Đại lão Ni trưởng Thích Đàm Hằng:
- Ủy viên Phân ban Ni giới Trung Ương Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam
- Ủy viên Ban Trị Sự Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Tp. Hà Nội
- Ủy viên Ủy ban Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam Tp. Hà Nội
- Ủy viên Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Tp. Hà Nội, huyện Phú Xuyên
- Nguyên Phó Hiệu trưởng trường Trung cấp Phật học Hà Nội
- Nguyên Viện trưởng Tổ đình Đa Bảo – Phú Xuyên – Hà Nội
Đại lão Ni trưởng Thích Nữ Đàm Hằng xuất thân trong một gia đình nông dân thanh bạch có nhiều người thâm tín Nho – Phật, Ngài sớm xuất gia với sư cụ Đàm Thuyên tại chùa Trung Gián – Hải Hậu – Nam Định.
– Ngài sinh ngày 9 tháng 3 năm 1928, năm Mậu Thìn.
- Sinh quán: Thôn Trung Lương, xã Hải Hà, huyện Hải Hậu, Tỉnh Nam Định.
– Thân sinh Ni trưởng là hai cụ: Thân phụ là Cụ Vũ Văn Tiển, Pháp danh Phúc Đạt; Thân mẫu là Cụ Nguyễn Thị Dậu, Pháp hiệu Diệu Đoan.
– Ni trưởng là con cả trong gia đình có 6 người con, 2 trai và 4 gái, được lớn lên trong tình yêu thương của cha mẹ và các em.
Trong gia đình Ngài có em ruột bà ngoại đã xuất gia là sư Cụ Đàm Thuyên. Mỗi lần về thăm quê, hình ảnh uy nghi, tướng mạo hoan hỷ của Sư bà đã in đậm trong tâm trí, khiến người thiếu nữ như nhớ lại nguyện xưa mong được xuất gia làm sư Ni.
Trong Pháp nạn 1953, chốn Tổ Đa Bảo bị bom tàn phá, Ni trưởng Đàm Hằng được sư cụ Đàm Thuyên cử cùng với 3 – 4 sư Ni lên chấp tác san lấp hố bom, khắc phục cảnh điêu tàn ở chùa Đa Bảo.
Thời đó, Tổ Thích Quảng Dung vừa lo việc Tổ, vừa lo việc Giáo hội và Xã hội, thầy Đàm Hằng chấp tác trông coi chốn tổ Đa Bảo, kiên trì từ đầu đến cuối còn các vị Ni khác thì đi đi về về. Về sau có đệ tử là Thầy Đàm Huống lên phụ giúp.
Ni trưởng Thích Nữ Đàm Hằng kế thế dòng Ni của Sơn môn Đa Bảo.
Kế thừa Đại lão Ni trưởng Thích nữ Đàm Hằng, về sau này có Ni trưởng Đàm Huống, kế tiếp có sư Đàm Hòa.
Tổ Thích Nguyên Uẩn (và các tổ Nguyên Mỹ, Nguyên Loan, Nguyên Khang…) là thế hệ thứ 4, gồm hai dòng Tăng Ni của sơn môn Đa Bảo, tuân thủ nguyên tắc chư Ni tòng Tăng.
Riêng chùa Đa Bảo truyền theo dòng Tăng gồm HT. Thích Quảng Dung đến HT. Thích Thanh Khoát rồi đến thầy Thích Thanh Huy.
Cụ Đàm Hằng đã tham gia ngôi vị tôn chứng các giới đàn từ những năm 60 tới nay, với vai trò là Hòa thượng Đàn đầu, Giáo thụ, A xà lê trong các giới đàn Ni.
Ni trưởng Đàm Hằng tuân theo nề nếp các trường Hạ và trường học của truyền thống Phật giáo miền Bắc, chư Tịnh đức Ni dường như không giảng kinh hay đăng đàn thuyết pháp.
Ni trưởng Đàm Hằng, đã tham gia lãnh các chức danh giáo thẩm của Giáo hội. Tiên khởi thành lập tổ chức Phật giáo huyện Phú Xuyên, Ni trưởng Thái Lai làm trưởng ban, sau đó Ni trưởng Đàm Hằng kế tục.
