Lễ hội Quan Lạn – Quảng Ninh

Giới thiệu chung về lễ hội Quan Lạn

Lễ hội Quan Lạn (còn gọi là hội đua bơi Quan Lạn) là hội làng truyền thống của người dân xã đảo Quan Lạn, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh. Đây là một hòn đảo nằm ở khu trung tâm thương cảng cổ Vân Đồn, trên vịnh Bái Tử Long tuyệt đẹp. Quan Lạn còn có tên gọi khác là Cao Lô. Người cao tuổi trên đảo cho biết nơi đây từng là thương cảng sầm uất của Vân Đồn trong lịch sử.

Lễ hội diễn ra hằng năm từ ngày 10 đến ngày 20 tháng 6 âm lịch tại bến Đình thuộc xã Quan Lạn. Đây là một lễ hội mang sắc thái độc đáo, hiếm nơi nào có được. Lễ hội vừa kỷ niệm chiến thắng giặc Nguyên Mông năm 1288 của quân dân nhà Trần và chiến công của danh tướng Trần Khánh Dư đánh tan đoàn thuyền lương của giặc, vừa là ngày hội cầu mùa của cư dân vùng biển, cầu mong mưa thuận gió hòa, sóng yên biển lặng, lưới nặng cá đầy.

Lễ hội mang đậm dấu ấn của một hội làng truyền thống nhưng rất hoành tráng, thể hiện tinh thần thượng võ, ý chí chống giặc ngoại xâm và bảo vệ chủ quyền biển đảo của người dân vùng biển.

Đặc biệt, Lễ hội đình Quan Lạn đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, góp phần làm phong phú thêm hệ thống di sản văn hóa của tỉnh Quảng Ninh.

Nguồn gốc và lịch sử hình thành

Lễ hội Quan Lạn ra đời gắn với chiến thắng vang dội năm 1288 khi tướng Trần Khánh Dư chỉ huy thủy binh đánh tan đoàn thuyền lương của quân Nguyên Mông trên vùng biển Vân Đồn. Chiến công này góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông.

Ngoài việc tưởng nhớ công lao của Trần Khánh Dư, lễ hội còn là dịp người dân tưởng niệm các bậc tiền nhân có công với vùng đất này. Tại đình Quan Lạn còn thờ vua Lý Cao Tông (Lê Anh Tông theo một số tư liệu ghi nhận), người có công thành lập trang ấp, trấn Vân Đồn năm 1149; thờ Dương Không Lộ; thờ “Tứ vị Thánh Nương” – những vị thần được cư dân biển tin rằng đã che chở cho người làm nghề biển; cùng ba anh em họ Phạm có công trong cuộc kịch chiến với Trương Văn Hổ.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Khắc Liễn, hội đình Quan Lạn là sự tổng hòa giữa ngày hội chiến thắng giặc ngoại xâm và ngày hội cầu mùa của cư dân biển đảo. Nhiều nơi có tục đua thuyền bơi trải, nhưng chỉ ở Quan Lạn mới có hình thức tái hiện hoạt cảnh chiến đấu hào hùng của thủy binh thời Trần.

Không gian văn hóa và địa điểm tổ chức

Lễ hội được tổ chức trên bến Đình – nơi tọa lạc của đình Quan Lạn. Đây là một ngôi đình cổ có giá trị lớn về kiến trúc và điêu khắc, đồng thời là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tâm linh của cư dân đảo.

Ban đầu, đình được xây dựng vào thời Hậu Lê (thế kỷ XVII) tại bến Cái Làng – trung tâm thương cảng cổ Vân Đồn. Sau đó đình được di chuyển về thôn Nam, nhưng người dân cho rằng vị trí này không hợp phong thủy nên việc làm ăn không thuận lợi. Đến năm Thành Thái thứ 12 thời Nguyễn, đình được chuyển về thôn Đoài và xây dựng lại như hiện nay.

Vị trí hiện tại của đình được xem là đắc địa. Đình hướng Tây, nhìn ra biển lớn. Phía trước có ba ngọn núi làm bình phong tự nhiên; phía sau có năm quả núi làm chỗ dựa vững chắc. Theo phong thủy, đây là thế đất quý “tiền Tam thai, hậu Ngũ nhạc”, rất hiếm gặp. Từ khi đình được đặt tại vị trí này, đời sống người dân trở nên thuận lợi hơn.

