Tên gọi và vị trí địa lý
Lăng Trường Phong là nơi an táng chúa Nguyễn Phúc Chú (1697 – 1738), tức Túc Tôn Hiếu Ninh Hoàng đế. Ông là vị chúa thứ bảy trong chín đời chúa Nguyễn ở Đàng Trong, thường được gọi là chúa Ninh.
Lăng tọa lạc tại núi Định Môn, xã Hương Thọ, Thị xã Hương Trà, Thừa Thiên Huế. Di tích nằm ở tả ngạn dòng Tả Trạch, cạnh khe Trường Phong, cách bờ sông khoảng 2 km, cách Lăng Gia Long khoảng 600 m về hướng tây – tây bắc, thuộc khu vực tập trung nhiều lăng tẩm của các chúa Nguyễn và hoàng đế triều Nguyễn .
Lịch sử và nhân vật
Lịch sử xây dựng và trùng tu
Chúa Ninh, tức Nguyễn Phúc Chú, trị vì 13 năm thì băng hà vào ngày 20 tháng 4 năm Mậu Ngọ (1738), hưởng thọ 43 tuổi. Sau khi qua đời, ông được an táng tại làng Định Môn, huyện Hương Trà; lăng mộ mang tên Trường Phong.
Theo ghi chép trong Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ (Bộ Công, quyển 216), năm 1808, dưới triều Gia Long, triều đình đã tổ chức xây dựng và tu sửa 17 lăng mộ của các chúa Nguyễn cùng các phi tần tiền triều. Lăng Trường Phong, nơi an táng Nguyễn Phúc Chú nằm trong đợt kiến thiết và trùng tu quy mô này.
Chủ trương tôn tạo hệ thống lăng tẩm các chúa Nguyễn không chỉ nhằm chỉnh trang phần mộ tiền nhân mà còn khẳng định tính kế thừa chính thống của vương triều Nguyễn, đồng thời biểu đạt đạo lý truy tôn và tri ân đối với những người đã đặt nền tảng cho cơ nghiệp triều đại.
Gần đây, vào năm 2024, Hội đồng Nguyễn Phước tộc đã tiếp tục tiến hành trùng tu nhiều hạng mục của lăng Trường Phong do sự xuống cấp theo thời gian, góp phần bảo tồn di tích trong bối cảnh hiện đại.
Nhân vật
Chúa Nguyễn Phúc Chú (1697 – 1738), còn gọi Nguyễn Phúc Chú hay Nguyễn Phúc Thụ, hậu thế tôn xưng Nguyễn Túc Tông, là vị chúa Nguyễn thứ bảy ở Đàng Trong. Ông là trưởng nam của chúa Nguyễn Phúc Chu với Từ Huệ phu nhân Tống Thị Được (truy tôn Hiếu Minh Hoàng hậu). Năm 1725, sau khi thân phụ qua đời, ông nối ngôi, trị vì đến năm 1738 giai đoạn Đàng Trong đạt quy mô lãnh thổ rộng lớn và tương đối ổn định.
Trước khi kế vị, ông từng giữ các chức Cai cơ, Chưởng cơ, được phong Đỉnh Thịnh hầu, tham dự quân vụ và điều hành chính sự, tạo nền tảng kinh nghiệm trị nước.
Sau khi lên ngôi, ông chú trọng củng cố nội trị: khuyến nông, chấn chỉnh phong hóa, cấm tệ nạn; năm 1729 lập trường đúc tiền để điều tiết lưu thông và tăng cường tiềm lực tài chính. Ông tiếp tục chính sách sử dụng hào trưởng biên viễn khi cho con của Mạc Cửu là Mạc Thiên Tứ kế nhiệm, phong làm Tổng binh Đại đô đốc trấn Hà Tiên (1736), bảo đảm ổn định vùng cực Nam. Năm 1737, triều đình cải định quan chế, sắc phục và phong tục, tạo diện mạo văn trị riêng cho Đàng Trong.
