Tên gọi và vị trí địa lý
Điện Long An là một công trình kiến trúc thuộc tổng thể Cung Bảo Định, được xây dựng vào năm 1845 dưới triều Thiệu Trị. Công trình tọa lạc ở bờ bắc Sông Ngự Hà.
Ban đầu, điện Long An được dựng làm nơi nghỉ ngơi của nhà vua sau khi cử hành lễ Tịch điền đầu xuân, một nghi lễ quan trọng trong đời sống chính trị và nông nghiệp của triều đình. Đồng thời, đây cũng là nơi Thiệu Trị thường lui tới để nghỉ dưỡng, đọc sách, làm thơ và thưởng ngoạn cảnh trí.
Hiện nay, điện Long An tọa lạc tại đường Lê Trực, phường Phú Xuân, thành phố Huế, và là một trong những công trình kiến trúc cung đình tiêu biểu còn được bảo tồn trong quần thể di tích cố đô.
Lịch sử và nhân vật
Điện Long An được xây dựng vào năm 1845 dưới triều Thiệu Trị, Đại Nam thực lục chép vào tháng Giêng năm Thiệu Trị 5 (1845),
“Ngày Ất Hợi, làm cung Bảo Định ở phía nam vườn Thường Mậu; chính điện gọi là Long An”1
Sau khi Thiệu Trị qua đời vào năm 1847, điện Long An còn được dùng làm nơi quàn linh cữu của nhà vua trong tám tháng, trước khi tiến hành lễ đưa tang đến nơi an táng tại Xương Lăng. Châu bản triều Nguyễn cung cấp thông tin về công việc này qua bản tấu của quan viên phủ Thừa Thiên đề ngày 15 tháng 10 năm Thiệu Trị 7 (1847)
“Tập hợp 170 bậc kỳ lão từ 70 tuổi đến 90 tuổi, tiến hành diễn tập trước theo đúng nghi thức để làm lễ chiêm bái linh cữu Hoàng đế Thiệu Trị quàn tại điện Long An, trước khi đưa đi an táng tại Xương Lăng”2
Ngoài việc được thờ chính thức tại Thế Miếu, bài vị của vua Thiệu Trị cũng từng được đặt thờ tại điện Long An. Bản tấu của Bộ Lễ đề ngày 22 tháng 9 năm Tự Đức 10 (1857)
“Ngày 27 tháng này là ngày giỗ (Đức Hiến tổ Chương hoàng đế, Nguyễn Phúc Tuyền tức Hoàng đế Thiệu Trị) tại điện Long An, truyền cử Hoàng thân công đến dâng lễ hoàng hôn trước giỗ 1 ngày và làm chính lễ tại điện Biểu Đức ở Xương Lăng”3
Đến năm 1885, sau biến cố Thất thủ Kinh đô Huế, khi quân Pháp chiếm đóng kinh thành, khu vực cung Bảo Định bị trưng dụng làm nơi đóng quân. Trong quá trình chiếm đóng, binh lính Pháp đã xâm nhập và lục soát điện Long An, làm mất đi sự tôn nghiêm của một không gian thờ phụng. Vì vậy, sau biến cố này, bài vị vua Thiệu Trị được chuyển vào thờ tại Điện Phụng Tiên trong Đại Nội.
Cũng trong biến cố năm 1885, khi Tôn Thất Thuyết chỉ huy cuộc phản công quân Pháp tại khu vực Đồn Mang Cá nhưng thất bại, Hàm Nghi cùng tam cung phải rời khỏi Hoàng thành ra Quảng Trị. Sau khi kinh thành Huế rơi vào tay Pháp, toàn bộ khu cung Bảo Định bị chiếm làm sở chỉ huy quân sự; điện Long An bị triệt hạ, nhiều vật dụng trong điện bị tháo dỡ và đưa vào kho.
Đến năm 1909, dưới triều Duy Tân, triều đình quyết định di dời và phục dựng điện Long An tại vị trí mới bên trong Thành nội Huế, nơi ngày nay là số 3 đường Lê Trực. Tại đây, công trình được sử dụng làm Tân Thơ Viện, một thư viện lưu giữ hàng nghìn tài liệu bằng chữ Hán, tiếng Pháp và tiếng Anh, chủ yếu phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu của học sinh tại Quốc Tử Giám Huế.
Từ đầu thế kỷ XX, điện Long An còn gắn liền với quá trình hình thành bảo tàng cổ vật ở Huế. Năm 1913, Hội Đô Thành Hiếu Cổ được thành lập nhằm sưu tầm và nghiên cứu các di sản lịch sử – văn hóa của vùng Thừa Thiên Huế và triều Nguyễn. Hội đã đặt nền móng cho việc thu thập, bảo tồn và trưng bày cổ vật, đồng thời xuất bản tập san nghiên cứu nổi tiếng B.A.V.H. (Bulletin des Amis du Vieux Hué). Trong giai đoạn đầu, hội sử dụng một phần của Tân Thơ Viện trong khu điện Long An làm trụ sở và nơi lưu trữ hiện vật.
Ngày 24 tháng 8 năm 1923, dưới triều Khải Định, theo sự thỏa thuận giữa triều đình và Khâm sứ Trung Kỳ của chính quyền bảo hộ Pháp, điện Long An được chuyển đổi chức năng thành Bảo tàng Khải Định, chuyên trưng bày các hiện vật cung đình do các hội viên của Hội Đô Thành Hiếu Cổ sưu tầm được.
