Tên gọi và vị trí địa lý
Chùa Kem còn có tên chữ là Sùng Nham Tự, nằm tại tổ dân phố Kem, thị trấn Nham Biền, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang. Từ lâu, ngôi chùa không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo của người dân trong vùng mà còn gắn liền với nhiều dấu ấn lịch sử. Trong các giai đoạn đấu tranh của dân tộc, nơi đây từng là địa điểm hoạt động và trú đóng của nhiều lực lượng nghĩa quân và du kích cách mạng, trong đó có nghĩa quân Yên Thế. Với những giá trị đặc biệt về lịch sử và văn hóa, chùa Kem đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, hiện nay được địa phương và các cơ quan chức năng gìn giữ, bảo tồn cẩn trọng. Nhờ vậy, ngôi chùa ngày càng thu hút đông đảo du khách và phật tử thập phương đến tham quan, vãn cảnh và dâng hương.
Theo quan niệm dân gian của người địa phương, dãy núi Nham Biền khi nhìn từ xa trông giống như hình ảnh hai con ngựa đứng song song. Khoảng không gian giữa hai “con ngựa” ấy tạo thành một thung lũng nhỏ, được gọi là ải Nham Sơn. Ngay trong khe núi, ở phần đầu của ải Nham Sơn thuộc dãy Nham Biền, có một ngôi chùa cổ nằm nép mình giữa thiên nhiên. Ngôi chùa đó chính là Sùng Nham Tự, tên Nôm quen gọi là chùa Kem.
Chùa Kem nằm cách trung tâm thành phố Bắc Giang khoảng 12 km về phía Đông Nam. Với vị trí nằm giữa núi rừng và thung lũng, chùa Kem không chỉ mang vẻ đẹp cổ kính mà còn hòa quyện với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, tạo nên một không gian thanh tịnh, linh thiêng, vừa mang giá trị văn hóa – tín ngưỡng vừa có ý nghĩa lịch sử sâu sắc.
Lịch sử và nhân vật
Theo các thư tịch Hán Nôm hiện còn lưu giữ tại chùa, chùa Kem (Sùng Nham Tự) được khởi dựng vào năm Đinh Hợi, tuy nhiên do cách ghi chép cổ nên hiện nay các nhà nghiên cứu ước định năm xây dựng có thể rơi vào một trong ba mốc: 1527, 1587 hoặc 1647. Dù chưa xác định chính xác niên đại tuyệt đối, nhưng có thể khẳng định rằng ngôi chùa đã có lịch sử tồn tại từ nhiều thế kỷ trước.
Người có công hưng công xây dựng chùa được truyền lại là bà Hoàng Thị Tuế, một nữ tu theo dòng Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử – dòng thiền do Giác Hoàng Điều Ngự Trần Nhân Tông sáng lập. Việc một nữ tu đứng ra vận động xây dựng chùa cho thấy vai trò của Phật giáo Trúc Lâm trong đời sống tín ngưỡng của cư dân vùng này, đồng thời phản ánh sự gắn bó giữa chùa Kem với truyền thống Phật giáo của vùng Yên Tử.
Không chỉ là một cơ sở tôn giáo, chùa Kem còn gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử quan trọng trong quá trình đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc. Năm 1884, Nguyễn Cao (tên đầy đủ là Nguyễn Thế Cao, hiệu Trác Hiên), quê ở làng Cách Bi, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh ngày nay, đã cùng nghĩa quân về đây xây dựng căn cứ để chống lại thực dân Pháp.
Đặc biệt, trong giai đoạn 1906 – 1908, Hoàng Hoa Thám cùng nghĩa quân Yên Thế đã chọn khu vực chùa Kem làm nơi đóng quân. Tại đây, ông cho đắp lũy phòng thủ, dựng nhà ở, tổ chức huấn luyện binh lính và biến khu vực chùa thành một căn cứ quan trọng trong phong trào khởi nghĩa Yên Thế chống thực dân Pháp. Đến nay, nhiều dấu tích của thời kỳ này vẫn còn được lưu giữ trong khu vực chùa như: tường lũy, nền Nhà quan, Giếng quan, cột cờ, trạm gác, góp phần minh chứng cho vai trò của chùa Kem trong lịch sử đấu tranh của địa phương.