Về đối ngoại và quân sự, ông đối phó hiệu quả biến động với Chân Lạp. Năm 1729, lực lượng do Prea Sot cầm đầu quấy nhiễu Gia Định bị quân Nguyễn đánh bại. Năm 1732, ông đặt sở Điều khiển tại Sài Gòn, củng cố bộ máy chỉ huy ở Gia Định – Trấn Biên. Cùng năm, vua Chân Lạp Satha II xin quy thuận và dâng đất Mỹ Tho, Vĩnh Long; triều đình tổ chức lại hành chính, lập châu Định Viễn, dựng dinh Long Hồ, đưa lưu dân khai khẩn, củng cố chủ quyền thực tế.
Những năm sau, chính quyền tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản lý Nam Bộ, đặt đồng hồ tại các dinh trấn (1733) theo kỹ thuật phương Tây cải biến, và tổ chức lực lượng kinh lược Cao Miên (1735), tăng cường kiểm soát, phòng thủ và mở mang vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Tổng thể, triều chúa Nguyễn Phúc Chú là thời kỳ củng cố nội trị, chỉnh đốn văn chế và đẩy mạnh quá trình xác lập, quản lý thực tế lãnh thổ Nam Bộ.
Kiến trúc cảnh quan
Lăng tọa lạc theo trục chính Bắc, hướng phổ biến trong kiến trúc lăng tẩm các chúa Nguyễn, tạo nên thế đăng đối nghiêm cẩn và trang trọng. Về tổng thể, lăng được kiến tạo theo mô thức quen thuộc của hệ thống lăng chúa Nguyễn, gồm hai vòng thành bao bọc:
- Vòng thành ngoài có chu vi 28 trượng 2 thước (tương đương 121m), tường thành cao 6 thước 3 tấc (khoảng 2,53m), tạo nên lớp bảo vệ ngoại vi tương đối quy mô và bề thế.
- Vòng thành trong có chu vi 15 trượng 3 thước 2 tấc (khoảng 66,5m), tường cao 5 thước (khoảng 2,02m), hình thành không gian trung tâm, nơi đặt phần mộ chính.
Phía trước lăng là một sân hình chữ nhật kích thước 7,5m × 28m, đóng vai trò tiền án nghi lễ. Hệ thống 18 bậc cấp dẫn từ mặt bằng thấp lên sân độ cao vừa đủ, trục nghi môn – mộ phần dẫn theo chiều tiến dần vào trung tâm.
Bên trong, mộ táng gồm hai tầng:
- Tầng trên: rộng 145cm, dài 251cm, cao 20cm.
- Tầng dưới: rộng 210cm, dài 271cm, cao 22cm.
Kết cấu hai cấp tạo thế giật cấp vững chắc, vừa bảo đảm kỹ thuật, vừa tăng tính tôn nghiêm cho phần mộ.
Bình phong sau cổng và bình phong sau mộ trang trí long mã và rồng, tuy nhiên, hiện nay đã không còn giữ được các họa tiết chạm khắc nguyên bản. Ngoài ra, phía trước mộ hiện cũng không còn hương án như thường thấy ở nhiều lăng chúa Nguyễn khác, làm cho tổng thể kiến trúc hiện nay giản lược hơn so với nguyên trạng ban đầu.
Tài liệu tham khảo
- TS. Phan Thanh Hải, “Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế”, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
- LĂNG CÁC CHÚA NGUYỄN – CỘNG ĐỒNG HỌ NGUYỄN VIỆT NAM – CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Name and Geographic Location
Lang Truong Phong is the burial site of Nguyen Phuc Chu (1697–1738), posthumously titled Tuc Ton Hieu Ninh Hoang de. He was the seventh of the nine Nguyen lords who ruled Dang Trong (Cochinchina) and was commonly known as Chua Ninh.
The mausoleum is located at Dinh Mon Mountain, Dinh Mon Village, Huong Tho Commune, Huong Tra Town, Hue. The site lies on the left bank of the Ta Trach River, near Truong Phong Creek, approximately 2 km from the riverbank and about 600 m west–northwest of Lang Gia Long. It belongs to an area densely concentrated with the mausoleums of the Nguyen lords and the emperors of the Nguyen Dynasty.
