经多次修缮，至今仍保持古老建筑风貌。
建筑
寺院占地3000余平方米，绿树环绕，布局依“三”字形。主要建筑包括：山门、吊脚楼、大殿、讲堂与寮堂（果堂）。
山门
建于1963年，以青石砌成，两根方柱高约2米，上横一块水泥匾额，书“龙盘古寺”汉字。
吊脚楼
大殿前建有木制吊脚楼，供奉逍遥道士像，是每年盂兰节的举行之地。两端为两层结构：下层拱门，上层为钟楼、鼓楼。屋顶覆筒瓦，屋脊塑“双龙戏月”，并饰有彩釉陶浮雕，描绘山水花木。
讲堂
讲堂面积233平方米，正面悬挂三幅黑漆阴刻对联。三门之上装饰花窗，刻画梅枝、水景、吊脚屋与舟人。此处用于佛学讲座与法事活动。
大殿
大殿面积227平方米，装饰华丽，木制横额雕刻禽兽、乡村景象。梁枋柱托皆雕龙、花草、祥云，特别是宝栏雕刻凤凰花卉，供桌雕龙凤。楹联、匾额施以朱漆贴金，工艺精美。
堂内悬联曰：
般若开花，万法即心即佛
菩提结果，一真非色非空
殿中供奉佛像包括：释迦牟尼、阿弥陀佛、观音、势至、玉皇、关圣、十八罗汉、龙神、护法等。诸佛像体量宏大，以铜或菠萝蜜木制成，雕刻生动。
大殿之后为祖师殿，供奉菩提达摩及宝清、宝藏二位高僧灵位。
果堂
此为僧侣斋堂。中龛奉监公，两侧供历代圆寂僧侣。
文物
寺中保存传统佛教建筑与雕刻，尤有一口大铜钟，直径0.80米，高1.20米。
定级
1991年9月19日，龙盘寺获认定为国家级建筑艺术遗迹（决议第680号）。
Traduction française (French Translation)
Nom et situation géographique
La pagode Long Ban, également appelée Long Ban Co Tu, connue du peuple comme la pagode du village Long Dien, se situe au hameau Long Phuong, bourg de Long Dien, district de Long Dat, province de Ba Ria–Vung Tau. C’est une pagode ancienne, remarquable par son art décoratif et son architecture, conservant les caractéristiques de la sculpture bouddhique traditionnelle.
Depuis Ba Ria, en suivant la route nationale 53 jusqu’au bourg de Long Dien, à environ 100 mètres après le siège du Comité populaire du district de Long Dat, on atteint la pagode Long Ban.
Histoire
Selon la tradition, l’ancien Long Dien était une région rizicole où les habitants de divers lieux vinrent s’installer. Une fois la vie stable, ils désirèrent un lieu de culte pour leurs pratiques religieuses.
À cette époque, le vénérable Hai Chanh – Bao Thanh, venu de la province de Phu Yen, répondit à ce souhait en mobilisant les contributions de la population pour édifier la pagode. Fondée en 1845 (cinquième année de règne de Thieu Tri), la pagode Long Ban eut pour maître fondateur Hai Chanh – Bao Thanh (1752–1859).
Depuis lors, les villageois viennent quotidiennement y brûler de l’encens, priant pour des récoltes abondantes et un climat favorable. La pagode fut restaurée à plusieurs reprises, conservant son style architectural originel.
Architecture
Le site couvre plus de 3 000 m², entouré de verdure, et adopte un plan en “Tam” (三). Les principales structures sont : le portail, la maison sur pilotis, le sanctuaire principal (Chanh Dien), la salle des conférences et le réfectoire des moines (Nha Ong Giam).
Portail
Construit en 1963 en pierre verte, le portail est formé de deux piliers carrés d’environ 2 m de haut, supportant une plaque en ciment portant l’inscription en caractères chinois : “Long Ban Co Tu.”
Maison sur pilotis
Devant le sanctuaire principal s’élève une maison en bois sur pilotis abritant la statue de Tieu Dieu Dao Si. Elle sert de lieu à la fête de Vu Lan annuelle. Ses extrémités comportent deux étages : le rez-de-chaussée à arcades, l’étage supérieur abritant la tour du tambour et la tour de la cloche. Le toit en tuiles cylindriques est orné au faîte du motif “Deux dragons saluant la lune” et de reliefs en céramique vernissée.
Salle des conférences
D’une superficie de 233 m², elle présente trois sentences parallèles gravées et peintes en noir sur la façade. Des panneaux décoratifs au-dessus des portes illustrent prunus, paysages et scènes villageoises. C’est le lieu des prêches et des cérémonies rituelles.
Sanctuaire principal (Chanh Dien)
Avec 227 m², il est richement décoré : panneaux de bois sculptés d’animaux et de scènes rurales, poutres ornées de dragons, fleurs et nuages, autels sculptés de phénix. Des panneaux et sentences parallèles dorés ajoutent à sa magnificence.
Un distique y est suspendu :
« La sagesse (Prajna) fleurit, les dharmas sont esprit et Bouddha
Le Bodhi fructifie, l’absolu n’est ni forme ni vide »
On y trouve les statues de Shakyamuni, Amitabha, Avalokiteshvara, Mahasthamaprapta, l’Empereur de Jade, Guan Sheng, les 18 Arhats, les Dragons et les Gardiens. Sculptées en bois de jaquier ou en bronze, elles sont de grande taille et finement ouvragées.
Derrière, l’autel des Patriarches abrite Bodhidharma et les stèles des vénérables Bao Thanh et Bao Tang.
Réfectoire des moines (Nha Ong Giam)
Lieu des repas végétariens des moines, il abrite au centre l’autel d’Ong Giam, flanqué des autels dédiés aux moines défunts.
Reliques
La pagode conserve plusieurs éléments d’art bouddhique ancien, notamment une grande cloche de bronze mesurant 0,80 m de diamètre et 1,20 m de hauteur.
Classement
Le site a été classé Monument national d’architecture et d’art par décision n° 680 du 19 septembre 1991.
Tài liệu tham khảo
- Vũ Ngọc Khánh (chủ biên) (2006), Chùa cổ Việt Nam, Nxb Thanh Niên.
- Võ Văn Tường (2008), 500 Danh lam Việt Nam, Nxb Thông Tấn.