Bước sang thời kỳ kháng chiến chống Pháp thế kỷ XX, chùa Kem tiếp tục được sử dụng như một địa điểm hoạt động cách mạng. Năm 1950, tại đây đã diễn ra cuộc họp Đại biểu Quân sự liên xã Quang Trung – Yên Lư nhằm bàn kế hoạch đối phó với các cuộc càn quét của địch. Trong các năm 1951 – 1952, chùa còn được sử dụng làm nơi sơ cứu và nuôi dưỡng thương bệnh binh, trở thành hậu phương quan trọng hỗ trợ lực lượng kháng chiến.
Những dấu ấn lịch sử nối tiếp qua nhiều thời kỳ đã khiến chùa Kem không chỉ là một ngôi chùa cổ mang giá trị tín ngưỡng mà còn là một địa điểm có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử đấu tranh cách mạng của vùng đất Bắc Giang.
Kiến trúc cảnh quan
Hiện nay, chùa Kem được cấu thành bởi năm hạng mục kiến trúc chính gồm: Tam quan, Tam bảo, Nhà Tổ, Vườn tháp và Nhà Mẫu. Các công trình này được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống của chùa cổ Việt Nam, trong đó có sự đan xen giữa phong cách kiến trúc thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVIII) và thời Nguyễn (thế kỷ XIX – XX). Sự kết hợp này tạo nên diện mạo cổ kính, trang nghiêm cho toàn bộ quần thể chùa, đồng thời phản ánh quá trình xây dựng, trùng tu qua nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau.
Song song với hệ thống kiến trúc cổ, chùa Kem còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị như hệ thống tượng thờ, đồ thờ tự, hoành phi, câu đối và các văn bản Hán Nôm. Đây là những tư liệu quý góp phần làm sáng tỏ lịch sử hình thành, hoạt động tín ngưỡng cũng như giá trị mỹ thuật truyền thống của ngôi chùa. Những hiện vật này không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo mà còn có giá trị nghiên cứu quan trọng đối với các lĩnh vực lịch sử, văn hóa và nghệ thuật dân tộc.
Đến nay, nhiều dấu tích của thời kỳ này vẫn còn được lưu giữ như tường lũy, nền Nhà Quan, Giếng Quan, cột cờ, trạm gác, trở thành những chứng tích lịch sử quý giá.
Ngoài những giá trị lịch sử và kiến trúc, chùa Kem còn lưu giữ nhiều hiện vật cổ có giá trị đặc biệt. Tiêu biểu là bia đá tứ diện ghi lại việc lập Hậu Phật, được tạo vào năm Chính Hòa thứ 2 (1682); bia tháp Thanh Phong lập vào tháng 11 năm Cảnh Hưng thứ 36 (1775). Bên cạnh đó còn có tấm bia mang tên Tự sự bi ký, được dựng vào năm Thành Thái thứ 18. Ngoài các văn bia này, hệ thống thờ tự của chùa còn bảo tồn nhiều cổ vật thuộc các thời kỳ lịch sử khác nhau, phản ánh quá trình phát triển lâu dài của ngôi chùa.
Lễ hội
Hằng năm, lễ hội chùa Kem được tổ chức vào ngày 21 tháng 8 âm lịch, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương về tham dự. Lễ hội không chỉ là dịp để tưởng nhớ các bậc tiền nhân, bày tỏ lòng thành kính đối với thần Phật mà còn là hoạt động văn hóa truyền thống góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa của ngôi chùa cổ này.
Xếp hạng
Với những giá trị lịch sử- văn hóa tiêu biểu, chùa Kem là một trong 23 điểm di tích và cụm di tích thuộc Di tích lịch sử Những địa điểm khởi nghĩa Yên Thế được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2012 (Quyết định số 548/ QĐ-TTg ngày 10 tháng 5 năm 2012 của Thủ tướng Chính Phủ).