History and Historical Figure
History of Construction and Restoration
Chua Ninh reigned for 13 years before passing away. He died on the 20th day of the 4th lunar month of the year Mau Ngo (1738) at the age of 43. His tomb was built in Dinh Mon Village, Huong Tra, and named Truong Phong.
According to Kham dinh Dai Nam hoi dien su le (Ministry of Public Works, Volume 216), in 1808 Emperor Gia Long ordered the construction and restoration of 17 mausoleums of the Nguyen lords and their consorts of the previous regime. Lang Truong Phong, the burial place of Nguyen Phuc Chu, was among those rebuilt and renovated during this period.
The policy of restoring and constructing the mausoleums of the Nguyen lords and their consorts affirmed the legitimacy of the dynasty and expressed gratitude to the ancestors who laid the foundation for the Nguyen Dynasty.
In 2024, the mausoleum underwent restoration of several deteriorated structures, organized by the Nguyen Phuoc Clan Council.
Historical Figure
Nguyen Phuc Chu (1697–1738), also known as Nguyen Phuc Tru or Nguyen Phuc Thu, posthumously honored as Nguyen Tuc Tong, was the seventh Nguyen lord in Dang Trong. He was the eldest son of Nguyen Phuc Chu and Tu Hue Phu nhan Tong Thi Duoc (posthumously titled Hieu Minh Hoang hau). In 1725, after his father’s death, he succeeded to the throne and ruled until 1738, during which Dang Trong achieved extensive territorial expansion and relative stability.
Before ascending the throne, he held the military ranks of Cai co and Chuong co, was granted the title Dinh Thinh hau, and participated in military affairs and state administration, thereby gaining substantial governing experience.
After taking power, he focused on consolidating internal governance: promoting agriculture, rectifying social customs, and prohibiting social vices. In 1729, he established a minting workshop to regulate currency circulation and strengthen financial capacity. He continued the policy of employing frontier elites by appointing Mac Thien Tu, son of Mac Cuu, as Tong binh Dai do doc of Ha Tien (1736), thereby ensuring stability in the far South. In 1737, the court reformed official ranks, dress codes, and customs, shaping a distinctive civil administrative identity for Dang Trong.
In foreign and military affairs, he effectively managed instability involving Chan Lap. In 1729, forces led by Prea Sot harassed Gia Dinh but were defeated by Nguyen troops. In 1732, he established a Dieu khien office in Sai Gon, consolidating command in Gia Dinh – Tran Bien. That same year, King Satha II of Chan Lap submitted allegiance and ceded the territories of My Tho and Vinh Long. The Nguyen administration reorganized these areas, establishing Dinh Vien Chau and setting up Long Ho dinh, encouraging settlers to cultivate the land and reinforcing de facto sovereignty.
In subsequent years, the government continued to strengthen administrative control over the southern region, installing Western-adapted clocks in administrative headquarters (1733) and organizing expeditionary forces to Cao Mien (1735), thereby enhancing supervision, defense, and expansion of the Mekong Delta region.
Overall, the reign of Nguyen Phuc Chu marked a period of internal consolidation, institutional reform, and the acceleration of effective territorial establishment and governance in the southern region.
The mausoleum is oriented along a north-facing main axis, a common orientation in the funerary architecture of the Nguyen lords, creating a solemn and symmetrical spatial arrangement. In overall layout, it follows the typical model of Nguyen lords’ mausoleums, consisting of two enclosing walls:
Outer enclosure: circumference of 28 truong 2 thuoc (approximately 121 m), with walls 6 thuoc 3 tac high (about 2.53 m), forming a relatively large and imposing outer defensive boundary.
Inner enclosure: circumference of 15 truong 3 thuoc 2 tac (approximately 66.5 m), with walls 5 thuoc high (about 2.02 m), defining the central sacred space where the main tomb is located.