Đình hiện còn lưu giữ 18 đạo sắc phong thời Nguyễn ghi nhận công đức các bậc tiền hiền, cho thấy chiều sâu lịch sử và giá trị văn hóa của di tích.

Các nghi thức chính trong lễ hội

Lễ hội bắt đầu từ ngày 10 tháng 6 âm lịch với tục “khóa làng”. Đúng 0 giờ ngày 10/6, các cao niên họp tại đình, đánh trống báo hiệu khóa làng. Từ thời điểm đó, người dân trong làng không được đi xa. Tuy nhiên, những người làm ăn ở xa và khách thập phương có thể trở về dự hội. Người dân tin rằng nếu cố tình rời làng sau tiếng trống khóa làng sẽ gặp điều không may.

Ngày 16 tháng 6 diễn ra lễ “nghinh thần”. Dân làng tổ chức rước bài vị của Trần Khánh Dư từ nghè (cách đình khoảng 1,5km) về đình để làm lễ an vị và cúng tế. Đoàn rước có kiệu, trống, cờ, tạo không khí trang nghiêm nhưng cũng rất náo nhiệt.

Trong thời gian này, dưới bến Đình, hai đội thuyền bắt đầu tập luyện, tạo nên không khí sôi động, rộn ràng suốt những ngày lễ.

Phần hội và các hoạt động đặc sắc

Điểm đặc sắc nhất của lễ hội là tục đua thuyền, nhưng không phải bơi trải như nhiều nơi khác. Hoạt động này tái hiện cảnh chiến đấu của thủy binh Trần Khánh Dư trước quân Nguyên Mông.

Dân làng chia thành hai phe: Đông Nam Văn và Đoài Bắc Võ. Từ ngày 13/6, hai bên lập doanh trại riêng để luyện quân, chuẩn bị thuyền chiến. Thuyền sử dụng là loại thuyền đi biển của ngư dân, trọng tải từ 5–6 tấn, rộng và sâu lòng, được hạ buồm và trang trí đầu rồng ở mũi thuyền.

Khoảng 3 giờ chiều ngày 18/6 âm lịch – khi nước triều dâng sát bến đình – hai đội làm lễ xuất phát. Lính bên Văn mặc áo trắng, quần xanh, chân quấn xà cạp xanh; lính bên Võ mặc quần áo xám hoặc đen, chân quấn xà cạp đen. Tiếng chiêng trống, tù và vang dội; cờ bay phần phật; khí thế hừng hực như ra trận.

Hai đoàn thuyền gặp nhau ba lần trên bến Đình, tượng trưng cho ba lần quân dân nhà Trần đánh thắng quân Nguyên. Mỗi lần giáp mặt, quân lính và dân chúng cùng hô vang, tạo nên âm thanh dậy cả một vùng biển. Hai vị tướng chỉ huy múa những đường đao đẹp mắt. Đến lần thứ ba, hai đoàn tập kết trước bến, hai vị tướng lên bờ làm lễ tế, sau đó mới chính thức phát lệnh cuộc đua.

Giá trị văn hóa – lịch sử của lễ hội

Lễ hội Quan Lạn là sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố lịch sử và tín ngưỡng. Đây vừa là dịp tưởng nhớ chiến thắng chống giặc ngoại xâm năm 1288, vừa là ngày hội cầu mùa của cư dân biển đảo.

Đình Quan Lạn trải qua nhiều lần di chuyển nhưng vẫn giữ được giá trị kiến trúc và điêu khắc độc đáo, hiên ngang trước sóng gió biển khơi. Điều đó thể hiện sức sáng tạo và ý chí gìn giữ di sản của người dân đảo.

Thông qua các nghi thức lễ hội, đặc biệt là hoạt cảnh tái hiện thủy binh ra trận, tinh thần thượng võ và ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo được khẳng định mạnh mẽ. Lễ hội không chỉ là sinh hoạt văn hóa mà còn là biểu tượng của lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc của cư dân Quan Lạn.