Tài liệu tham khảo
- Nguyễn Kế, 2021, Chùa Kem: Ẩn mình trang nghiêm gắn liền với những thăng trầm lịch sử, báo Thanh Tra, truy cập tại: https://thanhtra.com.vn/xa-hoi/van-hoa/chua-kem-an-minh-trang-nghiem-gan-lien-voi-nhung-thang-tram-lich-su-190570.html
- Thu Hà, 2018, Chùa Kem ẩn hiện cảnh hư không, Báo Công an Nhân dân, truy cập tại: https://cand.com.vn/Tu-lieu-van-hoa/Chua-Kem-an-hien-canh-hu-khong-i480409/
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
Kem Pagoda (Tan Dung Ward, Bac Ninh Province)
Geographical Location and Name
Kem Pagoda, whose Sino-Vietnamese name is Sung Nham Tu, is located in Kem residential quarter, Nham Bien town, Yen Dung district, Bac Giang province. For a long time, the pagoda has served not only as a place for religious and spiritual activities of local residents but also as a site associated with many historical events. During various periods of national struggle, the site was used as a base and shelter for several insurgent and revolutionary guerrilla forces, including the Yen The insurgents. Because of its outstanding historical and cultural values, Kem Pagoda has been recognized as a Special National Historical Relic, and it is currently carefully preserved and protected by local authorities and cultural agencies. As a result, the pagoda increasingly attracts numerous visitors and Buddhist devotees from different regions who come to admire the scenery, pay respects, and offer incense.
According to local folk belief, the Nham Bien mountain range, when viewed from a distance, resembles two horses standing side by side. The space between these two “horses” forms a small valley known as Nham Son Pass. Within the mountain gap, at the entrance of Nham Son Pass belonging to the Nham Bien range, stands an ancient pagoda quietly nestled in nature. That pagoda is Sung Nham Tu, commonly known by its vernacular name Kem Pagoda.
Kem Pagoda lies about 12 km southeast of the center of Bac Giang city. Situated amid mountains and valleys, the pagoda not only possesses an ancient charm but also harmonizes with the majestic natural landscape, creating a tranquil and sacred environment that carries both cultural-religious value and profound historical significance.
History and Worshipped Figures
According to Han-Nom documents currently preserved at the pagoda, Kem Pagoda (Sung Nham Tu) was originally founded in the year Dinh Hoi. However, due to the nature of ancient record-keeping, modern researchers estimate that the construction date may correspond to one of three possible years: 1527, 1587, or 1647. Although the exact year has not yet been definitively determined, it is clear that the pagoda has existed for several centuries.
The person credited with initiating the construction of the pagoda was Hoang Thi Tue, a female Buddhist practitioner belonging to the Truc Lam Yen Tu Zen lineage, the school founded by Giac Hoang Dieu Ngu Tran Nhan Tong. The fact that a female devotee mobilized the construction of the pagoda demonstrates the influence of Truc Lam Buddhism in the religious life of the local population and also reflects the close connection between Kem Pagoda and the Buddhist tradition of the Yen Tu region.
Beyond its religious function, Kem Pagoda is also closely linked to many important historical events in the nation’s resistance against foreign invasion. In 1884, Nguyen Cao (full name Nguyen The Cao, courtesy name Trac Hien), from Cach Bi village in present-day Que Vo district of Bac Ninh province, together with his insurgent forces established a base here to resist the French colonial army.
More notably, during the period 1906–1908, Hoang Hoa Tham and the Yen The insurgent army chose the area around Kem Pagoda as a military encampment. Here they built defensive ramparts, constructed living quarters, and organized military training, transforming the pagoda area into an important base of the Yen The uprising against French colonial rule. Many traces of that period are still preserved within the pagoda complex today, such as defensive walls, the foundation of the Quan House, the Quan Well, the flagpole, and guard posts—historical remnants that testify to the role of Kem Pagoda in the local resistance movement.
During the anti-French resistance war in the twentieth century, Kem Pagoda continued to serve as a revolutionary site. In 1950, it hosted a meeting of the Inter-communal Military Delegation of Quang Trung and Yen Lu communes to discuss strategies for dealing with enemy military sweeps. During 1951–1952, the pagoda was also used as a place to provide first aid and care for wounded soldiers, becoming an important rear-base supporting the resistance forces.
These historical layers accumulated through many periods have made Kem Pagoda not only an ancient Buddhist site of religious value but also a place of special importance in the revolutionary history of the Bac Giang region.
Architectural Landscape
Today, Kem Pagoda consists of five main architectural components: the Tam Quan gate, the Tam Bao hall, the Patriarch Hall, the Stupa Garden, and the Mother Goddess Shrine. These structures were built according to the traditional architectural style of Vietnamese pagodas, combining elements of the Le Trung Hung period (eighteenth century) and the Nguyen period (nineteenth to twentieth centuries). This combination creates an ancient and solemn appearance for the entire complex while also reflecting the process of construction and restoration through different historical stages.
