Trung nghĩa lí bi
忠義里碑
Kí hiệu: 3162/3163
Thác bản bia huyện Gia Lâm phủ Thuận An 順安府嘉林縣, sưu tầm tại đình xã Phú Thị tổng Kim Sơn huyện Gia Lâm tỉnh Bắc Ninh.
Thác bản 2 mặt, khổ 55 x 90 cm, gồm 39 dòng chữ Hán, toàn văn ước khoảng 1200 chữ, có hoa văn, không có chữ húy.
Niên đại: Cảnh Hưng thứ 25 (1764).
Người soạn: Nguyễn Huy Cẩn 阮輝漌; học vị: Tiến sĩ khoa Canh Thìn (1760); chức vị: Hiển cung đại phu.
Người khắc: Lê Đình Trọng 黎廷仲; quê quán: xã An Hoạch.
Chủ đề:
– Công văn triều đình (sắc, lệnh, chỉ dụ).
– Hành trạng, công tích nhân vật.
– Sinh hoạt làng xã.
– Thơ văn.
Nguyên văn chữ Hán
忠義里碑
嘉林縣富市社里碑
余惟夫忠義美名也吾邑何脩而得此耶自庚申暨乙丑等年群寇更侵煙焰漫室;鼓毂震夜徵兵索餉;星報紛飛地方民攜裝而荷擔者 屢次矣本邑日前糾率鄉丁隋官攻勒日後又與本總結堡分屯累破敵兵保寧境内丙寅年恭奉王上以撫諭官啟旨准褒嘉特賜扁顏三字曰忠義里磐黄舞韜蓬[]輝華噫何其啟也棗他吾邑中支地鰲頭會秀牛腳分英鍾之為列丈夫毓之為奇男子無以上而名臣碩朝次而宿學惇師綱常典則之提遲禮樂詩書之點化近於朱者赤染於道者青則夫移孝而作中敦仁而為義邑中子弟之徒同此心者素矣一旦有以叩之熟不瀝膽披肝摩拳擦掌甲兵夫胡篡弓努夫鉤鋤馳驅逖惹之場踴躍追逃之會凡可以殲寇讎而報君文者雖長鎗大劍臨乎前
高壘深溝障乎左亦不為之閃晴而稽步矣宜其以一時之取而淚[]百世之芳歟烏呼邊塵扮霍之秋我邑當朝貴仕有參從司公阮輝潤之協統東洋有承旨公阮輝術之參謀西微有署參公阮輝胤之協同湯邑經綸雷雨寢寐風霜率能破抛山平石喜床清可道其精[]其壯烈可以貫日月可以凌河山固已表表然在人眉目乃[]群吾人者亦已此著聞益見夫忠巨義士之風真限來門而白屋矣然則我之里號忠義其亦斯名之稱情也哉古詩云
名將天地久
文與日星長
今其以斯文而記斯名也不惟所以顯我皇王獎勵之施而我邑里尊君[]上之[]亦昭皙于無窮矣於是乎銘曰
時群匪逼郊垌
朝火焰暮聲聲
紛如絮沸如羹
惟我邑翼于征
連我眾棘于行
有琴者警有鞭者鳴
推彼敵將殺彼敵兵
乃休[]中乃奠編丁
尊我君文報我朝廷
剛風號烈銳氣號錚
碩金輸其勁
介石怯其貞
河敢同袍邑
何堅鐵角城
秩秩綸音播
獎煌煌扁字
揚旌慷概一
朝豪舉
鏗鏘千古美名
噫
忠義美名千古在吾人好顧斯銘
計
一朝貴官幷官員色目村長等共九拾員名
翰林院承旨致仕阮輝衍 監察御史署參政阮輝胤庚辰科進士會元阮輝堇寺卿阮輝久郎中阮輝婿鄭伯賓詹事鄧輝機阮廷桂員外郎鄭仲紹知府弘信大夫阮輝浴陳伯做阮輝澈縣尉阮春嘻寺丞高暉淵朝列大夫段伯貯同知府阮廷貴阮日偕阮廷琮裴廷講詹事高伯釧郎中鄭阮珪殿前阮登權阮輝澱陳伯樹阮伯堅告伯熒良醫正阮輝泳縣丞杜有馮陳國銳阮輝奕高輝致阮有徵阮輝滾陳國顯阮輝映阮完翰黄卓燃阮名榆阮輝運段伯仕阮功澤黄伯适同知州阮名標黃國基阮輝熒阮名樹訓道阮輝 洞副所使段功貯高廷任高阮衽知事阮國憐陳登映阮伯儀阮世培阮輝湛阮輝漸阮有專阮伯瑞百戶杜春昕 副所黎有達
輝遵黃榜甲該合阮輝粘阮公草校生揚輝映揚輝儀該合阮
黃東甲社長高廷格監生高暉城高伯沼
輝遵黃榜甲該合阮輝粘 阮公草校生揚輝映 揚輝儀 該合阮
呂中甲儒生阮榮進吏阮任賢官員子阮嘉會該合高輝翼
黃阮金官員孫阮嘉賓
[]開甲該合段伯金儒生段伯宬
杜安甲都吏阮輝楷校生阮春儒生阮春卓都吏阮伯錦
呂東甲該會陳伯瑪該合陳伯惠阮伯惟
杜東甲杜春煥校生阮春调校生杜春窮杜春生舊合杜春
景興萬萬年之貳拾伍歲在甲申季夏穀日
賜庚辰年科進士第會魁顯恭大夫方菴阮輝堇撰
侍内選戶番同知府堅堂男阮廷貴謄
石匠局東山縣安獲社該合黎廷仲鐫
同染甲上下等共立
Tóm lược nội dung:
Trong những năm Canh Thân, Đinh Sửu có loạn lạc, khắp vùng xảy ra chiến trận, lính tráng đến đòi lương, dân chúng đã mấy phen chạy loạn. Riêng làng ta tổ chức hương đinh cùng với quan trên đánh đuổi giặc, rồi liên kết cùng xã khác trong tổng lập đồn chia nhau canh giữ, nhiều lần đánh bại quân giặc giữ cho địa phương được yên ổn. Năm Bính Dần được Chúa thượng ra sắc dụ ban cho 3 chữ “Trung nghĩa lý”. Bia khắc bài minh ca tụng sự kiện này và ghi tên các vị quan viên chức sắc trong làng.