Đến năm 1945, số lượng hiện vật của bảo tàng đã lên tới hàng nghìn đơn vị, bao gồm nhiều loại hình quý giá như đồ đồng, đồ gốm sứ, tranh vẽ trên kính, tranh dệt trên song mây, tranh gỗ sơn, cổ thư khắc trên đồng và lụa, trang phục hoàng gia, cùng nhiều loại đồ dệt và đồ ngự dụng của triều đình. Ngoài ra, nơi đây còn lưu giữ một bộ sưu tập điêu khắc Chăm có niên đại rất sớm.
Ngày nay, điện Long An chính là Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, nơi lưu giữ và trưng bày nhiều cổ vật quý của triều Nguyễn, đồng thời là một trong những công trình kiến trúc cung đình tiêu biểu còn được bảo tồn trong quần thể di tích cố đô Huế.
Năm 2010, Trung tâm Bảo tàng di tích cố đô Huế tiến hành dự án bảo tồn, tu bổ, phục hồi Điện Long An với tổng mức đầu tư 15.336 triệu đồng.
Kiến trúc cảnh quan
Điện Long An là một trong những công trình kiến trúc cung đình tiêu biểu của Kinh thành Huế, mang đậm phong cách kiến trúc nghệ thuật dưới triều Nhà Nguyễn. Công trình có mặt bằng hình chữ nhật, dài khoảng 35,7 m, rộng 28 m, nền được nâng cao 1,1 m và lát đá thanh, tạo nên thế kiến trúc vững chắc và trang trọng. Phần mái có diện tích khoảng 1.750 m², được chống đỡ bởi hệ thống 128 cột gỗ lim lớn, liên kết với nhau bằng kết cấu mộng gỗ truyền thống.
Toàn bộ tòa điện được xây dựng theo kiểu “trùng thiềm điệp ốc”, tức hai lớp nhà chồng mái, một dạng kiến trúc đặc trưng của cung điện triều Nguyễn. Công trình gồm hai phần: nhà trước có 7 gian với 8 bộ vì kèo chồng rường giả thủ, còn nhà sau gồm 5 gian với 6 bộ vì kèo kiểu cánh ác, tạo nên bố cục không gian vừa bề thế vừa hài hòa.
Một nét đặc sắc của điện Long An là các cấu kiện gỗ hầu như không sơn son thếp vàng như nhiều công trình cung điện khác, mà để mộc tự nhiên, làm nổi bật vẻ đẹp của chất liệu gỗ quý. Trên các bề mặt kiến trúc, nghệ nhân đã sử dụng nhiều kỹ thuật chạm khắc tinh xảo với những đồ án trang trí truyền thống như “lưỡng long triều nguyệt”, hay các linh vật trong tứ linh long – lân – quy – phượng. Hệ thống liên ba, đồ bản và các cấu kiện trang trí trong điện còn được khắc nhiều bài thơ do vua Thiệu Trị sáng tác, được sắp đặt hài hòa trong không gian nội thất.
Đặc biệt, trong điện còn lưu giữ hai bài thơ nổi tiếng của vua Thiệu Trị là “Vũ trung sơn thủy” (Cảnh núi sông trong mưa) và “Phước Viên văn hội lương dạ mạn ngâm” (Đêm thơ ở Phước Viên). Hai tác phẩm này được sáng tác theo thể “hồi văn kiêm liên hoàn”, gồm 56 chữ Hán, có thể đọc theo nhiều chiều xuôi ngược để tạo thành 64 bài thơ khác nhau. Cấu trúc thi ca độc đáo này thể hiện rõ tài năng văn chương của vị vua thi sĩ, đồng thời đến nay vẫn là một đề tài khiến nhiều học giả và nhà thơ tiếp tục nghiên cứu giải mã.
Hiện vật
Điện Long An hiện là nơi đặt Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, lưu giữ và trưng bày một hệ thống hiện vật phong phú, phản ánh đời sống văn hóa và nghệ thuật của Nhà Nguyễn. Bản thân công trình đã là một tác phẩm nghệ thuật kiến trúc đặc sắc: hệ thống trang trí nội ngoại thất được thể hiện tinh tế, lộng lẫy, thanh nhã, với cách bố trí khéo léo nhằm làm nổi bật các chi tiết chính và tiết chế ở những phần phụ, tạo nên sự hài hòa trong tổng thể không gian kiến trúc.
Các sưu tập hiện vật tại đây khá đa dạng, chủ yếu tập trung vào mỹ thuật cung đình triều Nguyễn, bao gồm nhiều loại hình có giá trị lịch sử và nghệ thuật cao. Trong đó đáng chú ý là sưu tập y phục hoàng gia, gồm các loại long bào, triều phục, thường phục của vua và hoàng tộc; sưu tập đồ sứ và đồ ngự dụng từng được sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày của hoàng cung; cùng nhiều nhạc khí cung đình phục vụ cho các nghi lễ và lễ hội trong triều. Ngoài ra, bảo tàng còn lưu giữ những bộ tranh vẽ trên gương có niên đại trên 150 năm, phản ánh các đề tài cung đình, phong cảnh và sinh hoạt xã hội đương thời.
Nhờ số lượng hiện vật phong phú và mang tính hệ thống, nơi đây được xem là một trong những bảo tàng lưu giữ hiện vật triều Nguyễn lớn nhất ở Việt Nam, góp phần tái hiện khá đầy đủ diện mạo văn hóa vật chất của triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử dân tộc.
Trong số các cổ vật được trưng bày có nhiều hiện vật quý hiếm, thậm chí chỉ còn tồn tại một bản duy nhất. Tiêu biểu như bộ “Đầu hồ” – một trò chơi tao nhã phổ biến trong giới quý tộc và cung đình xưa. Bên cạnh đó còn có nhiều bức tranh và hiện vật mỹ thuật phản ánh đời sống cung đình, các sự kiện lịch sử và những dấu ấn văn hóa đặc trưng của triều Nguyễn, đồng thời thể hiện trình độ kỹ thuật chế tác tinh xảo và tài nghệ điêu luyện của các nghệ nhân cung đình.
