Tiểu sử
Hoà thượng Nguyễn Văn Quý không rõ đạo hiệu và năm sinh, người làng Dạ Lê (Đại Nam Thực Lục CB, tập 35, tr.53), huyện Hương Thủy phủ Thừa Thiên, Trú trì Chùa Long Quang và chùa Pháp Vân, sau đổi là Thiên Phúc tức Chùa Khoai (theo cách gọi của dân gian); là Quân sư của cuộc khởi nghĩa tháng 8, Bính Dần năm 1866 Tự Đức thứ 19 do Đoàn Trưng và Đoàn Trực chủ xướng. Như trong Trung Nghĩa Ca của Đoàn Hữu Trưng cho biết:
Dương Xuân chùa gọi Pháp Vân,
Trú trì Nguyễn Quý mười phần biết quen;
Đêm khuya riêng nghị trước đèn,
Kẻ chiêu quân sĩ người rèn đao thương.”
Trong tổ chức Hòa thượng Nguyễn Văn Quý còn có các anh em của ngài là Nguyễn Văn Viên, Nguyễn Văn Lý và Nguyễn Văn Vũ.
Sau tổ chức thất bại, Hòa thượng bị xử tội chết cùng chung số phận với những người trong cuộc khởi nghĩa như:
- Đoàn Trưng,
- Đoàn Trực,
- Đoàn Hữu Bùi,
- Đoàn Tư Trực,
- Trương Trọng Hòa,
- Phạm Lương,
- Tôn Thất Cúc,
- Bùi Văn Liệu,
- Nguyễn Văn Đệ,
- Hồ Văn Tự,
- Lê Chí Trực,
- Lê Văn Tể.
Xác Hòa thượng được Phật tử bí mật đem về an táng tại khu vườn sau chùa. Đến khi nhà Nguyễn cáo chung (8.1945), Hoà thượng Tịnh Khiết – Trú trì chùa Tường Vân, cải táng hài cốt của Sư về chôn trong khu đất của chùa Quốc Ân ở Xóm Hành (dưới chân núi Bân) xã Thủy An, xây một bảo châu có gắn bia tháp mộ của sư ghi là: 天福寺住持覺靈之墓“Thiên Phúc tự trú trì giác linh chi mộ”.
Nguồn: Thích Trung Hậu-Thích Hải Ấn, Chư Tôn Thiện Đức & Cư sĩ Hữu Công Phật giáo Thuận Hóa – Tập 1, xuất bản 2011.