Đệ tử Ni trưởng Đàm Hằng có: Trưởng tử Thích Đàm Huống, về sau Cụ độ thêm thầy Đàm Thơm trụ trì chùa Bìm, Thầy Đàm Giao trụ trì chùa Thiên Ân, thầy Đàm Lượng trụ trì chùa Viên Thông. Thầy Đàm Lượng là đệ tử y chỉ vào cụ Đàm Hằng.
Về xây dựng cơ sở, vật chất tự viện, chùa chiền, từ 1953 cụ Đàm Hằng được cử lên chấp tác tại Đa Bảo, Chốn Tổ bị Pháp đánh bom, trên 100 gian chùa bị triệt phá. Ni trưởng cùng chư Ni và dân chúng dọn dẹp, làm lại, xây dựng 5 gian tiền đường, tôn tạo lại nhà khách, nhà bếp, mời các nghệ nhân làng nghề Vũ Lăng tô lại hệ thống tượng 2 lần. Để ngày nay chốn Tổ Đa Bảo – Phú Xuyên – Hà Nội là một danh thắng uy nghi tố hảo trang nghiêm.
Thời kỳ xuất gia và tu học
Ni trưởng Thích Nữ Đàm Hằng được phụ mẫu giáo dưỡng, nuôi dạy đến năm 17 tuổi thì được tạo điều kiện thuận lợi, cho phép xuất gia làm đệ tử của Ni trưởng Thích Đàm Thuyên thuộc Tổ đình Trung Gián, xã Châu Giang, huyện Duy Tiên, Tỉnh Hà Nam.
Sư cụ Đàm Thuyên ngoài thế tục là em gái ruột của bà ngoại sư trưởng Đàm Hằng.
Với bản tính thông minh, ham học, sùng đạo, năm 19 tuổi (1947), Ni trưởng Đàm Hằng được Thầy là Sư cụ Đàm Thuyên cho thụ giới Sa di ở Tổ đình Trung Gián.
Năm 21 tuổi (1949) Ni trưởng được sư cụ Đàm Thuyên cử lên hầu việc cố HT. Thích Quảng Dung ở Tổ đình Đa Bảo – Phú Xuyên. Ngài được thụ đại giới Tỷ khiêu Ni tại giới đàn Tổ đình Đa Bảo – Phú Xuyên – Hà Tây.
Năm 1953 trước khi hòa bình lập lại, Tổ đình Đa Bảo bị ném bom triệt phá, Ni trưởng lại được cử lên hầu cố HT. Thích Quảng Dung ở Tổ đình Đa Bảo, trông coi, tái thiết cơ sở chùa chiền Tổ đình Đa Bảo, nhất là trong giai đoạn Tổ Quảng Dung phải rời Tổ đình Đa Bảo lên công tác tại chùa Quán Sứ và tham gia công tác tại Quốc hội.
Từ đó, Ni trưởng sớm hôm siêng năng, chấp lao, phục dịch, phụng thờ Tam Bảo, chuyên cần, không quản thân gái, chẳng ngại thành kiến “Nữ nhân nan hóa” – thân nữ khó dạy, quyết trí tu hành, làm trọn bổn phận của nữ nhân sơ cơ nhập Đạo.
Chẳng bao lâu, thầy đã được Ni chúng, Phật tử, sư Tổ mến ban khen rằng tính tình hòa nhã, hiếu học, chăm làm, kính tín, lễ phép, có thể trở thành bậc pháp khí đại thừa trong hàng Ni giới.
Sau khi thụ đại giới, Ni trưởng Đàm Hằng luôn luôn tâm niệm lời khai đạo của Hòa Thượng đàn đầu Thích Quảng Dung dạy bảo, khuyến tu, làm sao cho xứng danh con gái nhà họ Thích, tỏ rạng nề nếp “Ái đạo gia phong”.
Đối với bản bản thân Ni trưởng khép mình cẩn trọng trong luật bát kỉnh, Nghiêm trì giới luật, khiêm cung với chư Tăng, hòa ái với Ni giới.
Trong những năm tháng tuổi trẻ, trước 50 tuổi, cuộc đời Ni trưởng là cả thời gian dài đất nước chiến tranh, đạo pháp suy vi; nhiều vị Tăng Ni hoàn tục, chùa chiền bị tàn phá, trăm mối tơ vò… vậy mà dù thời thế biến động đổi thay, cuộc thế thăng trầm suy thịnh Ni trưởng cùng Ni chúng sách tiến nhau một lòng một dạ vững tin sự gia hộ của Tam Bảo, Hộ Pháp, long thiên, tinh tiến tu hành, vượt qua khó khăn, chướng duyên cản chở, theo hầu thị giả cố sư Tổ Thích Quảng Dung chẳng hề trễ nải.
