Vị trí
Chùa cổ Hoa Tiên nằm ở ngoại ô thành phố Nha Trang, thuộc địa phận thị trấn Diên Khánh, huyện Diên Khánh. Chùa nằm cách “linh mộc” và cũng là đại mộc cây dầu đôi khoảng 1.000 bước chân, cách thành cổ Diên Khánh hơn 2km.
Hoa khai kiến Phật Quan Âm chí
Tiên đắc chơn truyền Quảng Đức tâm
Chùa Hoa Tiên tọa lạc đường Phân Bội Châu, thị trấn Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa (ngày xưa là ấp Phật tỉnh, nhân đào giếng được tượng Phật mà ấp có tên là Phật Tỉnh).
Lược sử
Đến triều Bảo Đại – vị vua cuối cùng của triều Nguyễn (1924-1945) hưởng ứng phong trào chấn hưng Phật giáo, làng bèn đổi chùa thờ Thánh thành chùa thờ Phật. Ban đầu có một số hào mục không chịu. Vị tiên chỉ mới nghĩ ra một kế là cầu Quan Thánh thẩm định. Quan Thánh giáng cơ, phán rằng: “Việc dùng chùa ngài thờ Phật là việc chính đáng, bởi Phật là đấng chí tôn. Huống hồ Ngài cũng đã Quy y Tam Bảo. Thánh đã dạy thì còn ai không dám tuân”.
Kiến trúc
Quy mô rộng lớn, kiến trúc tân thời nhưng vẫn giữ được vẻ Á Đông cổ kính. Chùa hướng về Tây Bắc. Trước mặt, con sông Cái nước chảy từ Tây xuống Đông, mở vọng cảnh của chùa thêm rộng.Vườn chùa cũng khá rộng, lại nhiều cây, nhiều cây cao rậm. Nên quang cảnh cũng như ngoài đều đượm khí vị thiền lâm.
Đại đức Thích Chơn Đạo cho biết tính từ ngày khởi lập đến nay đã 203 năm nhưng kiến trúc của Hoa Tiên tự vẫn như ngày nào, vẫn giữ nguyên lối kiến trúc, bài trí qua bao đời trụ trì, tuyệt đối không có sự dịch chuyển, cải trang, làm mới. Chùa chỉ được trùng tu một lần duy nhất vào năm 1959 và lần trùng tu này chùa chịu một số biến cải nhưng cơ bản vẫn không thay đổi kiến trúc xưa. “Trước đây chùa rộng lớn lắm, bao quanh chùa là cây đại thụ, tán lá um tùm nên quang cảnh trong ngoài đượm khí vị chốn thiền lâm. Nhưng qua bao biến chuyển của thời gian, thời cuộc, phạm vi chùa bị thu hẹp rất nhiều. Một phần đất chùa bây giờ đã thuộc Trung tâm Dạy nghề Diên Khánh.
Di vật
Cây Cốc và Ba tượng thần bằng đá của Chiêm Thành để lại nhưng không hiểu sao nay chỉ còn có 2 mà thôi, gồm 1 pho tượng cụt đầu và tượng bà Thiên Y A Na dị hình.
“Tượng thần cũng vừa kỳ, vừa cổ, nhất là tượng bà Thiên Y A Na thờ trong chùa. Tượng này là một phiến đá xanh hình khối chữ nhật. Cao chừng năm sáu tấc, dày chừng một tấc rưỡi, rộng chừng một tấc rưỡi đến hai tấc. Không biết là một tác phẩm điêu khắc bị bỏ dở, hay là hình tướng một vị quái thần của Bà La Môn. Tượng chỉ khắc có nửa thân phía trước. Mặt có đủ mắt mũi miệng, hai tay chắp nơi ngực, đầu đội chiếc mũ nhọn như ngọn tháp Cao Miên. Còn phía sau lưng và khúc mình thì để nguyên dạng đá”. Cao khoảng 0,6m, tượng cổ bị mất đầu, không rõ là tượng nam thần hay nữ thần vì những đường nét chạm khắc đã bị thời gian bào mòn.
Sự kiện nổi bật – Lễ hội
Mỗi năm đến ngày 13 tháng Giêng Âm lịch, đều phải tổ chức hát bội tại chùa, tục gọi là “hát vía Ông”. Do đó, chùa trở thành địa chỉ tâm linh quan trọng ở Diên Khánh, và ngày 13 tháng Giêng trở thành ngày hội vui hàng năm của người địa phương.
Lúc 20 giờ, ngày 26/6 Bính Thân (29/7/2016) như hết dầu đèn tắt, Đại lão HT.Thích Thiện Danh- Chứng minh BTS GHPGVN tỉnh Khánh Hòa, nguyên Ủy viên BTS GHPGVN tỉnh, Chứng minh BTS GHPGVN huyện Diên Khánh, nguyên Chánh Đại diện GHPGVN huyện Diên Khánh – trú trì chùa cổ Hoa Tiên đã thuận thế vô thường an tường quãy dép quy Tây, trụ thế 87 năm, 67 hạ lạp.