Tuy nhiên, trải qua nhiều biến động lịch sử từ giữa thế kỷ XIX đến năm 1975, cùng với sự tàn phá của chiến tranh và thời gian, số lượng cổ vật của bảo tàng không còn giữ được nguyên vẹn như trước. Nhiều hiện vật đã bị thất lạc, hư hại hoặc lưu lạc ra nước ngoài, trong đó có một số hiện đang được lưu giữ tại các bảo tàng ở Pháp.
Ngày nay, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đang nỗ lực tiến hành sưu tầm, phục chế và bảo quản hiện vật, đồng thời bổ sung các tư liệu mới nhằm khôi phục và phát huy giá trị của bộ sưu tập. Những hoạt động này không chỉ góp phần gìn giữ di sản văn hóa cung đình mà còn giúp công chúng và du khách hiểu rõ hơn về đời sống, nghệ thuật và kỹ thuật thủ công của triều Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.
Xếp hạng
Điện Long An là một di tích nằm trong Quần thể di tích Cố đô Huế được công nhận là di sản văn hóa thế giới ngày 11/12/1993. Di tích này được xếp hạng cấp quốc gia theo Quyết định số 872QĐ/BVHTT ngày 12/5/1997.
Chú thích
- Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 6, Nxb Giáo dục, 2007, tr. 724.
- TTLTQG I, Châu bản triều Nguyễn, Thiệu Trị tập 46, tờ 186.
- TTLTQG I, Châu bản triều Nguyễn, Tự Đức tập 77, tờ 54.
Tài liệu tham khảo
- Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
- Bảo tàng Cổ vật Cung Đình Huế( Điện Long An) – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://web.archive.org/web/20161011203638/http://www.hueworldheritage.org.vn/TTBTDTCDH.aspx?TieuDeID=35&TinTucID=20&l=vn
- Điện Long An – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://hueworldheritage.org.vn/Di-san/Chi-tiet/pid/3157/cid/87?tid=DIEN-LONG-AN.html
- Điện Long An – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://web.archive.org/web/20161031213256/http://www.hueworldheritage.org.vn/TTBTDTCDH.aspx?TieuDeID=35&TinTucID=19&l=vn
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2007), Đại Nam thực lục, Tập 6, Nxb Giáo dục.
- Đoàn Thị Thu Thủy, “Điện Long An – Cung điện đẹp nhất của Kinh thành Huế”, Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, Ngày truy cập 13/03/2026.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
Name and Geographical Location
Long An Palace is an architectural structure belonging to the Bao Dinh Palace complex, built in 1845 during the reign of Emperor Thieu Tri. The structure is located on the northern bank of the Ngu Ha River.
Originally, Long An Palace was constructed as a resting place for the emperor after performing the early spring Tich Dien ceremony, an important ritual in the political and agricultural life of the imperial court. At the same time, it was also a place where Emperor Thieu Tri frequently came to relax, read books, compose poetry, and enjoy the surrounding scenery.
Today, Long An Palace is located on Le Truc Street, Phu Xuan Ward, Hue City, and is one of the representative imperial architectural works preserved within the Complex of Hue Monuments.
History and Historical Figures
Long An Palace was built in 1845 during the reign of Emperor Thieu Tri. The historical record Dai Nam Thuc Luc notes in the first lunar month of the fifth year of Thieu Tri (1845):
“On the day At Hoi, Bao Dinh Palace was constructed to the south of Thuong Mau Garden; the main hall was named Long An.”¹
After Emperor Thieu Tri passed away in 1847, Long An Palace was used as the place where the emperor’s coffin lay in state for eight months before the funeral procession transported it to the burial site at Xuong Lang. Nguyen Dynasty imperial archives provide information about this event through a memorial submitted by officials of Thua Thien Prefecture dated October 15 of the seventh year of Thieu Tri (1847):
“Gather 170 elderly men aged from seventy to ninety to conduct a rehearsal according to proper ritual for the ceremony of paying respects to the coffin of Emperor Thieu Tri lying in state at Long An Palace before the burial at Xuong Lang.”²
In addition to being officially worshipped at The Mieu Temple, the spirit tablet of Emperor Thieu Tri was also once placed for worship at Long An Palace. A memorial submitted by the Ministry of Rites dated September 22 of the tenth year of Tu Duc (1857) recorded:
“The 27th day of this month is the death anniversary of Duc Hien To Chuong Hoang De (Nguyen Phuc Tuyen, Emperor Thieu Tri) at Long An Palace; a royal prince is appointed to offer the evening ritual one day before the anniversary, and the main ceremony is to be held at Bieu Duc Temple in Xuong Lang.”³
In 1885, after the event known as the Fall of the Hue Citadel, when French forces occupied the capital, the Bao Dinh Palace area was requisitioned as a military station. During the occupation, French soldiers entered and searched Long An Palace, violating the sanctity of the worship space. Consequently, after this event, the spirit tablet of Emperor Thieu Tri was moved to Phung Tien Palace inside the Imperial City.
Also during the events of 1885, when Ton That Thuyet commanded the counterattack against French forces at Mang Ca Fort but failed, Emperor Ham Nghi and the Three Royal Ladies had to leave the Imperial City for Quang Tri. After Hue fell into French hands, the entire Bao Dinh Palace complex was seized as a military headquarters; Long An Palace was dismantled, and many objects inside the palace were removed and placed in storage.