Alongside its architectural heritage, Kem Pagoda preserves many valuable artifacts, including statues, ritual objects, horizontal lacquered boards, parallel couplets, and Han-Nom documents. These materials are valuable sources for understanding the history of the pagoda, its religious activities, and its traditional artistic values. Beyond their religious significance, they also hold important research value for the study of Vietnamese history, culture, and art.
Many relics from earlier historical periods remain visible today, such as defensive ramparts, the foundation of Quan House, Quan Well, the flagpole, and guard posts, all of which stand as important historical evidence.
In addition to its historical and architectural significance, the pagoda also preserves several valuable ancient artifacts. Among the most notable are a four-sided stone stele recording the establishment of a Hau Phat dedication, created in the second year of the Chinh Hoa reign (1682), and the Thanh Phong stupa stele, erected in the eleventh lunar month of the thirty-sixth year of the Canh Hung reign (1775). Another important inscription is the stele titled “Tu Su Bi Ky,” erected in the eighteenth year of the Thanh Thai reign. Besides these inscriptions, the temple’s worship system preserves numerous artifacts from different historical periods, reflecting the long development of the pagoda.
Festival
Every year, the festival of Kem Pagoda is held on the 21st day of the eighth lunar month, attracting large numbers of local residents and visitors from many regions. The festival is not only an occasion to commemorate ancestors and express devotion to the Buddha and sacred beings but also a traditional cultural event that helps preserve and promote the historical and cultural values of this ancient pagoda.
Heritage Status
With its outstanding historical and cultural significance, Kem Pagoda is one of the 23 relic sites and clusters belonging to the historical complex “Sites of the Yen The Uprising,” which was recognized as a Special National Historical Relic in 2012 (Decision No. 548/QD-TTg dated 10 May 2012 issued by the Prime Minister).
References
- Nguyễn Kế, 2021, Chùa Kem: Ẩn mình trang nghiêm gắn liền với những thăng trầm lịch sử, báo Thanh Tra, truy cập tại: https://thanhtra.com.vn/xa-hoi/van-hoa/chua-kem-an-minh-trang-nghiem-gan-lien-voi-nhung-thang-tram-lich-su-190570.html
- Thu Hà, 2018, Chùa Kem ẩn hiện cảnh hư không, Báo Công an Nhân dân, truy cập tại: https://cand.com.vn/Tu-lieu-van-hoa/Chua-Kem-an-hien-canh-hu-khong-i480409/
Tiếng Pháp
Pagode Kem (quartier Tan Dung, province de Bac Ninh)
Situation géographique et appellation
La pagode Kem, dont le nom sino-vietnamien est Sung Nham Tu, se situe dans le quartier résidentiel de Kem, bourg de Nham Bien, district de Yen Dung, province de Bac Giang. Depuis longtemps, cette pagode n’est pas seulement un lieu de pratique religieuse et de vie spirituelle pour les habitants de la région, mais elle est également associée à de nombreux événements historiques. Au cours des différentes périodes de lutte nationale, ce lieu a servi de base d’activités et de refuge pour diverses forces insurgées et groupes de guérilla révolutionnaire, notamment l’armée insurgée de Yen The. Grâce à ses valeurs historiques et culturelles particulières, la pagode Kem a été classée site historique national spécial, et elle est aujourd’hui soigneusement protégée et préservée par les autorités locales et les organismes compétents. Ainsi, la pagode attire de plus en plus de visiteurs et de fidèles venus de différentes régions pour la visiter, admirer le paysage et offrir de l’encens.
Selon la conception populaire des habitants locaux, la chaîne de montagnes Nham Bien, vue de loin, ressemble à deux chevaux se tenant côte à côte. L’espace entre ces deux « chevaux » forme une petite vallée appelée ai Nham Son. Au cœur de cette vallée, à l’entrée du passage de Nham Son appartenant à la chaîne de Nham Bien, se trouve une ancienne pagode nichée dans la nature. Cette pagode est précisément Sung Nham Tu, appelée familièrement en nom vernaculaire chua Kem.