In front of the mausoleum is a rectangular courtyard measuring 7.5 m × 28 m, serving as the ceremonial forecourt. A system of 18 steps leads from the lower ground level up to the courtyard, establishing a ritual axis from the entrance gate to the burial site, gradually progressing toward the center.
Inside, the burial mound consists of two tiers:
Upper tier: 145 cm wide, 251 cm long, 20 cm high.
Lower tier: 210 cm wide, 271 cm long, 22 cm high.
This two-level structure creates a stepped form that ensures structural stability while enhancing the solemnity of the tomb.
The screen walls (binh phong) behind the entrance gate and behind the tomb were formerly decorated with motifs of long ma and dragons; however, the original carved details have not been preserved. Additionally, the incense altar typically found in front of many other Nguyen lords’ tombs is no longer present here, resulting in a more simplified architectural appearance compared to its original state.
References
- TS. Phan Thanh Hải, “Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế”, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
- LĂNG CÁC CHÚA NGUYỄN – CỘNG ĐỒNG HỌ NGUYỄN VIỆT NAM – CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ.
Tiếng Pháp (Français’)
Nom et situation géographique
Le mausolée de Trường Phong est le lieu d’inhumation de Nguyễn Phúc Chú (1697-1738), à savoir l’empereur Túc Tôn Hiếu Ninh. Il fut le septième des neuf seigneurs Nguyễn en Đàng Trong, communément appelé le seigneur Ninh.
Le mausolée est situé sur le mont Định Môn, au village de Định Môn, commune de Hương Thọ, bourgade de Hương Trà, Huế. Le site se trouve sur la rive gauche de la rivière Tả Trạch, à proximité du ruisseau Trường Phong, à environ 2 km du cours d’eau principal, et à quelque 600 m à l’ouest – nord-ouest du mausolée de Gia Long. Il appartient à une zone où se concentrent de nombreux tombeaux des seigneurs Nguyễn et des empereurs de la dynastie Nguyễn.
Histoire et personnage
Historique de construction et de restauration
Le seigneur Ninh régna treize années avant de s’éteindre. Il mourut le 20 du quatrième mois de l’année Mậu Ngọ (1738), à l’âge de quarante-trois ans. Il fut inhumé au village de Định Môn, district de Hương Trà. Son mausolée reçut le nom de Trường Phong.
Selon le Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ (Ministère des Travaux publics, volume 216), en 1808, l’empereur Gia Long ordonna l’organisation de la construction et de la restauration de dix-sept mausolées des seigneurs Nguyễn ainsi que de leurs épouses et concubines de la période antérieure. Le mausolée de Trường Phong, où repose le seigneur Nguyễn Phúc Chú, fut l’un des monuments édifiés et restaurés durant cette période.
La politique de restauration et de construction des complexes funéraires des seigneurs Nguyễn et de leurs épouses exprimait la légitimité dynastique et la gratitude envers les ancêtres fondateurs qui avaient posé les bases de la dynastie Nguyễn.
En 2024, le mausolée de Trường Phong fit l’objet de travaux de restauration portant sur plusieurs éléments dégradés par le temps, organisés par le Conseil du lignage Nguyễn Phước.
Le personnage
Le seigneur Nguyễn Phúc Chú (1697-1738), également appelé Nguyễn Phúc Trú ou Nguyễn Phúc Thụ, honoré à titre posthume sous le nom de Nguyễn Túc Tông, fut le septième seigneur Nguyễn en Đàng Trong. Il était le fils aîné du seigneur Nguyễn Phúc Chu et de Dame Từ Huệ, née Tống Thị Được (vénérée à titre posthume comme impératrice Hiếu Minh). En 1725, à la mort de son père, il monta sur le trône et régna jusqu’en 1738, période durant laquelle Đàng Trong atteignit une vaste extension territoriale et une stabilité relative.
Avant son avènement, il occupa les fonctions de Cai cơ et de Chưởng cơ, reçut le titre de Đỉnh Thịnh hầu, participa aux affaires militaires et administra les affaires civiles, acquérant ainsi une solide expérience gouvernementale.