Tài liệu tham khảo

1. Nguyễn Thụy An (Biên soạn), 2015, Lễ hội Việt Nam, Nxb Thanh niên.
2. Thạc Phương – Lê Trung Vũ (2015), 60 lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngôn ngữ khác

Tiếng Anh

General introduction about festival Quan Lan
Festival Quan Lan (also called festival boat rowing Quan Lan) is festival village traditional of people commune island Quan Lan, district Van Don, province Quang Ninh. This is a island located at area center trade port ancient Van Don, on bay Bai Tu Long extremely beautiful. Quan Lan also has name call other is Cao Lo. People elderly on island for know place here once was trade port bustling of Van Don in history.

Festival take place every year from day 10 to day 20 month 6 lunar calendar at wharf Dinh belong commune Quan Lan. This is a festival carry color unique, rare place nào have get. Festival vừa commemorate victory enemy Nguyen Mong year 1288 of army people house Tran and military feat of famous general Tran Khanh Du defeat destroy fleet boat grain of enemy, vừa is day festival pray season of residents region sea, pray wish rain thuận wind hòa, wave calm sea quiet, net heavy fish full.

Festival carry strong mark of a festival village traditional but very grand, express spirit martial, will against enemy foreign invasion and protect sovereignty sea island of people region sea.

Especially, Festival communal house Quan Lan has been recognize is Heritage culture intangible national, contribute make rich thêm system heritage culture of province Quang Ninh.

Origin and history formation
Festival Quan Lan birth attach with victory resounding year 1288 when general Tran Khanh Du command navy defeat destroy fleet boat grain of army Nguyen Mong on region sea Van Don. Military feat this contribute important into victory general of house Tran in war resistance against Nguyen Mong.

Besides việc remember merit of Tran Khanh Du, festival also is occasion people remember memorial the predecessors have merit with land this. At communal house Quan Lan also worship king Ly Cao Tong (Le Anh Tong according some document record), person have merit establish estate settlement, garrison Van Don year 1149; worship Duong Khong Lo; worship “Tu vi Thanh Nuong” – those deity be residents sea believe that have protect for people do job sea; together three brothers family Pham have merit in battle fierce with Truong Van Ho.

According house research culture folk Nguyen Khac Lien, festival communal house Quan Lan is the combination between day festival victory enemy foreign invasion and day festival pray season of residents sea island. Many place have custom race boat rowing trai, but only at Quan Lan mới have form reenact scene fight heroic of navy time Tran.

Space culture and place organize
Festival be organize on wharf Dinh – place locate of communal house Quan Lan. This is a communal house ancient have value large about architecture and carving sculpture, đồng thời is center activity culture, spiritual of residents island.

At first, communal house be build in time Hau Le (century XVII) at wharf Cai Lang – center trade port ancient Van Don. After đó communal house be move about hamlet Nam, but people for rằng position this not hợp feng shui nên việc do business not thuận lợi. To year Thanh Thai thứ 12 time Nguyen, communal house be transfer about hamlet Doai and build again like today.

Position current of communal house be consider is favorable land. Communal house face West, look out sea large. Side front have three peak mountain make screen natural; side back have five fruit mountain make place support firm. According feng shui, this is land position quý “tien Tam thai, hau Ngu nhac”, very rare meet. From when communal house be place at position this, life people become thuận lợi more.

Communal house present still keep store 18 royal decree time Nguyen record merit the predecessors, show depth history and value culture of monument.

The rituals main in festival
Festival begin from day 10 month 6 lunar calendar with custom “khoa lang”. Exactly 0 hour day 10/6, the elders meet at communal house, beat drum signal lock village. From time point đó, people in village not be allow go far. However, those person do business at far and guest four direction can return attend festival. People believe that if intentionally leave village after sound drum lock village will meet thing not lucky.

Day 16 month 6 take place ceremony “nghinh than”. People village organize procession tablet of Tran Khanh Du from shrine (distance communal house about 1,5km) about communal house to make ceremony settle position and worship offering. Group procession have palanquin, drum, flag, create atmosphere solemn but also very lively.

In time this, under wharf Dinh, two team boat begin practice, create atmosphere lively, bustling throughout those day festival.

Festival part and activities special
Point special most of festival is custom race boat, but not rowing trai like many place other. Activity this reenact scene fight of navy Tran Khanh Du before army Nguyen Mong.

People village divide become two side: Dong Nam Van and Doai Bac Vo. From day 13/6, two side set up camp separate to train army, prepare boat war. Boat use is type boat go sea of fisherman, capacity from 5–6 ton, wide and deep belly, be lower sail and decorate head dragon at bow boat.