La pagode Kem se situe à environ 12 km au sud-est du centre de la ville de Bac Giang. Implantée entre montagnes et vallées, elle possède non seulement un aspect ancien et majestueux, mais se fond également dans un paysage naturel grandiose, créant un espace paisible et sacré, porteur à la fois de valeurs culturelles et religieuses et d’une profonde signification historique.
Histoire et personnages vénérés
Selon les documents sino-vietnamiens conservés à la pagode, chua Kem (Sung Nham Tu) aurait été fondée durant l’année Dinh Hoi. Toutefois, en raison de la manière ancienne de consigner les dates, les chercheurs estiment aujourd’hui que la construction pourrait correspondre à l’une des trois années suivantes : 1527, 1587 ou 1647. Bien que la date exacte ne soit pas encore déterminée, il est certain que la pagode possède une histoire remontant à plusieurs siècles.
La personne ayant pris l’initiative de la construction de la pagode serait Hoang Thi Tue, une religieuse appartenant à l’école bouddhique Truc Lam Yen Tu, fondée par Giac Hoang Dieu Ngu Tran Nhan Tong. Le fait qu’une religieuse ait pris l’initiative de mobiliser la population pour édifier la pagode montre le rôle important du bouddhisme Truc Lam dans la vie spirituelle des habitants de cette région et souligne également les liens étroits entre la pagode Kem et la tradition bouddhique du mont Yen Tu.
Outre sa fonction religieuse, la pagode Kem est également liée à plusieurs événements historiques importants dans la lutte contre les envahisseurs étrangers. En 1884, Nguyen Cao (nom complet Nguyen The Cao, pseudonyme Trac Hien), originaire du village de Cach Bi, district de Que Vo, aujourd’hui dans la province de Bac Ninh, conduisit ses troupes insurgées dans cette région afin d’y établir une base de résistance contre les forces coloniales françaises.
Plus particulièrement, entre 1906 et 1908, Hoang Hoa Tham et l’armée insurgée de Yen The choisirent la région de la pagode Kem comme lieu de stationnement. À cet endroit, ils firent construire des fortifications défensives, édifièrent des habitations et organisèrent l’entraînement des soldats, transformant la zone de la pagode en une base importante du mouvement insurrectionnel de Yen The contre les colonisateurs français. Aujourd’hui encore, de nombreuses traces de cette période subsistent dans l’enceinte de la pagode, telles que les vestiges de remparts, les fondations de la Maison du mandarin, le Puits du mandarin, le mât de drapeau et les postes de guet, témoignant du rôle de la pagode Kem dans l’histoire des luttes locales.
Au cours de la guerre de résistance contre les Français au XXe siècle, la pagode Kem continua d’être utilisée comme lieu d’activités révolutionnaires. En 1950, une réunion des représentants militaires des communes Quang Trung – Yen Lu y fut organisée afin de discuter des stratégies face aux opérations de ratissage de l’ennemi. Durant les années 1951 – 1952, la pagode servit également de lieu de premiers secours et de centre de soins pour les soldats blessés, devenant un important soutien logistique pour les forces de résistance.
Ces nombreuses traces historiques accumulées au fil des époques font de la pagode Kem non seulement une ancienne pagode possédant une valeur religieuse, mais aussi un site d’une importance particulière dans l’histoire révolutionnaire de la région de Bac Giang.
Architecture et paysage
Aujourd’hui, la pagode Kem comprend cinq ensembles architecturaux principaux : la porte Tam Quan, le Tam Bao, la Maison des Patriarches, le jardin des stupas et la Maison Mau. Ces constructions suivent le style architectural traditionnel des anciennes pagodes vietnamiennes, combinant des éléments du style de l’époque Le Trung Hung (XVIIIe siècle) et de l’époque Nguyen (XIXe – XXe siècles). Cette combinaison confère à l’ensemble du temple un aspect à la fois ancien et solennel, tout en reflétant les différentes étapes de construction et de restauration à travers l’histoire.
Parallèlement à ces structures architecturales anciennes, la pagode Kem conserve également de nombreux objets précieux tels que des statues cultuelles, des objets rituels, des panneaux horizontaux, des couplets parallèles et des documents en caractères sino-vietnamiens. Ces éléments constituent des sources précieuses permettant d’éclairer l’histoire de la formation de la pagode, ses activités religieuses et la valeur esthétique traditionnelle de l’édifice. Ils possèdent non seulement une signification religieuse, mais également une grande importance pour la recherche dans les domaines de l’histoire, de la culture et de l’art traditionnel.