Thực hiện nghĩa vụ thiêng liêng “ Hạ cư tỷ khiêu chi yếu vụ”, Ni trưởng Đàm Hằng tòng tăng an cư các khóa Hạ trong mọi hoàn cảnh khó khăn, đất nước loạn ly, nhân dân nghèo đói, cũng như khi Tổ quốc hòa bình, xã hội tiến tới.Trong các khóa Hạ Ni trưởng được cử giữ chức Duy na…., rồi đến thủ chúng Ni, tất cả ở đâu Ni trưởng cũng luôn luôn “Thượng cầu thân cận tôn đức Tăng già tăng trưởng công đức, hạ lân mẫn thân tình chỉ bảo giúp đỡ Ni giới sơ cơ học” .
Thời kỳ trụ trì – Hóa duyên hoằng đạo
a. Công tác trụ trì, quản trị tự viện:
Từ năm 1953, mới lên chấp tác tại Tổ đình Đa Bảo, Ni trưởng đã cùng chư Ni và nhân dân, Phật tử địa phương xa gần dưới sự chỉ dạy của cố Hòa thượng Thích Quảng Dung, dọn dẹp, làm lại, xây dựng 5 gian tiền đường, tôn tạo lại nhà khách, nhà bếp, mời các nghệ nhân làng nghề Vũ Lăng tô lại hệ thống tượng 2 lần và khôi phục lại các công trình bị chiến tranh, thiên tai, thời gian, tàn phá.
Ngoài việc tác phúc, hưng công tu sửa giữ gìn chùa cảnh, tham gia Phật sự và công tác xã hội; việc tu trì thời khóa công phu tại Tổ đình Đa Bảo được Ni trưởng duy trì tinh tấn không chút sao nhãng.
Ni trưởng chuyên tu tịnh niệm, lục tự hồng danh Nam mô A Di Đà Phật, lịch lịch phân minh, luôn luôn hoài niệm, chỉ một nguyện cầu Tịnh Độ Tây Phương. Ngày đêm trì niệm Quán Âm Bồ Tát hồng danh, mong noi gương tế độ chúng sinh.
b. Tiếp chúng độ nhân
Ni trưởng đã súc dưỡng, nuôi dạy, thế phát độ nhân, nuôi dạy được 6 vị đệ tử, cho tới ngày nay, nhiều vị tu hành thành tựu, đã tới giáo phẩm Hòa thượng Ni. Trưởng tử của Ngài là Ni trưởng Thích Nữ Đàm Huống.
Từ năm 1968, khi mới hơn 30 tuổi, Ngài được Tỉnh hội Phật giáo Hà Tây mời tham gia các đàn giới ở ngôi Hòa thượng A Xà Lê, trao truyền “giới châu tuệ mệnh” cho hàng đệ tử Ni xuất gia. Ni trưởng đương vị ngôi vị ở các giới đàn cho tới ngày nay (2023).
Ni trưởng cũng đã trao truyền “Tam quy Ngũ giới” cho hàng nghìn chúng Phật tử tại gia
Với ước nguyện: “hoằng pháp vi gia vụ, độ sinh vi sự nghiệp” Ni trưởng đã suốt đời tận tụy với sự nghiệp truyền trao giới đức, khuyên dạy Ni chúng.
Từ Năm 1970, Ni trưởng được thỉnh làm giới sư trong hội đồng truyền giới với các ngôi vị tôn chứng giới đàn, A xà lê từ năm 1970 đến nay, Ni trưởng là Hòa thượng đàn đầu Ni của các giới đàn do Thành hội Phật giáo Hà Nội trước kia là Hà Tây tổ chức.
Ngoài ra, Ni trưởng còn được cung thỉnh vào ngôi Hòa thượng đàn đầu Ni các giới đàn do các tỉnh hội Phật giáo Vĩnh Phúc, Phú Thọ… tổ chức.
Sinh thời với đức hạnh khiêm cung, luật “bát kỉnh tuân trì”, giữ gìn nề nếp gia phong của hàng Ni giới, tận tâm cung kính chư Tăng mong hữu duyên được gần Tăng Bảo, vì thế Ni trưởng đã tạo nhiều thiện duyên thù thắng, hỗ trợ nhiều chư Tăng trên bước đường sơ cơ học đạo, đến nay các vị đó đã có nhiều trưởng thành .
