Giới thiệu
Chùa Mật Đa (còn gọi là chùa Nam Ngạn), xưa thuộc xã Nam Ngạn, tổng Thọ Hạc, huyện Đông Sơn, phủ Thiệu Thiên, nay là phường Nam Ngạn, thành phố Thanh Hóa.
Ý nghĩa tên chùa: rừng cây hoa thơm trái ngọt của đất Phật, có nhiều quả phúc, vùng đất địa linh nhân kiệt.
Chùa ngoảnh hướng Đông Nam, nằm trên khu đất có hình chữ Vương ở trung tâm làng Nam Ngạn. Hiện chùa nằm ở phía hữu ngạn sông mã, cách cầu Hàm Rồng 500m. Chùa xưa tọa lạc ở ngoài đê sông Mã, thuộc ấp Hòa Bình, chùa lợp tranh lá vách đất, tượng Phật tạo bằng đất sét.
Tổng diện tích đất theo biên bản khoanh vùng các khu vực bảo vệ di tích chùa Mật Đa là 0,287ha. Diện tích đất nghiên cứu Quy hoạch dự kiến là: 0,290ha.
Các vị trí tiếp giáp:
- Phía Nam giáp đường Trần Hưng Đạo và tượng đài Nam Ngạn chiến thắng.
- Phía Tây giáp đường ngõ Chùa Mật Đa.
- Phía Bắc giáp nhà dân.
- Phía Đông giáp nhà dân và đền thờ Chu Văn Lương.
Lịch sử hình thành và phát triển
Theo như ghi chép lại, chùa được trùng tu và di dời vào khu đất hiện nay và được xây mới hoàn toàn vào năm Bảo Thái thứ 4 đời vua Lê Dụ Tông (1723).
Trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và Mỹ chùa bị thiệt hại nặng nề, tuy nhiên nơi đây là nơi nương tựa và cưu mang của nhiều bộ đội, đây còn là nơi tập kết lương thực, thực phẩm, vũ khí đạn dược và là chỉ huy sở.
Chùa được tu sửa nhiều lần qua các triều đại. Năm 1928 chùa được trùng tu lần 1, lần trùng tu đặc biệt vào thời Nguyễn (thế kỷ XIX). Bởi vậy mà hiện nay chùa còn lưu giữ được nhiều nét đặc sắc của thời Nguyễn. Theo văn bia “ Nam Ngạn tự bi ký” dựng năm Quí Mão (1724) cho biết vị sư trụ trì chùa đầu tiên có tên húy là Nguyễn Công Huy ( Hòa thượng Huệ Minh), người đã trụ trì chùa Đại Khánh – chùa Vồm xã Thiệu Khánh ngày nay). Hiện Sư cô Thích Đàm Chung chủ trì ngôi chùa.
Kiến trúc của chùa
Chàu thuộc hệ phái Bắc Tông vì vậy Kiến trúc có dạng hình chữ Đinh gồm nhà Tiền đường 5 gian và Hậu Cung chùa 2 gian.
Chùa được xây dựng với kết cấu khung gỗ lim, có chạm trổ hoa văn, mái cong lợp ngói. Bên trong chính diện là bức đại tự sơn son thếp vàng chạm 3 chữ ‘‘Mật Đa Tự ’’ và gian giữa là bức đại tự với dòng chữ ‘‘Pháp giới mông huân”. Hậu cung chùa là nơi đặt tượng Phật. Ngoài hệ thống tượng pháp khá đầy đủ, chùa Nam Ngạn còn có tượng Tổ và tượng Mẫu. Hai pho tượng Hộ pháp khuyến thiện và trừ ác cao hơn 3m. Ở gian phía tả nơi chính diện còn lưu giữ được một pho thổ tượng với đường nét uyển chuyển.
Chính điện chùa Nam Ngạn hôm nay với những bức cửa võng được chạm trổ hoa văn: ‘‘Lưỡng long chầu nhật” với hai giải rũ mà mỗi giải tạo hình chim phượng chầu vào. Đây là một ngôi chùa có bức cửa võng mang đậm nét nghệ thuật điêu khắc thời Lê. Trong hậu cung chùa các pho tượng Phật uy nghiêm nơi Tam Bảo, toát lên tinh thần ‘‘Hòa quang đồng trần” phụng sự cuộc sống xã hội và đời sống tâm linh.
Những bút tích còn lại ngày nay
Trong chùa còn giữ được tấm bia Mật Đa Thiền tự bi ký dựng năm Bảo Thái thứ 4 (1723), bia Trùng tu chùa Nam Ngạn dựng năm Bảo Đại thứ 3 (1927), cùng nhiều đồ thờ hiện vật có giá trị.
Biên bản khảo sát căn phòng xép lưu trữ cổ tại chùa Nam Ngạn ngày 26 tháng 3 năm 1998 cho thấy:
- Căn phòng xép được xây dựng từ năm Lê Triều Bảo Thái tứ niên (1723) dùng để lưu giữ 8 pho tượng bằng đất đá hỏng khi di chuyển chùa từ ngoại đê sông Mã vào.
- Do thời gian 8 pho tượng trên đã vụn, người ta thu được 45 đồng tiền cổ.
- Trong số tiền cổ thu được có 12 đồng tiền Thái Bình thông bảo ( Lương Võ Đế, 556-570); 5 đồng có niên hiệu Thánh Lịch thông bảo (Đường Vũ Hậu, 698); 3 đồng Khai Nguyên thông bảo (Đường Huyền tông, 723-790) và 1 đồng tiền Thái Hòa thông bảo (Đường Văn tông, 827).