Après son accession au pouvoir, il s’attacha à consolider l’administration intérieure : encouragement de l’agriculture, réforme des mœurs, interdiction des pratiques déviantes ; en 1729, il établit un atelier de frappe monétaire afin de réguler la circulation et de renforcer les ressources financières. Il poursuivit la politique d’intégration des notables des régions frontalières en permettant au fils de Mạc Cửu, Mạc Thiên Tứ, de lui succéder, et le nomma Tổng binh Đại đô đốc du poste de Hà Tiên (1736), assurant la stabilité de l’extrême Sud. En 1737, la cour réorganisa les institutions administratives, les costumes officiels et les usages, donnant à Đàng Trong une identité politico-culturelle propre.
En matière diplomatique et militaire, il fit face avec efficacité aux troubles liés au Cambodge. En 1729, les forces dirigées par Prea Sot, qui perturbaient Gia Định, furent défaites par les troupes Nguyễn. En 1732, il établit un poste de commandement à Sài Gòn afin de consolider l’appareil de direction à Gia Định – Trấn Biên. La même année, le roi cambodgien Satha II demanda à se soumettre et céda les territoires de Mỹ Tho et Vĩnh Long ; la cour réorganisa l’administration, créa la préfecture de Định Viễn, établit le camp de Long Hồ, encouragea l’installation de colons et consolida la souveraineté effective.
Les années suivantes, l’autorité poursuivit l’organisation du système administratif en Nam Bộ, installa des horloges dans les camps militaires (1733) selon une technique occidentale adaptée, et mit sur pied des forces chargées des affaires du Cambodge (1735), renforçant le contrôle, la défense et le développement du delta du Mékong.
Dans l’ensemble, le règne du seigneur Nguyễn Phúc Chú fut une période de consolidation intérieure, de réorganisation institutionnelle et d’affirmation, puis de gestion effective du territoire méridional.
Architecture et paysage
Le mausolée est orienté selon un axe principal nord, orientation courante dans l’architecture funéraire des seigneurs Nguyễn, créant une composition symétrique, solennelle et rigoureuse. Dans son ensemble, il suit le modèle habituel des mausolées des seigneurs Nguyễn, comprenant deux enceintes concentriques :
L’enceinte extérieure présente une circonférence de 28 trượng 2 thước (environ 121 m), avec des murs hauts de 6 thước 3 tấc (environ 2,53 m), formant une protection périphérique d’une certaine ampleur et majesté.
L’enceinte intérieure a une circonférence de 15 trượng 3 thước 2 tấc (environ 66,5 m), avec des murs hauts de 5 thước (environ 2,02 m), constituant l’espace central où se trouve la tombe principale.
Devant le mausolée s’étend une cour rectangulaire de 7,5 m × 28 m, servant d’esplanade rituelle. Un escalier de 18 marches mène du niveau inférieur à la cour, suivant l’axe porte rituelle – sépulture vers le centre.
À l’intérieur, la tombe comprend deux niveaux :
Niveau supérieur : largeur 145 cm, longueur 251 cm, hauteur 20 cm.
Niveau inférieur : largeur 210 cm, longueur 271 cm, hauteur 22 cm.
Cette structure à deux degrés crée un effet en gradins solide, assurant à la fois la stabilité technique et la solennité du monument funéraire.
Les écrans-murs situés derrière la porte et derrière la tombe étaient décorés de long mã et de dragons ; toutefois, les motifs sculptés d’origine ne sont plus conservés aujourd’hui. De plus, l’autel d’offrandes qui se trouvait devant la tombe, comme dans de nombreux autres mausolées des seigneurs Nguyễn, n’existe plus actuellement, ce qui rend l’ensemble architectural plus sobre qu’à l’origine.
Références
- TS. Phan Thanh Hải, “Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế”, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
- LĂNG CÁC CHÚA NGUYỄN – CỘNG ĐỒNG HỌ NGUYỄN VIỆT NAM – CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ.