Jusqu’à aujourd’hui, plusieurs vestiges historiques sont encore conservés, notamment les remparts, les fondations de la Maison du mandarin, le Puits du mandarin, le mât de drapeau et les postes de guet, devenus de précieux témoignages du passé.
La pagode conserve également de nombreux objets anciens d’une grande valeur. Parmi eux figurent notamment une stèle en pierre à quatre faces relatant l’établissement du culte de Hau Phat, datée de l’année Chinh Hoa 2 (1682) ; la stèle de la tour Thanh Phong, érigée au onzième mois de l’année Canh Hung 36 (1775) ; ainsi qu’une autre stèle intitulée “Tu su bi ky”, élevée sous le règne Thanh Thai 18. Outre ces stèles, le système cultuel de la pagode conserve également de nombreux objets anciens appartenant à différentes périodes historiques, témoignant du long processus de développement de la pagode.
Fête
Chaque année, la fête de la pagode Kem est organisée le 21 du huitième mois lunaire, attirant un grand nombre d’habitants et de visiteurs venus de diverses régions. Cette fête constitue non seulement une occasion de commémorer les ancêtres et d’exprimer la dévotion envers les divinités et le Bouddha, mais aussi une activité culturelle traditionnelle contribuant à préserver et à valoriser les valeurs historiques et culturelles de cette ancienne pagode.
Classement
Grâce à ses valeurs historiques et culturelles remarquables, la pagode Kem fait partie des 23 sites et ensembles de sites appartenant au complexe historique des lieux de l’insurrection de Yen The, classé monument national spécial en 2012 (Décision n° 548/QD-TTg du 10 mai 2012 du Premier ministre).
Documents de référence
- Nguyễn Kế, 2021, Chùa Kem: Ẩn mình trang nghiêm gắn liền với những thăng trầm lịch sử, báo Thanh Tra, truy cập tại: https://thanhtra.com.vn/xa-hoi/van-hoa/chua-kem-an-minh-trang-nghiem-gan-lien-voi-nhung-thang-tram-lich-su-190570.html
- Thu Hà, 2018, Chùa Kem ẩn hiện cảnh hư không, Báo Công an Nhân dân, truy cập tại: https://cand.com.vn/Tu-lieu-van-hoa/Chua-Kem-an-hien-canh-hu-khong-i480409/
Tiếng Trung
剑寺（北宁省新勇坊）
地理位置与名称