Tham khảo
- https://phatgiao.org.vn/khanh-hoa-linh-thieng-chua-hoa-tien-voi-nhieu-bi-an-d13851.html
- https://nld.com.vn/dia-phuong/thuc-hu-kho-vang-khung-duoi-goc-cay-coc-chua-hoa-tien-20161007154747072.htm
- https://www.phattuvietnam.net/linh-thieng-chua-co-hoa-tien/
_________________________
Các ngôn ngữ khác
Tiếng Anh (English)
The ancient Hoa Tien Pagoda is located on the outskirts of Nha Trang city, in Dien Khanh town, Dien Khanh district, Khanh Hoa province. The pagoda is about 1,000 steps from the oil double tree and more than 2km from the Dien Khanh ancient citadel, situated on Phan Boi Chau street. Established in 1811 during the Gia Long reign, Hoa Tien Pagoda initially served as a shrine and hosted the “Hat Via Ong” festival on the 13th day of the Lunar New Year. During Bao Dai’s era, the pagoda was converted to worship Buddha, and in 1959, it was renovated but retained its ancient architecture. According to Venerable Thich Chon Dao, despite various changes over time, Hoa Tien Pagoda has preserved its traditional design, with only one renovation in 1959.
The pagoda features harmonious architecture facing northwest, with the Cai River flowing in front. The spacious garden, filled with many trees, creates a serene atmosphere. However, over time, the pagoda’s area has been reduced, with part of the land now belonging to the Dien Khanh Vocational Training Center. The pagoda still holds many ancient relics, such as the Coc tree and two stone statues from Champa, including a headless statue and the unusual statue of Lady Thien Y A Na, carved from green stone, about 0.6m tall, with details worn away over time.
Every year, on the 13th day of the Lunar New Year, the pagoda hosts the “Hat Via Ong” festival, a joyous occasion for the local people. On July 29, 2016, the senior Venerable Thich Thien Danh, the abbot of Hoa Tien Pagoda, passed away at the age of 87, with 67 years in monkhood.
Tiếng Trung (Chinese)
华仙古寺位于芽庄市郊外，庆和省延庆县延庆镇。该寺距离“双油树”约1000步，距离延庆古城超过2公里，坐落在潘佩珠街上。华仙寺建于1811年嘉隆年间，最初作为圣地，并在农历正月十三举办“祈福翁”节。在保大时代，寺庙改为供奉佛像，并于1959年进行了修缮，但仍保留其古老的建筑风格。据释真道法师介绍，尽管经历了许多变化，华仙寺的传统设计依然保存完好，自1959年以来仅进行过一次修缮。
该寺建筑和谐，面向西北，前面是从西向东流的佳河。宽敞的花园，种满了许多树木，营造了宁静的氛围。然而，随着时间的推移，寺庙的面积减少了，现在部分土地属于延庆职业培训中心。寺庙仍保存着许多古老的遗物，如桧树和两尊占婆的石像，包括一尊无头像和奇特的天依阿那夫人像。这些像由绿色石头雕刻而成，高约0.6米，随着时间的推移，细节已经磨损。
每年农历正月十三，寺庙都会举办“祈福翁”节，成为当地人欢乐的节日。2016年7月29日，华仙古寺住持释善禅大和尚圆寂，享年87岁，67个夏腊。
Tiếng Pháp (French)
La pagode ancienne Hoa Tien est située en banlieue de la ville de Nha Trang, dans le bourg de Dien Khanh, district de Dien Khanh, province de Khanh Hoa. La pagode se trouve à environ 1 000 pas du grand arbre à huile et à plus de 2 km de l’ancienne citadelle de Dien Khanh, sur la rue Phan Boi Chau. Établie en 1811 sous le règne de Gia Long, la pagode Hoa Tien servait initialement de sanctuaire et organisait le festival “Hat Via Ong” le 13e jour du Nouvel An lunaire. Pendant l’ère Bao Dai, la pagode a été convertie en temple bouddhiste et rénovée en 1959, tout en conservant son architecture ancienne. Selon le vénérable Thich Chon Dao, malgré les diverses transformations au fil du temps, la pagode Hoa Tien a préservé son design traditionnel, avec une seule rénovation en 1959.
La pagode présente une architecture harmonieuse orientée au nord-ouest, avec la rivière Cai coulant devant elle. Le jardin spacieux, rempli de nombreux arbres, crée une atmosphère sereine. Cependant, avec le temps, la superficie de la pagode a été réduite, une partie du terrain appartenant désormais au Centre de formation professionnelle de Dien Khanh. La pagode conserve encore de nombreuses reliques anciennes, comme l’arbre Coc et deux statues en pierre de Champa, y compris une statue sans tête et la statue inhabituelle de Dame Thien Y A Na, sculptée dans la pierre verte, d’environ 0,6 mètre de haut, avec des détails usés par le temps.
Chaque année, le 13e jour du Nouvel An lunaire, la pagode organise le festival “Hat Via Ong”, une occasion joyeuse pour les habitants. Le 29 juillet 2016, le vénérable Thich Thien Danh, l’abbé de la pagode Hoa Tien, est décédé à l’âge de 87 ans, après 67 ans de vie monastique.
