Tiểu sử
Ni trưởng Tịnh Bích, thế danh Vũ Thị Phương Tân, Pháp danh Tế Mỹ, Pháp hiệu Thích nữ Tịnh Bích, sinh ngày 10 tháng 12 năm 1931, tại Quy Hậu, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình.
Gia đình Ni trưởng thuộc hàng Giáo chức, Nho phong. Thân phụ là cụ giáo Vũ Vĩnh Tuy, Pháp danh Phả Ứng. Thân mẫu là cụ Trần Thị Nhi, Pháp danh Diệu Nho. Ni trưởng là con thứ năm trong gia đình có mười anh chị em.
Do sẵn có duyên lành nhiều kiếp trước nên Ni trưởng đã sớm mến mộ cửa thiền.
Năm 16 tuổi, Ni trưởng xuất gia đầu Phật tại chùa Quy Hồn, xã Văn Lý, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Cũng trong năm ấy, Ni trưởng được Nghiệp sư cho thọ giới Sa di tại chùa Xã Trung, tỉnh Nam Định.
Nghiệp sư của Ni trưởng là cố Sư bà Thích nữ Đàm Hữu, Trú trì chùa Linh Đường, xã Hồng Liệt, quận Hồng Mai, Thành phố Hà Nội, là Bào tỷ của cố Hòa thượng Thích Thanh Kiểm, cố Viện chủ Tổ đình Vĩnh Nghiêm.
Năm 18 tuổi, Ni trưởng được thọ giới Thức xoa ma na tại chùa Bồ Đề, Gia Lâm, Hà Nội.
Năm 20 tuổi, căn lành hội đủ, chí đạo nêu cao, Ni trưởng được đăng đàn thọ Cụ túc giới tại chùa Quán Sứ, Hà Nội – Trụ sở Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Ngay từ buổi sơ tâm xuất gia, Ni trưởng luôn tỏ ra là người chuyên cần, hiếu học nên được Nghiệp sư cho theo học với Tổ Đồng Đắc (tức cố Hòa thượng Đệ nhất Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam – Thích Đức Nhuận) và Tổ Cồn (tức cố Hòa thượng Thượng thủ Thích Tuệ Tạng). Càng đi sâu vào đạo học, Ni trưởng càng thấy biển Đạo bao la. Chí cầu Đại thừa vì thế càng lớn mạnh. trải qua bao năm tháng, Ni trưởng vân du tham học các chốn Tổ nổi tiếng từ Bắc chí Nam. Ni trưởng đã theo học Phật pháp tại chùa Vân Hồ, Hà Nội – lúc 18 tuổi. Sau khi đã thọ Đại giới, Nghiệp sư nhận thấy Ni trưởng là bậc Pháp khí, có thể “Hưng long Tam bảo, truyền đăng tục diệm” nên đã đưa Ni trưởng vào Huế tu học tại chùa Diệu Đức – nơi nổi tiếng cung cấp kiến thức Phật học uyên thâm tại đất Kinh thành thời bấy giờ (năm 1951). Thế rồi đất nước lâm cảnh phân ly, Ni trưởng đã không thể trở về chùa xưa để phụng thờ Thầy tổ sớm hôm. Không trở lại được chùa xưa, Ni trưởng đã phát tâm tu học tinh tấn, dũng mãnh hơn, mong phần nào báo đáp thâm ân giáo dưỡng của Nghiệp sư.
Năm 1957, Ni trưởng về chùa Hải Đức, Nha Trang tiếp tục trau dồi Phật pháp.
Năm 1960, Ni trưởng vân du vào phương Nam, tu học tại chùa Phước Hải, Sài Gòn.
Năm 1962, Ni trưởng được Giáo hội Tăng già Bắc Việt tại Miền Nam cử về chùa Phước Hòa, quận 3, trụ sở Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại Sài Gòn – phụ giúp cố Ni trưởng Thích nữ Đàm Hướng cùng lo Phật sự.
Ni trưởng không chỉ tinh tấn tu trong tu học Phật pháp mà còn thường hành bi nguyện độ sanh, giúp đời, vì thế, năm 1965, Sư bà Thích nữ Đàm Hướng cử Ni trưởng sang du học tại Đức Quốc về “Công tác từ thiện xã hội và nuôi dạy trẻ”.