剑寺，汉名崇岩寺（Sùng Nham Tự），位于剑居民组，岩边镇，安勇县，北江省。长期以来，这座寺庙不仅是当地居民进行宗教信仰与精神活动的重要场所，也与许多历史事件紧密相连。在民族抗争的多个历史阶段，这里曾是多支义军与革命游击队活动和驻扎的地点，其中包括著名的安世义军。由于具有重要的历史与文化价值，剑寺已被列为国家级特别历史遗迹，目前由地方政府和有关机构进行保护与妥善保存。因此，这座古寺逐渐吸引了越来越多的游客与各地佛教信众前来参观、游览与进香。
根据当地民间传说，从远处眺望岩边山脉（Nham Biền），其形状宛如两匹并立的骏马。两“马”之间形成一处小型山谷，被称为岩山隘（Ải Nham Sơn）。就在山谷入口、岩边山脉的山隙之中，隐藏着一座古老的寺庙。这座寺庙正是崇岩寺，民间习惯称为剑寺。
剑寺距离北江市中心约十二公里，位于东南方向。由于坐落在群山与山谷之间，这座寺庙不仅具有古朴幽雅的风貌，还与周围雄伟的自然景观相互融合，形成宁静而神圣的空间，既具有宗教文化价值，也具有深厚的历史意义。
历史与供奉人物
根据寺内保存至今的汉喃文献记载，剑寺（崇岩寺）始建于丁亥年。但由于古代纪年的记录方式不同，学界目前推测其创建时间可能对应三个年代之一：1527年、1587年或1647年。虽然具体年代尚未完全确定，但可以肯定的是，这座寺庙已经存在数个世纪之久。
相传主持创建寺庙的人是黄氏岁（Hoang Thi Tue）。她是一位修行于竹林安子禅派的女修行者。竹林禅派由觉皇调御陈仁宗（Tran Nhan Tong）创立，是越南历史上极具影响力的佛教宗派之一。一位女修行者发动民众兴建寺庙，反映了竹林禅宗在当地信仰生活中的重要地位，同时也表明剑寺与安子地区佛教传统之间的密切联系。
剑寺不仅是一处宗教场所，还与民族抗击外来侵略的历史紧密相关。1884年，阮世高（Nguyen The Cao，号卓轩 Trac Hien），原籍北宁省桂武县格碑村（Cách Bi），曾率义军来到此地建立据点，以抵抗法国殖民势力。
特别是在1906年至1908年间，黄花探（Hoang Hoa Tham）率领安世起义军将剑寺一带选作驻军之地。在此期间，他修筑防御土垒，建造营舍，训练士兵，并把寺庙周边地区发展成为安世起义的重要军事基地。直到今天，当年的许多遗迹仍然保存在寺庙区域内，例如防御土墙、官屋基址、官井、旗杆和哨所等，这些遗迹成为剑寺在地方革命历史中重要地位的见证。
进入二十世纪抗法战争时期，剑寺继续被用作革命活动据点。1950年，光中—安闾两社的军事代表会议曾在此召开，商讨应对敌军扫荡的作战计划。1951年至1952年间，寺庙还被用作伤病员救治与疗养的场所，成为支援抗战的重要后方基地。
跨越多个历史时期的这些事件，使剑寺不仅是一座具有宗教信仰意义的古寺，也是一处在北江地区革命历史中具有特殊地位的重要遗址。
建筑与景观
目前，剑寺由五个主要建筑部分构成，包括：三关门、三宝殿、祖堂、塔园以及母殿。这些建筑采用越南传统古寺建筑风格，同时融合了黎中兴时期（十八世纪）与阮朝时期（十九至二十世纪）的建筑特点。这种结合使整个寺庙建筑群显得古朴庄严，也反映了寺庙在不同历史时期不断修建与修复的发展过程。
除了建筑本身，剑寺还保存着大量珍贵文物，例如佛像系统、祭祀器具、匾额、对联以及汉喃文献。这些文物是研究寺庙历史、宗教活动以及传统艺术的重要资料，不仅具有宗教意义，也在历史、文化和民族艺术研究方面具有重要价值。
在寺庙区域内，至今仍保存着许多历史遗迹，例如防御土墙、官屋基址、官井、旗杆和哨所等，成为珍贵的历史见证。
此外，剑寺还保存着多件重要古碑。其中包括一座四面石碑，记载立“后佛”之事，刻于正和二年（1682年）；还有清风塔碑，立于景兴三十六年（1775年）十一月。寺中还保存着一块名为《寺事碑记》的石碑，立于成泰十八年。除这些碑刻外，寺庙的供奉体系中还保留着来自不同历史时期的大量古物，反映出寺庙长期发展的历史轨迹。
节庆活动
每年农历八月二十一日，剑寺都会举行传统庙会，吸引众多当地居民和各地游客前来参加。庙会不仅是纪念先贤、表达对佛祖与神灵敬意的重要时刻，也是一项具有传统文化意义的活动，有助于保护与弘扬这座古寺所承载的历史与文化价值。
遗址等级
由于具有突出的历史与文化价值，剑寺是“安世起义遗址群”中的二十三处遗址之一。该遗址群已于2012年被越南政府列为国家级特别历史遗迹（依据政府总理2012年5月10日第548/QĐ-TTg号决定）。
参考资料
- Nguyễn Kế, 2021, Chùa Kem: Ẩn mình trang nghiêm gắn liền với những thăng trầm lịch sử, báo Thanh Tra, truy cập tại: https://thanhtra.com.vn/xa-hoi/van-hoa/chua-kem-an-minh-trang-nghiem-gan-lien-voi-nhung-thang-tram-lich-su-190570.html
- Thu Hà, 2018, Chùa Kem ẩn hiện cảnh hư không, Báo Công an Nhân dân, truy cập tại: https://cand.com.vn/Tu-lieu-van-hoa/Chua-Kem-an-hien-canh-hu-khong-i480409/