In 1909, during the reign of Emperor Duy Tan, the court decided to relocate and reconstruct Long An Palace at a new site within the Hue Citadel, where it stands today at No. 3 Le Truc Street. At this location, the building was used as the Tan Thu Vien, a library containing thousands of documents written in Chinese characters, French, and English, mainly serving the study and research needs of students at the Hue Imperial Academy (Quoc Tu Giam).
From the early twentieth century, Long An Palace also became associated with the formation of a museum of antiquities in Hue. In 1913, the Association of Friends of Old Hue was established to collect and study the historical and cultural heritage of the Thua Thien Hue region and the Nguyen Dynasty. The association laid the foundation for collecting, preserving, and exhibiting antiquities and also published the well-known research bulletin B.A.V.H. (Bulletin des Amis du Vieux Hué). In its early period, the association used part of the Tan Thu Vien within the Long An Palace area as its headquarters and artifact storage space.
On August 24, 1923, during the reign of Emperor Khai Dinh, following an agreement between the imperial court and the Resident Superior of Annam under the French protectorate administration, Long An Palace was converted into the Khai Dinh Museum, specializing in the exhibition of imperial artifacts collected by members of the Association of Friends of Old Hue.
By 1945, the museum’s collection had grown to thousands of items, including many valuable categories such as bronze objects, ceramics and porcelain, paintings on glass, woven paintings on rattan panels, lacquered wooden paintings, ancient texts engraved on bronze and silk, royal costumes, and various textiles and imperial household objects. In addition, the museum also preserved a collection of early Cham sculptures.
Today, Long An Palace houses the Hue Museum of Royal Antiquities, which preserves and displays many precious artifacts of the Nguyen Dynasty and remains one of the representative imperial architectural works preserved within the Complex of Hue Monuments.
In 2010, the Hue Monuments Conservation Center implemented a conservation, restoration, and renovation project for Long An Palace with a total investment of 15.336 billion VND.
Architectural Landscape
Long An Palace is one of the representative imperial architectural structures of the Hue Citadel, strongly reflecting the artistic architectural style of the Nguyen Dynasty. The building has a rectangular plan measuring approximately 35.7 meters in length and 28 meters in width. The foundation is raised 1.1 meters above ground level and paved with stone slabs, creating a solid and dignified architectural form. The roof covers an area of about 1,750 square meters and is supported by a system of 128 large ironwood columns connected by traditional wooden mortise-and-tenon joints.
The entire palace is constructed in the architectural style known as “trung thiem diep oc” (double-roofed overlapping structures), a characteristic design of Nguyen Dynasty palaces. The building consists of two sections: the front hall with seven compartments supported by eight roof frames of stacked beam structures known as chong ruong gia thu, and the rear hall with five compartments supported by six roof frames in the canh ac style, forming a spatial composition that is both grand and harmonious.
A distinctive feature of Long An Palace is that most wooden structural components are not lacquered or gilded like many other palace buildings but are left in their natural wood color, highlighting the beauty of the precious timber. On architectural surfaces, artisans employed intricate carving techniques with traditional decorative motifs such as “two dragons facing the moon” and sacred creatures of the four mythical animals: dragon, kylin, tortoise, and phoenix. The linking panels, decorative boards, and architectural components inside the palace are also carved with many poems composed by Emperor Thieu Tri, arranged harmoniously throughout the interior space.
Notably, the palace preserves two famous poems by Emperor Thieu Tri: “Vu Trung Son Thuy” (Mountain and River Landscape in the Rain) and “Phuoc Vien Van Hoi Luong Da Man Ngam” (Night Poetry Gathering at Phuoc Vien). These works were composed in the palindromic interlinked verse form, consisting of 56 Chinese characters that can be read in multiple directions to produce 64 different poems. This unique poetic structure clearly demonstrates the literary talent of the poet-emperor and continues to attract scholarly research and interpretation today.
Artifacts
Long An Palace currently houses the Hue Museum of Royal Antiquities, preserving and displaying a rich collection of artifacts reflecting the cultural and artistic life of the Nguyen Dynasty. The building itself is a remarkable architectural artwork: its interior and exterior decorative systems are refined, splendid, and elegant, with carefully balanced arrangements that highlight principal details while moderating secondary elements, creating harmony throughout the architectural space.
The artifact collections here are diverse and mainly focus on Nguyen Dynasty imperial art, including many objects of significant historical and artistic value. Notable among them is the collection of royal costumes, including dragon robes, court attire, and everyday garments of the emperor and royal family; collections of porcelain and imperial household objects used in daily palace life; and numerous court musical instruments used in royal ceremonies and rituals. In addition, the museum preserves sets of mirror paintings more than 150 years old, depicting courtly themes, landscapes, and contemporary social life.
Thanks to its abundant and systematic collections, this museum is considered one of the largest repositories of Nguyen Dynasty artifacts in Vietnam, helping to reconstruct a relatively comprehensive picture of the material culture of the last feudal dynasty in Vietnamese history.
Among the displayed antiquities are many rare objects, some of which exist only in a single surviving example. A notable example is the “Dau Ho” set, an elegant game once popular among aristocratic and courtly circles. In addition, many paintings and artistic objects depict court life, historical events, and distinctive cultural characteristics of the Nguyen Dynasty, demonstrating the refined craftsmanship and technical mastery of imperial artisans.
However, due to numerous historical upheavals from the mid-nineteenth century to 1975, along with the destructive impacts of war and time, the museum’s artifact collection has not remained intact as before. Many items have been lost, damaged, or dispersed abroad, some of which are currently preserved in museums in France.
Today, the Hue Monuments Conservation Center is making efforts to collect, restore, and preserve artifacts while supplementing new documentation in order to restore and promote the value of the collection. These activities not only contribute to safeguarding imperial cultural heritage but also help the public and visitors better understand the life, art, and craftsmanship of the Nguyen Dynasty in Vietnamese history.