Năm 1969, Ni trưởng về nước trong hồn cảnh đất nước Việt Nam đang bị tàn phá bởi chiến tranh; bao trẻ em phải lìa cha, xa mẹ, chịu cảnh bất hạnh vì không chổ nương thân. Ni trưởng Đàm Hướng – trong năm này đã sáng lập ra Cô Nhi Viện Lâm Tỳ Ni, Phú Nhuận và cử Ni trưởng làm Hiệu trưởng.
Năm 1975, đất nước thống nhất, Cô Nhi viện Lâm Tỳ Ni được giao lại cho chính quyền tiếp quản. Ni trưởng về chùa Phước Hòa lo Phật sự thay cho cố Ni trưởng Đàm Hướng đang lâm trọng bệnh.
Năm 1978, Ni trưởng Đàm Hướng viên tịch, Ni trưởng chính thức trở thành Viện chủ (Trú trì) chùa Phước Hòa.
Đất nước đã thống nhất, cả dân tộc bước vào giai đoạn sinh hoạt mới, Ni trưởng cũng phải chuyên tâm hơn trong việc dắt dìu hậu thế. Truyền thừa Phật ấn, phát huy Đạo pháp.
Năm 1994, Ni trưởng đã đăng đàn làm Tôn chứng sư cho giới đàn Tỳ kheo ni thuộc Đại Giới đàn Thiện Hoa, do Ban Trị sự Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tại chùa Từ Nghiêm quận 10.
Năm 1995, Ni trưởng chính thức tái thiết tồn bộ Chánh điện và Tổ đường bằng bê tông, cốt thép nhưng vẫn giữ lại nét cổ kính truyền thống xưa, đồng thời xây dựng bảo tháp tôn thờ linh cốt cố Ni trưởng Thích nữ Đàm Hướng; xây dựng Giảng đường, Ni xá với hạnh nguyện tạo nơi chốn tiện nghi hơn để Ni chúng yên tâm tu học, phát triển đạo pháp.
Năm 1998, Ni trưởng lại được thỉnh làm Tôn chứng sư cho Giới đàn Tỳ kheo ni thuộc Đại Giới đàn Thiện Hào, do Ban Trị sự Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tại chùa Từ Nghiêm, quận 10. Bên cạnh đó, Ni trưởng còn ưu ái dành trọn Giảng đường và một văn phòng Ban Giám hiệu phục vụ cho việc mở lớp Sơ cấp Phật học đào tạo Tăng tài – do Ban Đại diện Phật giáo quận 3 tổ chức.
Năm 2000, với tâm nguyện hoằng pháp độ sanh, Ni trưởng lại một lần nữa tạo điều kiện cho ban Phiên dịch mở lớp chuyên dịch Tam tạng Kinh điển tại chùa.
Năm 2001, Ni trưởng lại một lần nữa làm Tôn chứng sư cho Giới đàn Tỳ kheo ni thuộc Đại Giới đàn Quảng Đức, do Ban Trị sự Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tại chùa Từ Nghiêm, quận 10.
Bên cạnh đó, Ni trưởng và chị em trong sơn môn cũng đã đóng góp tích cực phần lớn công đức vào việc trùng tu chốn Tổ tại chùa Trung Hậu, tỉnh Vĩnh Phú.
Ni trưởng cũng rất tích cực tham gia công tác từ thiện xã hội tại địa phương vào các mùa Vu Lan, Ni trưởng tổ chức phát tặng gạo cho dân nghèo; mùa Trung Thu để các em thiếu ni có thêm quà bánh, tập vở, Ni trưởng cũng tích cực đóng góp cho mô hình lớp học tình thương, Ni trưởng cũng không quên tổ chức cứu trợ đồng bào tại những nơi gặp thiên tai, lũ lụt – mong chia sẽ được phần nào những mất mát của họ…
Về mặt Giáo hội, Ni trưởng là một trong các Tôn đức Ni, xứng đáng là Trưởng tử của đức Kiều Đàm Di. Giới đức luôn trang nghiêm.
Những tưởng Ni trưởng sẽ còn kéo dài tuổi thọ để làm Tùng Lâm mô phạm cho đàn hậu học, nhưng không ngờ Ni trưởng đã thuận thế vô thường, thị tịch vào ngày 25 tháng 2 năm Canh Dần (2010). Hưởng thọ 79 tuổi, 60 hoằng lạp.
Nguồn: Thích Trung Hậu-Thích Hải Ấn, Chư Tôn Thiện Đức & Cư sĩ Hữu Công Phật giáo Thuận Hóa – Tập 2, xuất bản