- Ngoài ra còn có 12 đồng tiền cổ từ thời Đinh đến thời Lê.
Lễ hội tại chùa
Tối ngày 17/8 ( tức là ngày 15/7 âm lịch), chùa Mật Đa, thành phố Thanh Hóa đã tổ chức Đại lễ vu lan báo hiếu Phật lịch 2560, dương lịch 2016. Dự buổi lễ có đại diện Ban trị sự giáo hội Phật giáo tỉnh.
Thành tựu
Chùa Mật Đa đã được Bộ Văn hóa – Thông tin cấp bằng công nhận di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia theo Quyết định số 1821/VH-QĐ ngày 6/11/1989.
Tham khảo
- https://vuonhoaphatgiao.com/tu-vien/cac-chua-trong-nuoc/cac-chua-o-thanh-hoa/chua-mat-da-chua-nam-ngan/
- https://tpthanhhoa.thanhhoa.gov.vn/web/gioi-thieu-chung/gioi-thieu/chua-mat-da.html
- https://www.tuvikhoahoc.com/phat-giao/tim-hieu-chua-mat-da-thanh-hoa/
_____________________
Các ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Mat Da Pagoda, also known as Nam Ngan Pagoda, is located in Nam Ngan Ward, Thanh Hoa City. The name of the pagoda means “forest of fragrant flowers and sweet fruits of the Buddha’s land,” symbolizing a land of blessings and talented people.
The pagoda faces southeast, situated on a plot of land shaped like the character “王” in the center of Nam Ngan village, on the right bank of the Ma River, 500 meters from Ham Rong Bridge. Previously, the pagoda was outside the Ma River dyke, in Hoa Binh hamlet, with a thatched structure and clay Buddha statues. The protected area of the pagoda covers 0.287 hectares.
The pagoda was renovated and relocated to its current site in 1723 during the reign of King Le Du Tong. During the wars against the French and Americans, the pagoda suffered heavy damage but served as a shelter and supply base for soldiers. It has been restored several times, especially during the Nguyen Dynasty (19th century). According to a stele from 1724, the first abbot was Nguyen Cong Huy (Venerable Hue Minh).
The pagoda belongs to the Northern sect, with architecture in the shape of the character “丁” comprising a five-room front hall and a two-room rear hall. It is built with ironwood, with intricately carved roofs and tiles. The interior features many Buddha statues, ancestral statues, and Mother Goddess statues. The main hall has finely carved altars. The pagoda also retains valuable steles and worship objects, including a 1723 stele and a 1927 renovation stele.
Mat Da Pagoda was recognized as a national cultural and historical relic in 1989.
Tiếng Trung (Chinese)
马多寺，也称为南岸寺，位于清化市南岸坊。寺名的意思是“佛地的芳香花果森林”，象征着一片有福气和人才辈出的土地。
寺庙面朝东南，坐落在南岸村中心一块“王”字形的土地上，位于马河右岸，距离哈龙桥500米。以前，寺庙位于马河堤外，和平村，结构为茅草屋顶和粘土佛像。寺庙保护区面积为0.287公顷。
寺庙于1723年在黎睿宗王朝迁移并重建。在抗法和抗美战争期间，寺庙遭受重创，但成为士兵的庇护所和补给基地。寺庙经历了多次修复，特别是在阮朝（19世纪）。根据1724年的一块石碑，第一任住持是阮公辉（惠明法师）。
寺庙属于北宗派，建筑呈“丁”字形，包括五间前殿和两间后殿。寺庙用铁木建造，屋顶和瓦片精雕细刻。内部有许多佛像、祖师像和母神像。正殿有精美雕刻的神龛。寺庙还保留了许多宝贵的石碑和祭祀物品，包括1723年的石碑和1927年的修复石碑。
马多寺于1989年被认定为国家文化和历史遗迹。
Tiếng Pháp (French)
La pagode Mat Da, également connue sous le nom de pagode Nam Ngan, est située dans le quartier de Nam Ngan, à Thanh Hoa. Le nom de la pagode signifie “forêt de fleurs parfumées et de fruits sucrés de la terre du Bouddha”, symbolisant une terre de bénédictions et de talents.
La pagode est orientée au sud-est, située sur un terrain en forme de “王” au centre du village de Nam Ngan, sur la rive droite de la rivière Ma, à 500 mètres du pont Ham Rong. Auparavant, la pagode était située à l’extérieur de la digue de la rivière Ma, dans le hameau de Hoa Binh, avec une structure en chaume et des statues de Bouddha en argile. La zone protégée de la pagode couvre 0,287 hectare.
La pagode a été rénovée et déplacée à son emplacement actuel en 1723 sous le règne du roi Le Du Tong. Pendant les guerres contre les Français et les Américains, la pagode a subi de lourds dommages mais a servi de refuge et de base de ravitaillement pour les soldats. Elle a été restaurée plusieurs fois, notamment sous la dynastie Nguyen (19e siècle). Selon une stèle de 1724, le premier abbé était Nguyen Cong Huy (Vénérable Hue Minh).
La pagode appartient à la secte du Nord, avec une architecture en forme de “丁” comprenant une salle avant de cinq pièces et une salle arrière de deux pièces. Elle est construite en bois de fer, avec des toits et des tuiles finement sculptés. L’intérieur comporte de nombreuses statues de Bouddha, des statues ancestrales et des statues de la déesse mère. Le hall principal possède des autels finement sculptés. La pagode conserve également des stèles et des objets de culte précieux, y compris une stèle de 1723 et une stèle de rénovation de 1927.
La pagode Mat Da a été reconnue comme un relique historique et culturel national en 1989.