About 3 hour afternoon day 18/6 lunar calendar – when water tide rise close wharf communal house – two team make ceremony start. Soldier side Van wear shirt white, pants blue, leg wrap cloth green; soldier side Vo wear pants clothes gray or black, leg wrap cloth black. Sound gong drum, horn echo; flag fly flapping; spirit hot like go battle.

Two group boat meet nhau three time on wharf Dinh, symbolize for three time army people house Tran defeat army Nguyen. Each time face meet, soldier and people together shout loud, create sound shake whole one region sea. Two general command dance those line blade beautiful. To time third, two group gather before wharf, two general go up shore make ceremony worship, after đó mới official issue order race.

Value culture – history of festival
Festival Quan Lan is the combination harmonious between element history and belief. This vừa is occasion remember victory against enemy foreign invasion year 1288, vừa is day festival pray season of residents sea island.

Communal house Quan Lan pass through many time move but still keep be value architecture and carving sculpture unique, stand proud before wave wind sea far. That show strength creativity and will keep preserve heritage of people island.

Through those ritual festival, especially scene reenact navy go battle, spirit martial and awareness protect sovereignty sea island be affirm strong. Festival not only is activity culture but also is symbol of love country and pride nation of residents Quan Lan.

Reference document

1. Nguyễn Thụy An (Biên soạn), 2015, Lễ hội Việt Nam, Nxb Thanh niên.
2. Thạc Phương – Lê Trung Vũ (2015), 60 lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.

Tiếng Trung

概括 关于 亭 关澜

节日 会 关澜（也 叫 会 赛 游泳 关澜） 是 会 村 传统 的 人民 社 岛 关澜，县 云屯，省 广宁。 这里 是 一 个 岛 位于 区 中心 商港 古 云屯， 在 海湾 拜子龙 美丽。 关澜 还 有 名字 其他 是 高罗。 人 年长 在 岛 说 知道 这里 曾经 是 商港 繁华 的 云屯 在 历史。

节日 进行 每年 从 日 10 到 日 20 月 6 阴历 在 码头 亭 属于 社 关澜。 这是 一 个 节日 带 色彩 独特， 少 地方 哪 有 得。 节日 一边 纪念 胜利 敌 元 蒙 年 1288 的 军 民 家 陈 和 战功 的 名 将 陈庆余 打散 团 船 粮 的 敌， 一边 是 日 会 求 季 的 居民 区 海， 求 希望 雨 顺 风 和， 浪 安 海 静， 网 重 鱼 满。

节日 带 深 印记 的 一 个 会 村 传统 但 很 壮观， 表现 精神 尚武， 意志 抗 敌 外侵 和 保护 主权 海岛 的 人民 区 海。

特别， 节日 亭 关澜 已 被 公认 是 遗产 文化 非物质 国家， 贡献 做 丰富 更多 系统 遗产 文化 的 省 广宁。

来源 和 历史 形成

节日 关澜 出现 连接 与 胜利 震动 年 1288 当 将 陈庆余 指挥 水兵 打散 团 船 粮 的 军 元 蒙 在 区 海 云屯。 战功 这 贡献 重要 于 胜利 共同 的 家 陈 在 战争 抗 元 蒙。

除了 纪念 功劳 的 陈庆余， 节日 还 是 机会 人民 纪念 各 位 先人 有 功 与 土地 这。 在 亭 关澜 还 供奉 王 李高宗（黎英宗 根据 一些 资料 记录）， 人 有 功 建立 庄 邑， 镇 云屯 年 1149； 供奉 杨空路； 供奉 “四位 圣娘” – 那些 神 被 居民 海 相信 已 保护 给 人 做 职业 海； 一起 三 兄弟 姓 范 有 功 在 战斗 激烈 与 张文虎。

根据 家 研究 文化 民间 阮克廉， 会 亭 关澜 是 结合 总体 之间 日 会 胜利 敌 外侵 和 日 会 求 季 的 居民 海岛。 多 地方 有 习俗 赛 船 游 划， 但 只 在 关澜 才 有 形式 再现 场景 战斗 雄壮 的 水兵 时 陈。