Tiếng Trung (中文)
名称与地理位置
长丰陵是安葬阮福澍（1697－1738）的陵墓，即肃宗孝宁皇帝。他是广南内地（Đàng Trong）九代阮主中的第七位，通称宁主。
陵墓坐落于定门山，定门村，香寿社，香茶市，顺化。遗址位于左泽河（Tả Trạch）左岸，毗邻长丰溪，距河岸约2公里，距嘉隆陵约600米，方向为西—西北，处于阮主及阮朝皇帝陵墓集中分布的区域。
历史与人物
建造与修缮历史
宁主在位13年后去世。卒于戊午年四月二十日（1738年），享年43岁。葬于香茶定门村，陵名长丰。
据《钦定大南会典事例》（工部，卷二一六）记载，1808年嘉隆帝下令对历代阮主及前朝妃嫔共17座陵墓进行营建与修葺。长丰陵——阮福澍之陵，亦在此时期得到重建与整修。
修建与整饬阮主及妃嫔陵墓的主张，体现了王朝的正统性以及对奠基先祖的追思与感恩。
2024年，长丰陵由阮福族议会组织，对多处年久失修的项目进行了修缮。
人物
阮福澍（1697－1738），又作阮福柱或阮福澍，后世尊称阮肃宗，为广南内地第七位阮主。他是阮福淍与慈惠夫人宋氏得（追尊孝明皇后）之长子。1725年父亲去世后继位，执政至1738年，此时期广南内地疆域广阔且相对稳定。
即位前，曾任该机、掌机，封鼎盛侯，参与军务与政务处理，为治国奠定经验基础。
即位后，他着力整饬内政：劝农兴业，整顿风俗，禁绝弊端；1729年设铸钱所，以调节流通并增强财政实力。他继续推行边疆豪长政策，令鄚玖之子鄚天赐继任，封总兵大都督镇河仙（1736），确保极南地区稳定。1737年，朝廷改定官制、服饰与风俗，形成广南内地独具特色的文治风貌。
对外与军事方面，他有效应对真腊局势。1729年，Prea Sot率军扰乱嘉定，被阮军击败。1732年，于西贡设立调遣所，加强嘉定—镇边指挥体系。同年，真腊王Satha II归附并献美拖、永隆之地；朝廷重新划分行政区，设定远州，建龙湖营，招募流民垦殖，巩固实际主权。
其后数年，政权持续完善南部管理体系，1733年在各营镇设置改良自西方技术的时钟；1735年组织经略高棉，加强控制、防御与九龙江平原的开发。
总体而言，阮福澍时期，是整饬内政、修正文制并推进南部疆域确立与实际管理的重要阶段。
建筑与景观
陵墓沿北向主轴布局，此为阮主陵寝常见朝向，形成严谨对称而庄重的格局。整体依循阮主陵墓体系的典型模式，由两重城墙环护：
外城周长28丈2尺（约121米），城墙高6尺3寸（约2.53米），形成规模较大的外围防护结构。
内城周长15丈3尺2寸（约66.5米），墙高5尺（约2.02米），构成安置主墓的核心空间。
陵前为一长方形庭院，尺寸7.5米×28米，作为礼仪前庭。18级台阶由低处通往庭院，沿仪门—墓冢轴线逐步深入中心。
墓葬分为两层：
上层：宽145厘米，长251厘米，高20厘米。
下层：宽210厘米，长271厘米，高22厘米。
双层结构形成稳固的递级形式，兼具技术性与庄严感。
门后与墓后照壁原饰有龙马与龙纹，但现已不存原始雕刻纹样。此外，墓前现亦不见香案，如他陵常见之配置，使现今整体格局较原貌更为简约。
参考资料
- TS. Phan Thanh Hải, “Lăng mộ hoàng gia thời Nguyễn tại Huế”, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế.
- LĂNG CÁC CHÚA NGUYỄN – CỘNG ĐỒNG HỌ NGUYỄN VIỆT NAM – CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ.