Classification
Long An Palace is a monument within the Complex of Hue Monuments, which was recognized as a World Cultural Heritage Site on December 11, 1993. The monument was classified as a National Monument under Decision No. 872QD/BVHTT dated May 12, 1997.
Notes
- Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 6, Nxb Giáo dục, 2007, tr. 724.
- TTLTQG I, Châu bản triều Nguyễn, Thiệu Trị tập 46, tờ 186.
- TTLTQG I, Châu bản triều Nguyễn, Tự Đức tập 77, tờ 54.
References
- Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
- Bảo tàng Cổ vật Cung Đình Huế( Điện Long An) – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://web.archive.org/web/20161011203638/http://www.hueworldheritage.org.vn/TTBTDTCDH.aspx?TieuDeID=35&TinTucID=20&l=vn
- Điện Long An – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://hueworldheritage.org.vn/Di-san/Chi-tiet/pid/3157/cid/87?tid=DIEN-LONG-AN.html
- Điện Long An – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://web.archive.org/web/20161031213256/http://www.hueworldheritage.org.vn/TTBTDTCDH.aspx?TieuDeID=35&TinTucID=19&l=vn
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2007), Đại Nam thực lục, Tập 6, Nxb Giáo dục.
- Đoàn Thị Thu Thủy, “Điện Long An – Cung điện đẹp nhất của Kinh thành Huế”, Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, Ngày truy cập 13/03/2026.
Tiếng Pháp (Français)
Histoire et personnages
Le palais Long An fut construit en 1845 sous le règne de Thieu Tri. Le Dai Nam thuc luc rapporte, au premier mois de la 5e annee de Thieu Tri (1845) :
« Le jour At Hoi, on construisit le palais Bao Dinh au sud du jardin Thuong Mau ; le batiment principal fut nomme Long An »¹
Apres la mort de Thieu Tri en 1847, le palais Long An servit egalement de lieu de veilee funebre pour la depouille de l’empereur pendant huit mois, avant la ceremonie de transfert vers le lieu d’inhumation a Xuong Lang. Les Chau ban trieu Nguyen fournissent des informations sur cette operation par un memoire des fonctionnaires de la prefecture de Thua Thien date du 15e jour du 10e mois de la 7e annee de Thieu Tri (1847) :
« Rassembler 170 doyens ages de 70 a 90 ans, proceder a une repetition conformement au rituel afin d’accomplir la ceremonie de recueillement devant la depouille de l’empereur Thieu Tri exposee au palais Long An, avant son transfert pour l’inhumation a Xuong Lang »²
Outre le culte officiel qui lui etait rendu au The Mieu, la tablette commemorative de l’empereur Thieu Tri fut egalement placee en culte au palais Long An. Un memoire du ministere des Rites date du 22e jour du 9e mois de la 10e annee de Tu Duc (1857) precise :
« Le 27 de ce mois est le jour anniversaire de mort (de Duc Hien to Chuong hoang de, Nguyen Phuc Tuyen, c’est-a-dire l’empereur Thieu Tri) au palais Long An ; ordre est donne de designer un prince du sang pour presenter l’offrande du soir la veille de la commemoration et celebrer le rite principal au palais Bieu Duc a Xuong Lang »³
En 1885, apres la chute de la capitale de Hue, lorsque les troupes francaises occuperent la citadelle, la zone du palais Bao Dinh fut requisitionnee pour le cantonnement des soldats. Au cours de cette occupation, les militaires francais penetrerent dans le palais Long An et le fouillerent, portant ainsi atteinte au caractere sacre de cet espace cultuel. C’est pourquoi, apres cet evenement, la tablette commemorative de Thieu Tri fut transferee au palais Phung Tien dans la Cite imperiale.
Toujours lors des evenements de 1885, lorsque Ton That Thuyet dirigea la contre-offensive contre les troupes francaises dans la zone du fort Mang Ca, mais echoua, Ham Nghi et les trois palais royaux durent quitter la Cite imperiale pour Quang Tri. Apres la prise de Hue par les Francais, tout l’ensemble du palais Bao Dinh fut transforme en quartier general militaire ; le palais Long An fut demantele, et de nombreux objets qu’il contenait furent retires et entreposes.
En 1909, sous le regne de Duy Tan, la cour decida de deplacer et de reconstruire le palais Long An a un nouvel emplacement a l’interieur de la Citadelle de Hue, a l’adresse qui correspond aujourd’hui au no 3 de la rue Le Truc. L’edifice fut alors utilise comme Tan Tho Vien, une bibliotheque conservant des milliers de documents en caracteres chinois, en francais et en anglais, principalement destines a l’etude et a la recherche des eleves du Quoc Tu Giam Hue.
Depuis le debut du XXe siecle, le palais Long An est egalement lie au processus de formation du musee des antiquites de Hue. En 1913, la Hoi Do Thanh Hieu Co fut fondee afin de collecter et d’etudier les patrimoines historiques et culturels de la region de Thua Thien Hue et de la dynastie Nguyen. Cette societe posa les bases de la collecte, de la conservation et de l’exposition des antiquites, tout en publiant le celebre bulletin de recherche B.A.V.H. (Bulletin des Amis du Vieux Hue). Durant sa phase initiale, l’association utilisa une partie du Tan Tho Vien, dans l’enceinte du palais Long An, comme siege et lieu de conservation des objets.
Le 24 aout 1923, sous le regne de Khai Dinh, conformement a un accord entre la cour et le Resident superieur du Trung Ky de l’administration de protectorat francais, le palais Long An fut converti en Musee Khai Dinh, specialise dans l’exposition des objets de cour collectes par les membres de la Hoi Do Thanh Hieu Co.