空间 文化 和 地点 组织

节日 被 组织 在 码头 亭 – 地方 坐落 的 亭 关澜。 这是 一 个 亭 古 有 价值 大 关于 建筑 和 雕刻， 同时 是 中心 活动 文化， 心灵 的 居民 岛。

开始， 亭 被 建造 在 时 后黎（世纪 XVII） 在 码头 盖村 – 中心 商港 古 云屯。 之后 亭 被 移动 到 村 南， 但 人民 认为 位置 这 不 合 风水 所以 工作 做 不 顺利。 到 年 成泰 第 12 时 阮， 亭 被 转 到 村 西 和 建造 再 像 现在。

位置 现在 的 亭 被 看 是 得地。 亭 向 西， 看 出 海 大。 前面 有 三 山 做 屏风 自然； 后面 有 五 山 做 依靠 坚固。 根据 风水， 这是 势 地 贵 “前 三台， 后 五岳”， 很 少 遇见。 从 当 亭 被 放 在 位置 这， 生活 人民 变 成 顺利 更多。

亭 现在 还 保存 18 道 敕封 时 阮 记录 功德 各 位 先贤， 显示 深度 历史 和 价值 文化 的 遗迹。

各 仪式 主要 在 节日

节日 开始 从 日 10 月 6 阴历 与 习俗 “锁 村”。 正确 0 时 日 10/6， 各 高年 会议 在 亭， 打 鼓 报信 锁 村。 从 时间 那， 人民 在 村 不 得 去 远。 然而， 那些 人 工作 在 远 和 客 四方 可以 回 来 参加 会。 人民 相信 如果 故意 离开 村 后 声 鼓 锁 村 会 遇见 事情 不 幸运。

日 16 月 6 发生 礼 “迎 神”。 人民 村 组织 迎 位牌 的 陈庆余 从 庙（距离 亭 大约 1,5km） 回 亭 为 做 礼 安位 和 祭祀。 队伍 迎 有 轿， 鼓， 旗， 创造 气氛 庄严 但 也 很 热闹。

在 时间 这， 在 下 码头 亭， 两 队 船 开始 训练， 创造 气氛 活跃， 热闹 整个 那些 日 节日。

部分 会 和 各 活动 特色

点 特色 最 的 节日 是 习俗 赛 船， 但 不 是 游 划 像 多 地方 其他。 活动 这 再现 场景 战斗 的 水兵 陈庆余 前 军 元 蒙。

人民 村 分 成 两 派： 东南 文 和 西北 武。 从 日 13/6， 两 边 建 营地 各自 为 训练 军， 准备 船 战。 船 使用 是 种 船 去 海 的 渔民， 重量 从 5–6 吨， 宽 和 深 船腹， 被 下 帆 和 装饰 头 龙 在 船首。

大约 3 时 下午 日 18/6 阴历 – 当 水 潮 升 靠近 码头 亭 – 两 队 做 礼 出发。 兵 边 文 穿 衣 白， 裤 蓝， 脚 缠 绑腿 蓝； 兵 边 武 穿 裤 衣 灰 或 黑， 脚 缠 绑腿 黑。 声 锣 鼓， 号角 响动； 旗 飞 猛烈； 气势 热烈 像 出 战。

两 队 船 遇见 三 次 在 码头 亭， 象征 三 次 军 民 家 陈 打胜 军 元。 每 次 相遇， 军 兵 和 人民 一起 喊 大声， 创造 声音 震动 整个 一 区 海。 两 位 将 指挥 舞 那些 路 刀 美丽。 到 次 第三， 两 队 集合 前 码头， 两 位 将 上 岸 做 礼 祭， 之后 才 正式 发令 比赛。

价值 文化 – 历史 的 节日

节日 关澜 是 结合 和谐 之间 因素 历史 和 信仰。 这是 一边 是 机会 纪念 胜利 抗 敌 外侵 年 1288， 一边 是 日 会 求 季 的 居民 海岛。

亭 关澜 经过 多 次 移动 但 仍 保持 价值 建筑 和 雕刻 独特， 威严 前 波 风 海。 这 表现 能力 创造 和 意志 保持 遗产 的 人民 岛。

通过 各 仪式 节日， 特别 是 场景 再现 水兵 出 战， 精神 尚武 和 意识 保护 主权 海岛 被 确认 强烈。 节日 不 只 是 活动 文化 而 还 是 象征 的 心 爱国 和 骄傲 民族 的 居民 关澜。

资料 参考

1. Nguyễn Thụy An (Biên soạn), 2015, Lễ hội Việt Nam, Nxb Thanh niên.
2. Thạc Phương – Lê Trung Vũ (2015), 60 lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.