Hàng tháng, tại chốn Tổ Đa Bảo, Ngài tổ chức tụng Kinh niệm Phật.
c. Tham gia Phật sự Giáo hội
- Năm 1959, Ni trưởng Đàm Hằng tham gia Ủy viên Ban Trị Sự Phật giáo tỉnh Hà Đông
- Giai đoạn 1998 – 2001, Ni trưởng Đàm Hằng được suy cử đảm nhiệm Trưởng Ban đại diện Phật giáo huyện Phú Xuyên – Hà Tây
- Ngày 5/12/2012, Ngài được tấn phong giáo phẩm Ni trưởng
- Năm 2008, NI trưởng đảm trách Phó Ban Trị Sự Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Tp. Hà Nội, Đặc trách Ni giới (?)
d. Tham gia công tác xã hội
Với tinh thần đại thừa Phật giáo: “Tùy duyên bất biến, bất biến tuỳ duyên”; “phục vụ chúng sinh tức là cúng dàng chư Phật”, Ni trưởng đã tham gia nhiều công tác xã hội ích quốc lợi dân:
Giai đoạn 1998 – 2001, Ni trưởng Đàm Hằng được Suy cử tham gia công tác Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại huyện Phú Xuyên – Hà Tây
Với cương vị được giao phó, Ni trưởng đã tận tâm, dốc sức phục vụ Đạo pháp – Dân tộc, đưa các phong trào Phật giáo phát triển. Được Tăng Ni Phật tử quý mến tin tưởng, Ni trưởng được suy cử làm Đại biểu HĐND huyện Phú Xuyên trong nhiều khóa.
e. Ngôi vị giáo phẩm và những phần thưởng của Giáo hội
Đại lão Ni trưởng đã được đón nhận khen thưởng:
- Ngày 19/5/2001, được nhận “Huy chương vì sự nghiệp Đại đoàn kết Dân tộc” của Ủy ban Trung Ương Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam
- Ngày 15/11/2001, được nhận giấy khen của Ủy ban Mặt Trận Tổ Quốc tỉnh Phú Xuyên
- Ngày 3/10/2002, được nhận bằng khen vì thành tích phục đạo yêu nước của Ủy ban Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam tỉnh Hà Tây
- Ngày 10/7/2007, được nhận giấy khen của Hội Chữ Thập đỏ Việt Nam
- Ngày 10/9/2007, được nhận giấy khen thành tích phụng đạo yêu nước của Ủy ban Mặt Trận Tổ Quốc tỉnh Hà Tây
- Ngày 26/3/2012, được nhận giấy khen của chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân huyện Phú Xuyên
Giai đoạn tuổi cao sức yếu ở Tổ đình Đa Bảo
Ni trưởng Thích Nữ Đàm Hằng là người tham gia kế thế truyền đăng Tổ đình Tăng Ni nhị bộ, trong lời ca ngợi: “Nhất Đọi, nhì Đa, thứ ba Khê Hồi”. Ni trưởng còn được Tăng Ni Phật tử tán xưng gọi là Cụ Đa. Ngài thật xứng danh là người kế thế trông coi, giám hộ, trụ trì Tổ đình Đa Bảo trong hơn 70 năm qua.
Trong xuất quãng đời tu hành 90 năm, tập chung chủ yếu kiên trì tu hành ở một chốn Tổ Đa Bảo, Ni trưởng luôn khiêm tốn, giản dị, đạm bạc, dạy dỗ hàng Pháp tử, Pháp tôn tinh tiến tu hành, giữ gìn quy củ Thiền gia, lấy lục hòa làm cộng trụ.
Ni trưởng đã trao truyền “Tam quy Ngũ giới” cho hàng nghìn Phật tử tại gia.
Giờ đây khi đã gần 100 tuổi, kiên trì trú tại Tổ đình Đa Bảo, hiện ngôi trụ trì được truyền trao lại cho TT. Thích Thanh Huy đảm nhiệm, ngày ngày Đại lão Ni trưởng vẫn thỉnh chuông sớm, cúng cháo chiều, ban trưa thì dâng cơm cúng Tổ, sáng sớm 4 giờ đã trở dậy trì chú Thủ Lăng Nghiêm, niệm Phật theo thời khóa quy củ thiền gia không hề trễ nải.