En 1945, le nombre de pieces conservees au musee atteignait deja plusieurs milliers d’unites, comprenant de nombreuses categories precieuses telles que bronzes, ceramiques et porcelaines, peintures sur verre, tapisseries sur treillage de rotin, peintures sur bois laque, livres anciens graves sur bronze et sur soie, costumes royaux, ainsi que divers textiles et objets d’usage imperial. Le lieu conservait en outre une collection de sculptures cham d’une datation tres ancienne.
Aujourd’hui, le palais Long An est le Musee des Antiquites royales de Hue, ou sont conservees et exposees de nombreuses antiquites precieuses de la dynastie Nguyen. Il est egalement l’un des edifices palatiaux les plus representatifs encore preserves dans l’ensemble monumental de l’ancienne capitale de Hue.
En 2010, le Centre du musee des monuments de l’ancienne capitale de Hue a entrepris un projet de conservation, de restauration et de rehabilitation du palais Long An, pour un investissement total de 15 336 millions de dongs.
Architecture et paysage
Le palais Long An est l’un des edifices palatiaux les plus representatifs de la Citadelle de Hue, portant fortement l’empreinte du style architectural et artistique de la dynastie Nguyen. Le batiment a un plan rectangulaire, d’environ 35,7 m de long sur 28 m de large ; son soubassement, sureleve de 1,1 m et pave de dalles de pierre, lui confere une allure architecturale solide et solennelle. La toiture couvre une superficie d’environ 1 750 m² et repose sur un systeme de 128 grandes colonnes en bois de lim, reliees entre elles par un assemblage traditionnel en tenons et mortaises.
L’ensemble de l’edifice est construit selon le type « trung thiem diep oc », c’est-a-dire une architecture a deux corps de batiment superposes sous toitures imbriquees, forme caracteristique des palais de la dynastie Nguyen. Le monument comprend deux parties : la partie anterieure compte 7 travées avec 8 fermes de charpente de type chong ruong gia thu, tandis que la partie posterieure comprend 5 travées avec 6 fermes de type canh ac, formant un agencement spatial a la fois monumental et harmonieux.
L’une des particularites du palais Long An reside dans le fait que ses elements en bois ne sont presque pas laques en rouge ni dores, comme dans nombre d’autres palais, mais laisses dans leur etat naturel, mettant en valeur la beaute du bois precieux. Sur les surfaces architecturales, les artisans ont employe de nombreuses techniques de sculpture raffinees, avec des motifs decoratifs traditionnels tels que « luong long trieu nguyet », ou encore les creatures sacrees du quatuor mythique long – lan – quy – phuong. Les panneaux transversaux, les planches decoratives et d’autres elements ornementaux du palais sont egalement graves de nombreux poemes composes par Thieu Tri, disposes avec harmonie dans l’espace interieur.
Le palais conserve notamment deux poemes celebres de Thieu Tri : « Vu trung son thuy » (Paysage de montagnes et de rivieres sous la pluie) et « Phuoc Vien van hoi luong da man ngam » (Nuit poetique a Phuoc Vien). Ces deux oeuvres ont ete composees selon la forme « hoi van kiem lien hoan » ; elles comprennent 56 caracteres chinois et peuvent etre lues dans plusieurs directions, en lecture directe ou inverse, pour former 64 poemes differents. Cette structure poetique singuliere manifeste clairement le talent litteraire de cet empereur-poete et demeure aujourd’hui encore un sujet que de nombreux chercheurs et poetes continuent d’etudier et de dechiffrer.
Objets
Le palais Long An abrite aujourd’hui le Musee des Antiquites royales de Hue, qui conserve et expose un riche ensemble d’objets refletant la vie culturelle et artistique de la dynastie Nguyen. Le batiment lui-meme constitue deja une oeuvre architecturale remarquable : le systeme decoratif interieur et exterieur se distingue par sa finesse, sa splendeur et son elegance, avec une disposition habile destinee a mettre en valeur les details principaux tout en moderant les elements secondaires, creant ainsi une harmonie dans l’ensemble de l’espace architectural.
Les collections qui y sont conservees sont assez variees et se concentrent principalement sur les beaux-arts de cour de la dynastie Nguyen, comprenant de nombreuses categories d’objets d’une grande valeur historique et artistique. Parmi les ensembles les plus remarquables figurent la collection de vetements royaux, comprenant long bao, habits de cour et vetements ordinaires du souverain et de la famille imperiale ; la collection de porcelaines et d’objets d’usage imperial autrefois utilises dans la vie quotidienne du palais ; ainsi que divers instruments de musique de cour servant aux ceremonies et aux fetes de la cour. Le musee conserve egalement des ensembles de peintures sur miroir datant de plus de 150 ans, refletant des themes de cour, des paysages et des scenes de la vie sociale de l’epoque.
Grace a la richesse et au caractere systematique de ses collections, ce lieu est considere comme l’un des plus grands musees conservant des objets de la dynastie Nguyen au Vietnam, contribuant a restituer de maniere assez complete l’apparence de la culture materielle de la derniere dynastie feodale de l’histoire nationale.
Parmi les antiquites exposees figurent de nombreux objets rares, dont certains n’existent plus qu’en un seul exemplaire. Citons en particulier l’ensemble « Dau ho », un jeu elegant tres repandu autrefois dans les milieux aristocratiques et a la cour. Il y a aussi de nombreuses peintures et oeuvres d’art refletant la vie de cour, les evenements historiques et les empreintes culturelles caracteristiques de la dynastie Nguyen, tout en temoignant du haut niveau technique de fabrication et de la grande maitrise des artisans de cour.