Tiếng Pháp

Introduction generale sur la fete Quan Lan

La fete Quan Lan (appelee aussi fete de course de bateaux Quan Lan) est une fete traditionnelle du village des habitants de la commune insulaire Quan Lan, district Van Don, province Quang Ninh. C’est une ile situee au centre de l’ancien port commercial Van Don, sur la magnifique baie Bai Tu Long. Quan Lan a aussi un autre nom Cao Lo. Les personnes agees de l’ile disent que cet endroit fut autrefois un port commercial tres anime de Van Don dans l’histoire.

La fete se deroule chaque annee du jour 10 au jour 20 du 6e mois lunaire au quai Dinh appartenant a la commune Quan Lan. C’est une fete avec une couleur unique, rare ailleurs. La fete commemore a la fois la victoire contre les envahisseurs Yuan Mongol en 1288 de l’armee et du peuple de la dynastie Tran et l’exploit du general celebre Tran Khanh Du qui detruisit la flotte de ravitaillement de l’ennemi, et en meme temps c’est un jour de fete pour prier pour la saison des habitants de la mer, souhaitant pluie favorable, vent calme, mer tranquille, filets lourds pleins de poissons.

La fete porte fortement la marque d’une fete traditionnelle de village mais tres grandiose, exprimant l’esprit martial, la volonte de lutter contre les envahisseurs et de proteger la souverainete maritime et insulaire des habitants de la region maritime.

En particulier, la fete de la maison communale Quan Lan a ete reconnue comme patrimoine culturel immateriel national, contribuant a enrichir le systeme du patrimoine culturel de la province Quang Ninh.

Origine et histoire de formation

La fete Quan Lan est nee liee a la victoire retentissante de 1288 quand le general Tran Khanh Du commanda la marine pour detruire la flotte de ravitaillement de l’armee Yuan Mongol sur la mer de Van Don. Cet exploit contribua de facon importante a la victoire generale de la dynastie Tran dans la guerre de resistance contre les Yuan Mongol.

En plus de commemorer le merite de Tran Khanh Du, la fete est aussi l’occasion pour les habitants de commemor­er les ancetres qui ont eu merite avec cette terre. A la maison communale Quan Lan on venere aussi le roi Ly Cao Tong (Le Anh Tong selon certains documents), qui eut merite de fonder le domaine et la garnison Van Don en 1149; on venere Duong Khong Lo; on venere les “Quatre Saintes Meres” – des divinites que les habitants de la mer croient avoir protege les pecheurs; ainsi que trois freres de la famille Pham qui eurent merite dans la bataille feroce contre Truong Van Ho.

Selon le chercheur de culture folklorique Nguyen Khac Lien, la fete de la maison communale Quan Lan est une combinaison entre la fete de victoire contre les envahisseurs et la fete de priere pour la saison des habitants des iles maritimes. Beaucoup d’endroits ont la coutume de course de bateaux, mais seulement a Quan Lan existe la forme de reconstitution de la scene heroique de combat de la marine de l’epoque Tran.

Espace culturel et lieu d’organisation

La fete est organisee au quai Dinh – lieu ou se situe la maison communale Quan Lan. C’est une ancienne maison communale avec grande valeur architecturale et sculpturale, en meme temps centre des activites culturelles et spirituelles des habitants de l’ile.

Au debut, la maison communale fut construite a l’epoque Hau Le (XVIIe siecle) au quai Cai Lang – centre de l’ancien port commercial Van Don. Ensuite la maison communale fut deplacee vers le hameau Nam, mais les habitants pensaient que cette position n’etait pas favorable selon le feng shui donc les affaires n’etaient pas favorables. Jusqu’a la douzieme annee Thanh Thai de l’epoque Nguyen, la maison communale fut deplacee vers le hameau Doai et reconstruite comme aujourd’hui.

La position actuelle de la maison communale est consideree comme tres favorable. La maison communale regarde vers l’ouest, face a la grande mer. Devant il y a trois montagnes servant d’ecran naturel; derriere il y a cinq montagnes servant d’appui solide. Selon le feng shui, c’est une position precieuse “devant Tam thai, derriere Ngu nhac”, tres rare. Depuis que la maison communale est placee a cette position, la vie des habitants est devenue plus favorable.