Tuổi hạc cao vút, sức có yếu đi nhưng Đại lão Ni trưởng vẫn ngày đêm miệt mài nghiên cứu giáo lý nhà Phật, xiển danh đức hạnh cao dày, uy nghi của bậc chân tu, thực học thờ Phật, kế Tổ, phương tiện thiện xảo giáo hóa chúng sinh.
Đại lão Ni trưởng Thích Đàm Hằng là một bậc uyên thâm giới luật, trì giới tinh nghiêm, đạo phong cốt cách từ hòa, cung kính, nhất là đức hạnh cung kính với chư Tôn đức Hòa thượng chư Tăng.
Những năm gần đây, tuy tuổi cao sức yếu Ni trưởng vẫn tinh tiến mọi Phật sự của Giáo hội, thành hội Phật Giáo Hà Nội, trụ xứ, tổ đình, chuyên chú nhất tâm hành đạo tu trì.
“Tấm thân tứ đại già nua, cỗ xe hơn trăm năm đã mòn mỏi theo luật vô thường, không sao tránh khỏi.
Tất cả các pháp thế gian là vô thường huyễn hóa, như bọt nước, như sương ban mai, như mây trôi, nước cuốn, như mặt trời xuất hiện ở phương Đông rồi lại lặn về phương Tây.
Thân tứ đại sinh diệt là lẽ đương nhiên, chính ứng thân của Đức Thích Tôn Như Lai hóa duyên viên mãn còn thị hiện tịch diệt ở chốn Song Lâm.”
Phải nói rằng “suốt cả cuộc đời từ tuổi niên thiếu đến lúc ngót trăm tuổi, tấm thân tứ đại dần mòn mỏi, Đại lão Ni trưởng Thích Nữ Đàm Hằng đang sáng ngời xứng đáng như sao “Vụ” thật là “Kiều Đàm dạng tử”, cuộc sống nâu sồng, trai giới, đạm bạc, giản dị mà thanh cao siêng năng cần cù trong bất cứ mọi công việc Tăng sai, nhẫn nhục, nhu hòa, bình tĩnh, ứng xử khi gặp cảnh nghịch duyên.
Tuy nghiêm khắc với bản thân nhưng với đệ tử, môn đồ lại luôn nở nụ cười từ ái, thân thương; với mọi người dân hay Phật tử thân sơ dù chỉ mới tới cửa Từ, Đại lão Ni trưởng đã ôn tồn hướng đạo. Thật xứng danh đức Đại lão Ni trưởng trong hàng trưởng tử Ni chúng Phật Giáo Việt Nam hiện đại.
Đại lão Ni trưởng Thích Nữ Đàm Hằng là đệ tử Sư Tổ Trung Gián Thích Nữ Đàm Thuyên y chỉ Cố Trưởng lão HT. Thích Quảng Dung đương vi quản trị Tổ đình Đa Bảo Phú Xuyên – Hà Nội, thuộc dòng Thiền Lâm Tế Đa Bảo, đời thứ: Sư bà Đa Bảo – Đại trưởng lão Ni trưởng Thích Nữ Đàm Hằng – Bậc chân tu sáng ngời đạo hạnh của Phật giáo miền Bắc hiện hay./.
Nam mô Công Đức Lâm, Chứng Minh Sư Bồ Tát
Ma ha tát tác Đại Chứng minh!
Tư liệu tham khảo
1/ Tập hợp tư liệu về Đại lão Ni trưởng Thích Đàm Hằng và Ni trưởng Thích Đàm Huống của Ni sư Thích Đàm Hòa – Chùa Thao Chính, Phú Xuyên, Hà Nội.
2/ Biên bản tốc ký làm việc với Ni sư Thích Đàm Hòa ngày 5/5 năm Quý Mão 2023
3/ Hệ thống trao đổi phỏng vấn thu âm, thu hình với Ni trưởng Thích Đàm Huống và Ni Sư Thích Đàm Hòa tại Chùa Khánh Long, Phú Xuyên, Hà Nội ngày 1-6 Quý mão (2023)
4/ Tham khảo các tài liệu về tiểu sử của Cố Ni trưởng Hải Triều Âm, Cố Ni trưởng Như Thanh, Cố Ni trưởng Thích Nữ Đàm Nhâm, Cố Ni trưởng Thích Nữ Đàm Hảo./.