Cependant, apres de nombreuses fluctuations historiques depuis le milieu du XIXe siecle jusqu’en 1975, ainsi que sous l’effet des destructions de la guerre et du temps, le nombre d’antiquites conservees par le musee n’est plus intact comme auparavant. De nombreuses pieces ont ete perdues, endommagees ou dispersees a l’etranger, dont certaines sont actuellement conservees dans des musees en France.
Aujourd’hui, le Centre de conservation des monuments de l’ancienne capitale de Hue s’efforce de poursuivre la collecte, la restauration et la conservation des objets, tout en enrichissant les fonds documentaires afin de restaurer et de valoriser la collection. Ces activites contribuent non seulement a la sauvegarde du patrimoine culturel de cour, mais permettent aussi au public et aux visiteurs de mieux comprendre la vie, l’art et les techniques artisanales de la dynastie Nguyen dans l’histoire du Vietnam.
Classement
Le palais Long An est un monument appartenant a l’ensemble des monuments de l’ancienne capitale de Hue, reconnu patrimoine culturel mondial le 11/12/1993. Ce monument a ete classe au niveau national par la Decision no 872QĐ/BVHTT du 12/5/1997.
Notes
- Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 6, Nxb Giáo dục, 2007, tr. 724.
- TTLTQG I, Châu bản triều Nguyễn, Thiệu Trị tập 46, tờ 186.
- TTLTQG I, Châu bản triều Nguyễn, Tự Đức tập 77, tờ 54.
References
- Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
- Bảo tàng Cổ vật Cung Đình Huế( Điện Long An) – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://web.archive.org/web/20161011203638/http://www.hueworldheritage.org.vn/TTBTDTCDH.aspx?TieuDeID=35&TinTucID=20&l=vn
- Điện Long An – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://hueworldheritage.org.vn/Di-san/Chi-tiet/pid/3157/cid/87?tid=DIEN-LONG-AN.html
- Điện Long An – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://web.archive.org/web/20161031213256/http://www.hueworldheritage.org.vn/TTBTDTCDH.aspx?TieuDeID=35&TinTucID=19&l=vn
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2007), Đại Nam thực lục, Tập 6, Nxb Giáo dục.
- Đoàn Thị Thu Thủy, “Điện Long An – Cung điện đẹp nhất của Kinh thành Huế”, Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, Ngày truy cập 13/03/2026.
Tiếng Trung (中文)
名称与地理位置
隆安殿是保定宫建筑群中的一座宫廷建筑，建于1845年绍治皇帝在位时期。该建筑坐落于御河（Ngự Hà）北岸。
最初，隆安殿被建作为皇帝在春季举行籍田礼之后休息的场所。籍田礼是宫廷政治生活与农业活动中一项重要仪式。同时，这里也是绍治皇帝经常前来休养、读书、作诗以及观赏景致的地方。
如今，隆安殿位于顺化市富春坊黎直路，是顺化古都遗迹群中保存至今的一座具有代表性的宫廷建筑。
历史与人物
隆安殿建于1845年绍治年间。《大南实录》记载：绍治五年（1845年）正月：
“乙亥日，于常茂园南建保定宫；正殿名为隆安。”¹
绍治皇帝于1847年去世后，隆安殿曾作为其灵柩停放之处长达八个月，之后才举行送葬仪式，将其安葬于昌陵。阮朝朱批档案中也记录了这一活动，在承天府官员于绍治七年（1847年）十月十五日所上的奏折中写道：
“集合七十岁至九十岁之间的一百七十位耆老，先行依礼演习，以举行瞻拜停于隆安殿内之绍治皇帝灵柩之礼，然后送往昌陵安葬。”²
除在世庙正式供奉外，绍治皇帝的牌位也曾供奉于隆安殿内。礼部于嗣德十年（1857年）九月二十二日所呈奏折中记载：
“本月二十七日为忌辰（宪祖章皇帝阮福璇，即绍治皇帝），于隆安殿行祭，命皇亲公于忌日前一日黄昏进献祭礼，并于昌陵表德殿行正祭。”³
1885年顺化京城失守事件后，法国军队占领皇城，保定宫区域被征用为驻军之地。在占领期间，法军士兵闯入并搜查隆安殿，使这一原本庄严的祭祀空间遭到破坏。因此在此事件之后，绍治皇帝的牌位被移至皇城内的奉先殿供奉。
同样是在1885年的事件中，当尊室说在芒甲堡一带指挥军队反攻法国军队但失败后，咸宜皇帝与三宫太后被迫离开皇城前往广治。顺化京城落入法国人之手后，整个保定宫区域被占为军事指挥部；隆安殿被拆毁，殿内许多器物被拆卸并运入仓库。