La maison communale conserve encore 18 decrets royaux de l’epoque Nguyen reconnaissant les merites des anciens sages, montrant la profondeur historique et la valeur culturelle du monument.

Les rites principaux de la fete

La fete commence le jour 10 du 6e mois lunaire avec la coutume “fermeture du village”. Exactement a 0 heure du 10/6, les anciens se reunissent a la maison communale, frappent le tambour pour annoncer la fermeture du village. A partir de ce moment, les habitants du village ne peuvent pas partir loin. Cependant ceux qui travaillent loin et les visiteurs peuvent revenir participer a la fete. Les habitants croient que si quelqu’un quitte volontairement le village apres le tambour de fermeture il rencontrera le malheur.

Le jour 16 du 6e mois a lieu la ceremonie “accueil des divinites”. Les habitants organisent la procession de la tablette de Tran Khanh Du depuis le sanctuaire (a environ 1,5 km de la maison communale) vers la maison communale pour la ceremonie d’installation et d’offrandes. La procession comprend palanquin, tambours, drapeaux, creant une atmosphere solennelle mais aussi tres animee.

Pendant ce temps, sous le quai Dinh, deux equipes de bateaux commencent l’entrainement, creant une atmosphere dynamique et bruyante pendant les jours de fete.

Partie festive et activites remarquables

Le point le plus remarquable de la fete est la course de bateaux, mais ce n’est pas une simple course comme dans beaucoup d’autres endroits. Cette activite reconstitue la scene de combat de la marine de Tran Khanh Du contre l’armee Yuan Mongol.

Les habitants du village sont divises en deux camps: Dong Nam Van et Doai Bac Vo. Depuis le jour 13/6, les deux camps etablissent des camps separes pour entrainer les soldats, preparer les bateaux de guerre. Les bateaux utilises sont les bateaux de mer des pecheurs, capacite de 5–6 tonnes, larges et profonds, voiles abaissees et decorations de tete de dragon a la proue.

Vers 3 heures de l’apres-midi du jour 18/6 lunaire – quand la maree monte pres du quai de la maison communale – les deux equipes font la ceremonie de depart. Les soldats du camp Van portent chemise blanche, pantalon bleu, jambes enroulees de bandes bleues; les soldats du camp Vo portent vetements gris ou noirs, jambes enroulees de bandes noires. Le son des gongs, tambours et cornes retentit; les drapeaux flottent; l’atmosphere ardente comme partir au combat.

Les deux flottes de bateaux se rencontrent trois fois au quai Dinh, symbolisant les trois fois ou l’armee et le peuple de la dynastie Tran vainquirent l’armee Yuan. Chaque rencontre, soldats et habitants crient ensemble, creant un son qui retentit dans toute la region maritime. Les deux generaux commandants executent de beaux mouvements de sabre. A la troisieme fois, les deux groupes se rassemblent devant le quai, les deux generaux montent a terre pour faire la ceremonie d’offrandes, ensuite seulement l’ordre officiel de la course est donne.

Valeur culturelle et historique de la fete

La fete Quan Lan est une combinaison harmonieuse entre element historique et croyance. C’est a la fois une occasion de commemorer la victoire contre les envahisseurs en 1288 et un jour de fete pour prier pour la saison des habitants des iles maritimes.

La maison communale Quan Lan a connu plusieurs deplacements mais conserve toujours la valeur architecturale et sculpturale unique, se tenant fierement devant les vents et vagues de la mer. Cela montre la creativite et la volonte de preserver le patrimoine des habitants de l’ile.

A travers les rites de la fete, en particulier la scene de reconstitution de la marine partant au combat, l’esprit martial et la conscience de proteger la souverainete maritime et insulaire sont fortement affirmes. La fete n’est pas seulement une activite culturelle mais aussi un symbole du patriotisme et de la fierte nationale des habitants de Quan Lan.

Documents de reference

1. Nguyễn Thụy An (Biên soạn), 2015, Lễ hội Việt Nam, Nxb Thanh niên.
2. Thạc Phương – Lê Trung Vũ (2015), 60 lễ hội truyền thống Việt Nam, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.