1909年，在维新皇帝统治时期，朝廷决定将隆安殿迁移并在顺化皇城内的新址重建，即今日黎直路3号。重建后，该建筑被用作新书院（Tân Thơ Viện），作为一座收藏数千册汉文、法文与英文文献的图书馆，主要服务于顺化国子监学生的学习与研究。
20世纪初，隆安殿还与顺化古物博物馆的形成密切相关。1913年，顺化古都研究会成立，旨在收集与研究承天顺化地区以及阮朝的历史文化遗产。该组织为古物的收集、保存与展示奠定了基础，并出版了著名研究刊物《顺化古都之友公报》（B.A.V.H.）。在早期阶段，该学会曾使用隆安殿区域内新书院的一部分作为办公地点与文物储存之处。
1923年8月24日，在启定皇帝统治时期，根据阮朝朝廷与法国保护政权中圻钦使之间的协议，隆安殿被改为启定博物馆，专门展示由顺化古都研究会成员所收集的宫廷文物。
到1945年，博物馆藏品数量已达数千件，包括青铜器、瓷器、玻璃画、藤编底座织画、漆木画、刻于铜与丝绸上的古籍、皇家服饰以及多种宫廷织物与御用品。此外，这里还收藏了一批年代十分久远的占婆雕塑作品。
如今，隆安殿即为顺化宫廷古物博物馆所在地，收藏并展示大量阮朝珍贵文物，同时也是顺化古都遗迹群中保存至今的代表性宫廷建筑之一。
2010年，顺化古都遗迹保护中心实施了隆安殿保护、修复与复原项目，总投资为153.36亿越南盾。
建筑景观
隆安殿是顺化京城最具代表性的宫廷建筑之一，体现了阮朝时期典型的建筑艺术风格。建筑平面呈长方形，长约35.7米，宽约28米，基座高约1.1米，并铺设青石，使整体结构显得稳固而庄重。屋顶面积约1750平方米，由128根大型铁木柱支撑，并通过传统榫卯结构相互连接。
整座建筑采用“重檐叠屋”式结构，即双层屋顶相叠，这是阮朝宫殿建筑中典型的建筑形式。建筑分为前后两部分：前殿七间，设八组重梁假首式梁架；后殿五间，设六组翼形梁架，使整体空间布局既宏伟又协调。
隆安殿的一大特色是其木构件几乎没有施以朱漆贴金，如同许多其他宫殿建筑那样，而是保持天然木色，从而突出了珍贵木材本身的自然之美。在建筑表面，工匠运用了精细的雕刻技艺，装饰图案包括“二龙朝月”以及龙、麟、龟、凤等四灵神兽。此外，殿内的联三、木板及装饰构件上还刻有绍治皇帝创作的多首诗作，并被巧妙地布置于室内空间之中。
特别值得注意的是，殿内保存着绍治皇帝两首著名诗作：《雨中山水》和《福园文会良夜漫吟》。这两首诗采用“回文连环体”，共56个汉字，可以按照不同方向顺读或逆读，从而组合成64首不同的诗。这种独特的诗歌结构充分体现了这位诗人皇帝的文学才华，也成为至今仍吸引学者与诗人研究解读的重要课题。
文物
隆安殿现为顺化宫廷古物博物馆所在地，收藏并展示着大量反映阮朝文化与艺术生活的文物。建筑本身亦是一件精美的艺术作品，其内外装饰精致华丽而又典雅，通过巧妙的布局突出主要装饰细节，同时在次要部分加以节制，使整体建筑空间呈现出和谐统一的效果。
馆内文物收藏十分丰富，主要集中于阮朝宫廷美术，包括多种具有重要历史与艺术价值的类别。其中尤为引人注目的是皇家服饰收藏，如龙袍、朝服以及皇帝与皇族的常服；宫廷瓷器与御用器物收藏，这些器物曾用于皇宫的日常生活；以及用于宫廷仪式与庆典的各种宫廷乐器。此外，博物馆还保存着一批已有150多年历史的镜面绘画，其内容反映宫廷生活、自然风景以及当时的社会活动。
由于文物数量丰富且体系完整，这里被认为是越南保存阮朝文物规模最大的博物馆之一，对于重现越南历史上最后一个封建王朝的物质文化面貌具有重要意义。
在众多展品中，有不少极为珍贵甚至仅存孤本的文物。其中包括“投壶”器具——一种在古代贵族与宫廷中十分流行的雅致游戏。此外，还有大量绘画与艺术文物反映宫廷生活、历史事件以及阮朝特有的文化印记，同时也展示了宫廷工匠精湛的工艺技术与高超的艺术水平。
然而，自19世纪中叶至1975年期间，由于历史动荡、战争破坏以及岁月侵蚀，博物馆文物数量已无法保持原貌。许多文物散失、损坏或流落海外，其中一部分目前收藏于法国的博物馆之中。
如今，顺化古都遗迹保护中心正积极开展文物征集、修复与保护工作，同时补充新的史料，以恢复并提升该收藏体系的价值。这些努力不仅有助于保护宫廷文化遗产，也使公众与游客能够更加深入地了解越南历史上阮朝时期的生活方式、艺术成就以及手工技艺。
等级
隆安殿是顺化古都遗迹群的一部分，该遗迹群于1993年12月11日被联合国教科文组织列入世界文化遗产名录。
该遗址根据1997年5月12日第872/QĐ-BVHTT号决定，被列为国家级文物保护单位。
注释
- Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 6, Nxb Giáo dục, 2007, tr. 724.
- TTLTQG I, Châu bản triều Nguyễn, Thiệu Trị tập 46, tờ 186.
- TTLTQG I, Châu bản triều Nguyễn, Tự Đức tập 77, tờ 54.
参考资料
- Phan Thuận An (2005), Quần thể di tích Huế, Nxb Trẻ.
- Bảo tàng Cổ vật Cung Đình Huế( Điện Long An) – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://web.archive.org/web/20161011203638/http://www.hueworldheritage.org.vn/TTBTDTCDH.aspx?TieuDeID=35&TinTucID=20&l=vn
- Điện Long An – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://hueworldheritage.org.vn/Di-san/Chi-tiet/pid/3157/cid/87?tid=DIEN-LONG-AN.html
- Điện Long An – Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, https://web.archive.org/web/20161031213256/http://www.hueworldheritage.org.vn/TTBTDTCDH.aspx?TieuDeID=35&TinTucID=19&l=vn
- Quốc sử quán triều Nguyễn (2007), Đại Nam thực lục, Tập 6, Nxb Giáo dục.
- Đoàn Thị Thu Thủy, “Điện Long An – Cung điện đẹp nhất của Kinh thành Huế”, Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, Ngày truy cập 13/03/2026.
